رباخواری که در قرآن کریم در آن به «اعلان جنگ با خدا و رسولش» یاد شده، از گناهان کبیره است که البته در قوانین مجازات اسلامی هم برای آن مجازات تعیین شده است. البته تشخیص معاملات ربوی از غیر ربوی و اینکه چگونه از معاملات ربوی پیشگیری کنیم، موضوع مهمی است که بسیاری از مردم شاید از اطلاع نداشته باشند.
کد خبر: ۷۱۹۸۵۳
تاریخ انتشار: ۱۸ مرداد ۱۳۹۶ - ۰۷:۰۰ 09 August 2017
مطمئنا در دنیای پرتلاطم امروزی، یکی از موضوعاتی که می تواند جوامع بشری را از اختلافات شخصی و جمعی در امان بدارد، «آشنایی با حقوق متقابل افراد با یکدیگر و قانون» است که مهمترین اثر این آشنایی و آگاهی را می توان در پیشگیری از وقوع بسیاری از مشکلات حقوقی دانست؛ بنابراین، امروز تلاش داریم تا موضوع «رباخواری و مجازات آن» را بررسی کنیم.

رباخواری که در قرآن کریم در آن به «اعلان جنگ با خدا و رسولش» یاد شده، از گناهان کبیره است که البته در قوانین مجازات اسلامی هم برای آن مجازات تعیین شده است. البته تشخیص معاملات ربوی از غیر ربوی و اینکه چگونه از معاملات ربوی پیشگیری کنیم، موضوع مهمی است که بسیاری از مردم شاید از اطلاع نداشته باشند.
 
سود، بهره، ربا، نزول و کلماتی از این دست، همگی به یک معنا هستند. ربا در عرف عامه به این معنا است که در ازای دریافت مبلغی پول به عنوان قرض، مبلغی بیشتر به عنوان اصل و سود پول به صاحب مال داده شود. سود پول هم در عرف بازار، در ماه متفاوت است و برخی‌، از رباخواری به کسب پول و درآمدهای بیشتر می‌پردازند.

اما مصادیق رباخواری چیست؟

 مصادیق ربا

اگر دو یا چند نفر طی قرارداد کتبی یا شفاهی توافق کنند تا جنسی را معامله کرده و معادل همان جنس را به شرط اضافه دریافت کنند یا مبلغی را قرض داده و در هنگام استرداد آن، مبلغی اضافه‌تر دریافت کنند، این توافق «ربا» قلمداد می‌شود.

ربا یا ربای معاملاتی است یا ربای قرضی

قانون‌گذار در بند ۱ ماده ۱ قانون نحوه اجرای اصل ۴۹ قانون اساسی (مصوب 1363) در تعریف ربا و انواع آن مقرر داشته که «ربا بر دو نوع است: الف) ربای قرضی و آن بهره ای است كه طبق شرط یا بنا بر روال، مقرض از مقترض دریافت نماید. ب) ربای معاملی و آن زیاده ای است كه یكی از طرفین معامله زائد بر عوض یا معوض از طرف دیگر دریافت كند به شرطی كه عوضین، مكیل یا موزون و عرفاً یا شرعاً از جنس واحد باشند.»

در ربای معاملاتی، منظور خرید و فروش دو جنس یکسان اما نا متناسب در برابر هم است. مثلا یک طرف 10 کیلو برنج طارم درجه یک را در ازای دریافت 20 کیلو برنج طارم درجه یک معامله می‌کند. یا ده هزار گردوی تویسرکانی را با 15 هزار گردوی تویسرکانی معاوضه می‌کند؛ این نابرابری معامله، ربای معاملی یا همان معاملاتی گفته می‌شود.

