«كتاب قانون» و اصلاح رفتاري
فيلم سينمايي «كتاب قانون» از اين نظر كه به ارزيابي رفتارهاي فردي و اجتماعي ما ايرانيان و ميزان انطباق آن با اسلام پرداخته و به عبارت ديگر، فاصله مسلماني ما با اسلام را به تصوير كشيده است، يك كار هنري ابداعي و ابتكاري است و جامعه ما نياز بسيار به اينگونه تلاشها دارد. در واقع، اين فيلم آينهاي است كه در مقابل بخشي از جامعه ايران قرار داده شده تا خود را آنچنان كه هست، ببيند و با مقايسه با آنچه بايد باشد، به رفع عيوب خود بپردازد و خود را به جامعه الگوي اسلامي نزديك كند.
«كتاب قانون»، مصداقي براي اصل مهم امر به معروف و نهي از منكر و به تعبير ديگر اصلاح مستمر اجتماعي است؛ اصلي كه مطابق سخن معصوم، يكي از پايههاي نخبگان دين اسلام است.
به همين جهت، اين انتقاد كه اين فيلم تصوير زشتي از جامعه ايران به نمايش ميگذارد و واقعيت جامعه را نشان نميدهد، چندان مقبول نيست، زيرا اساس هدف نويسنده، تهيهكننده و همچنين کارگردان اين فيلم نشان دادن واقعيت جامعه ايران نبوده، بلكه نمايش برخي كاستيها بوده است تا بيننده فيلم، ادبي از نوع ادبي كه لقمان حكيم آموخت، بياموزد.
البته نمايش اين فيلم براي غيرايرانيها ممكن است درست نباشد، زيرا آنها تنها با نيمي از چهره واقعي ايران آشنا ميشوند و نيم ديگر زيباي آن پنهان ميماند. اين يك رشد اجتماعي است كه ملتي به دنبال رفع نقصهاي خود باشد و كساني كه داعيهدار اين امر عظيم هستند، مصلح اجتماعي به شمار ميروند.
گاه اصلاح اجتماعي از راه كتاب و مقاله و سخنراني انجام ميشود و گاه از راه هنرهايي چون سينما و تئاتر. به تعبير شهيد آيتالله مطهري، مصلح اجتماعي كسي است كه با نقاط ضعف جامعه خود مبارزه كند، هرچند از ميزان محبوبيت او كاسته شود، نه اينكه بر موج آن نقاط ضعف سوار شود تا راحتتر به اهداف شخصي خود برسد. البته چون اين فيلم جنبه طنز نيز دارد، برخي بزرگنماييهاي آن قابل توجيه است.
اين فيلم نشان ميدهد كه برخي از ما ايرانيان بيش از آنكه به حقيقت دين اسلام بپردازيم و دستورهای آن را رفتار كنيم، به ظواهر سنتهايي ميپردازيم كه ساخته عرف جامعه است. مثلا به سفره حضرت ابوالفضل ـ كه البته از آن جهت كه در آن قرآن خوانده ميشود با فضيلت است ـ و به شلهزردي كه بايد در آن باشد، اهميت زيادي ميهيم، اما در سر همين سفره غيبت ميکنيم.
يا ممكن است فروشندهاي براي سفر حج تمتع و عمره مفرده و زيارت عتبات عاليات اهميت زيادي قايل باشد، اما نسبت به مسأله كمفروشي و آيه قرآن كريم كه «واي بر كمفروشان» بيتفاوت باشد. يا اينكه فردي از ما نسبت به عزاداري براي امام حسين(ع) ساعي باشد، اما در رعايت حقالناس و احوال عمومي كمتوجه بوده و مثلا اسكناس را كه ثروت ملي است، مچاله سازد يا روي آن نقاشي كند. يا فروشندهاي مواد خوراكي تاريخ مصرف گذشته را به فروش بگذارد و توجه نداشته باشد كه اين هم يك گناه است و گناه فقط نماز نخواندن يا روزه نگرفتن و مانند اينها نيست.
اينها مواردي بود كه در فيلم «كتاب قانون» به آن پرداخته شده بود، اما موارد ديگري نيز هست كه در اين فيلم نيامده است، مانند نحوه رانندگي كردن ما ايرانيان كه در رتبههاي آخر دنياست و براي هر تازهوارد خارجي موجب تعجب است و خود ما ايرانيان نيز وقتي به كشورهاي ديگر حتي كشورهاي همرديف خودمان ميرويم، تفاوت آشكاري را احساس ميكنيم.
همين گونه است مواردي مانند آشغال ريختن از درون خودرو به بيرون و در برخوردهاي اجتماعي به اندك بهانهاي دشنام دادن. اينها مواردي است كه بايد مصلحاني به اصلاح آن بپردازند و چه بهتر كه اين اصلاح در قالب فيلمهاي سينمايي مانند «كتاب قانون» باشد.
نكته ديگري كه در اين فيلم هست، اين كه يك تشنه حقيقت كه به چشمه احكام و معارف اسلامي ميرسد، بسيار بيشتر از ما كه از طريق پدر و مادر و گاه از روي عادت به آن رسيدهايم، قدرشناس اين احكام و معارف است.
در آغاز اين فيلم نيز نكتهاي فلسفي، عرفاني و رواني نهفته بود و آن اكسير بودن عشق است. رحمان تواناي مسلمان و ژوليت مسيحي در لبنان عاشق يكديگر ميشوند و از قضا اين عشق از ناحيه ژوليت نيز شديد است.
همين عشق و نيز سابقه آشنايي ژوليت با حافظ باعث ميشود كه ژوليت به اسلام گرايش پيدا كند و يك مسلمان واقعي شود كه اسلام را جدي گرفته و تكتك دستورهای آن را مورد توجه قرار ميدهد؛ یعني عشق به رحمان و پيشنهاد دوستانه رحمان به او كه آيا بهتر نيست پوشش اسلامي داشته باشي، وي را متحول ميكند و راه زندگي او را تغيير ميدهد و يك مسلمان واقعي و نه شناسنامهاي ميشود.
اين بخش از كيميا بودن عشق عفيف ـ به تعبير ابن سينا ـ را كه بسيار مورد توجه عرفا و فلاسفه و روانشناسان است، به خوبي به تصوير كشيده است.
در بخش پاياني اين فيلم كه رحمان براي پيدا كردن آمنه (ژوليت) به جنوب لبنان ميرود، در بين راه راننده تاكسي جملاتي بر زبان ميراند كه خالي از اشكال نيست. او ميگويد من سالها در اين كشور بودهام و با اقوام گوناگون مسلمان، اعم از شيعه و سني، مسيحي، دروزي و غيره مراوده داشتهام، به اينجا رسيدهام كه «فرقي بين اديان و مذاهب نيست، همه يك پيام دارند و آن اخلاق است.»
از اين سخنان، بوي پلوراليزم و كثرتگرايي ديني به مشام ميرسد و اين بخش از فيلم از نقاط ضعف آن است، هرچند نمايش مناطق بمباران شده توسط رژيم صهيونيستي و به تصوير كشيدن سبعيت و درندگي اين رژيم در بخش پاياني فيلم، از نقاط مثبت آن به شمار میرود.
در مجموع، «