اما ربای قرضی بیشتر از ربای معاملاتی در جوامع مختلف شایع است و در آن فرد، پولی یا وجهی یا جنسی را به دیگری قرض می‌دهد و بجای اینکه در انقضای مدت تعیین شده همان میزان جنس یا وجه یا پول را پس بگیرد، چیزی بیشتر از آن را مطالبه کرده و پس می‌گیرد. برای مثال فردی ده میلیون تومان به دیگری قرض می‌دهد تا شش ماه بعد به او بازگرداند؛ البته به شرطی که پس از 6 ماه به جای ده میلیون تومان، 13 میلیون تومان به قرض دهنده بازگرداند؛ این همان چیزی است که به آن ربای قرضی می‌گویند.

 جرم رباخواری

«ربا» در اسلام حرام بوده و هرگونه توافق ربوی بین ربادهنده، رباگیرنده و کسی که معامله ربوی را واسطه می‌شود، باطل و بلااثر دانسته شده است. از نظر حقوقی، قرارداد ربا بین طرفین، باطل است و اگر طرفین به تعهدات خود عمل نکنند، به دلیل «نامشروع بودن جهت معامله» طبق ماده 190 قانون مدنی، این معامله صحیح نیست. فراتر از جنبه حقوقی، از نظر کیفری هم، اگر معامله ربوی بین طرفین اثبات شود، قانونگذار آن را جرم دانسته است.

بر اساس ماده 595 قانون مجازات اسلامی، «هر نوع توافق بین دو یا چند نفر تحت هر قراردادی از قبیل بیع، قرض، صلح و امثال آن جنسی را با شرط اضافه با همان جنس مكیل و موزون معامله نماید و یا زاید بر مبلغ پرداختی، دریافت نماید ربا محسوب و جرم شناخته می‌شود.

مرتكبین اعم از ربادهنده، رباگیرنده و واسطه بین آنها علاوه بر رد اضافه به صاحب مال به شش ماه تا سه سال حبس و تا ۷۴ ضربه شلاق و نیز معادل مال مورد ربا به عنوان جزای نقدی محكوم می گردند.» به بیان دیگر، قانونگذار برای سه دسته از افراد مجازات تعیین کرده و آن ها را مجرم دانسته است. اول کسی که ربا می‌دهد، دوم کسی که ربا می‌گیرد و سوم کسی که واسطه بین رباگیرنده و ربادهنده می‌شود.

شاید این پرسش پیش بیاید که اگر فردی از روی ناچاری اقدام به اخذ ربا کند، آیا باز هم مجرم است؟ در پاسخ به این پرسش، می‌توان گفت که قانونگذار، اضطرار رباگیرنده را از مصادیق رافع مسئولیت کیفری برای وی قلمداد کرده است. برای مثال، فردی برای تهیه هزینه عمل جراحی فرزندش، مبلغی را با احتساب بهره آن، گرفته و ربا پرداخته است.

در اینجا به واسطه اضطرار در پرداخت ربا، شخصی رباگیرنده مجرم نیست و تنها ربادهنده مجرم قلمداد می‌شود و باید مجازات شود.

همین‌طور اگر قرارداد ربوی بین خویشاوندان منعقد شود، به واسطه اینکه طرفین از یک خانواده و خون هستند و مالشان مشترک است، دیگر مفهوم ربا مطرح نخواهد بود و چنانچه قرارداد ربا بین پدر و فرزند یا زن و شوهر منعقد شود، هیچ‌ یک از طرفین مجرم نخواهند بود.
بر اساس قاعده نفی سبیل هم، اگر مسلمانی از كافر ربا دریافت كند، بازهم جرم نبوده و عملیات ربوی مجازات نخواهد داشت.

قراردادهای غیرربوی

البته توضیحاتی که گفته شد، در خصوص قراردادهایی است که با قصد ربا بین طرفین منعقد می‌شود و در بسیاری از عقود اسلامی که در آن سود و بهره وجود دارد، هرگز ربا نخواهند بود؛ شرط مهم در ربوی نبودن یک معامله این است که طرفین تنها در سود شریک نباشند و قبول کنند که در صورت ورود ضرر، در زیان همدیگر هم شریک هستند. نکته‌ای که موجب ربوی شدن یک معامله می‌شود، این است که طرفین در سود و زیان حاصل از یک فعالیت اقتصادی شریک نبوده و تنها یک طرف بدون توجه به سود حاصله، بخواهد یک سود قطعی را دریافت کند. بنابراین اگر بهره به صورت علی الحساب و به میزان سود حاصل از فعالیت اقتصادی تعیین شود، نه تنها ربا نیست که حتی در توسعه اقتصادی و گردش مالی کشور نیز بسیار مؤثر خواهد بود.

البته طرفین می‌توانند توافق کنند تا در صورت ضرر در اصل مال، یکی از طرفین که عامل ضرر بوده، به میزان ضرر، به صورت بلاعوض به طرف مقابل تملیک کند که در این صورت هم، چنین قراردادی ربوی محسوب نمی‌شود و طرفین بازهم در اصل ماجرا، در سود و زیان شریک محسوب می‌شوند.
اشتراک گذاری
برچسب ها
خبرهای مرتبط
نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۶
در انتظار بررسی: ۳۵
انتشار یافته: ۳۱
نادر
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۷:۲۰ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
این 30 در صد بهره بانکها و موسسات مالی ربا نیست ؟
کورش
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۷:۳۶ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
طبق متن بالا که کاملا صحیح است تمام معاملات بانکها در کشور ربوی می باشند . به امید روزی ربا از جامع ما حذف شده و برکت به زندیگی مردم بازگردد . انشالله .
پاسخ ها
ناشناس
| - |
۱۲:۰۴ - ۱۳۹۶/۰۵/۲۵
حرفهای قشنگ میزنی
به دلم داری چنگ میزنی
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۷:۴۳ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
میشه فرق سود بانکی با ریا هم توضیح دهید؟؟؟؟؟؟
پاسخ ها
ناشناس
| - |
۱۲:۰۵ - ۱۳۹۶/۰۵/۲۵
خب سود بانکی را به دولت میدی اما ربا را به شخص
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۷:۴۹ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
ربا خواری چیست؟؟؟؟ به عملیات بانکداری ایران می گویند که .....
پاسخ ها
ناشناس
| - |
۱۲:۰۶ - ۱۳۹۶/۰۵/۲۵
بانکداری اسلامی
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۷:۵۲ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
با اين حساب تكليف نظام بانكي مملكت خيلي وقته كه روشنه. ربا اندر ربا. حرام اندر حرام. و آثار حرام رو در جامعه به وفور مي بينيم /
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۸:۲۱ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
اگر میخواهید فساد را در کشور نابود کنید جلوی حلقه انتشار پول کثیف ربا را در شبکه بانکی و حساب های مردم بگیرید
یه نفر
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۸:۳۲ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
با توجه به این متن لازم همه بانکهای ایرانی به عنوان ربا خوار در چنگال قانون گرفتارآیند.این بانکها روی هرچه ربا خوار را دردنیا سفید کردنه.جالب اینکه پسوند اسلامی را هم یدک میکشند و بانکداری بدون رباراهم به دم خود آویزان کردنه
مزدک
|
United Arab Emirates
|
۰۹:۰۲ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
بالاخره سود سپرده بانک حلاله یا حرام؟..
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۹:۰۸ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
ربا خواری عملا جرمی ندارد چون بانکهای عزیز رباخوار هستند.
پاسخ ها
ناشناس
| - |
۱۲:۱۰ - ۱۳۹۶/۰۵/۲۵
جرم هست اما مجازاتی نداره
ناشناس
|
-
|
۰۹:۰۹ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
توایران همه چیرباست دیگه
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۰:۱۲ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
"اگر مسلمانی از كافر ربا دریافت كند، بازهم جرم نبوده و عملیات ربوی مجازات نخواهد داشت." یک عمل زشت به ذات زشت است و کاری به مسلمان و کافر ندارد. وقتی جامعه انسانی فاسد شود همه با هم نابود می شوند
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۰:۴۱ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
تا اونجا که ما متوجه شدیم ربا همون بانکداری اسلامیه خودمونه
م ب
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۰:۴۴ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
چرا قاطی کردند قرار نیست سیستم بانکی سپرده جذب کنه و به سرمایه گذار واگذار نکنه این ربا نیست سواد اقایان قد نمیده
رضا
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۰:۵۷ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
رباخواری سیستم بانکداری کشور ما ایران است.
م.ر
|
Uganda
|
۱۱:۱۹ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
به فتوای آیه الله سیستانی فروش پول به پول (یه شرطی که همجنس نباشند) به نسیه با زیاده ربا نیست. به عنوان نمونه اگر کسی 100 دلار را ه وعده چند ماه دیگر به چهار میلیون و پانصد هزار ریال بفروشد ربا نیست. (تأکید می کنم بفروشد نه اینکه قرض بدهد)
محمدامین
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۱:۲۲ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
یه سوال دارم. بنده مبلغی را در یکی از بانکهای دولتی سپرده گذاری کرده ام و ماهیانه بانک مبلغی به عنوان سود سپرده به اینجانب پرداخت می نماید. حال همان میزان مبلغ را به دختر خاله خود داده ام و به همان میزان بانک سود سپرده از ایشان دریافت می نمایم(بدون اینکه دختر خاله بنده دنبال ضامن برای بانک باشد). حال این سود آیا ربا است یا ......
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۱:۲۳ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
با این توضیحات ، همه بانک ها ربا خوارند . حرفی هم درش نیست.
کارنا شناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۱:۴۰ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
ممنون از صفحه طنز و سرگرمی تان !
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۱:۵۸ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
پس بانكهاي ما همه رباخوار هستند
پاسخ ها
مهدی
| Iran, Islamic Republic of |
۱۶:۰۶ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
نه عزیزم
شهريار
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۲:۲۷ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
دوسال پيش مبلغ 80 مليون وام مسكن گرفته ام كه البته مبلغ 15 مليون خرج اوراق تقدم نمودم بعبارتي مبلغ وامي كه گرفته ام 65 مليون مي باشد حال طي 12 سال قرار است 208 مليون بازپرداخت نمايم هر ماه تقريبا يك و نيم مليون فسط مي دهم حساب كرده ام پانصد هزار تومن اصل پول و يك مليون سودش هست.
حال سوال اين است كه آيا اين ربا هست يا مافوق ربا....
نیکو
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۲:۲۷ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
خوب وبدربابستگی به رباخواردارد
رضا
|
United States
|
۱۳:۱۱ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
رباخواری همين سیستم بانکداری هست
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۳:۱۱ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
همه بانکهای ایران ربا خوار هستند
عزیزاله نیک فرجام
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۶:۰۳ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
باعرض سلام اکثرماملت ایران حرامخوارشده ایم وحال وروزخوبی نه خودونه فرزندانمان دارن
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۶:۰۴ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۸
ربا خواری جنگ با خداست طبق آیات کریمه قرآن . ما شیعیان هم که نزدیکترین خلق به خدا هستیم و محبوبترین نزد خدا. پس این ما را به ربا خواری متهم کنند دروغ است. اینها بهره و کارمزد و ... است و ربا نیست
کاطم سیاحتی
|
-
|
۰۸:۲۱ - ۱۳۹۶/۰۵/۱۹
البته اگر تورم صفر باشد و ارزش پول در طول زمان کم نشود صحیح است نه اینکه تورم 20و30و40 درصد باشد!! نکته ظریفی که هیچوقت گفته نمی شود !! مگر در این اوضاع و احوال کسی پیدا می شود که پولش را به دیگری بدهد و چند سال بعد همان را بگیرد؟؟ این جوک سال است!!
نظر شما

سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.

نام:
ایمیل:
* نظر:
برچسب منتخب
حمید بقایی طرح مسکن اقساطی کمیته امداد مرتضی بختیاری نفتکش سازمان بنادر و دریانوردی پرویز فتاح سید جواد حسینی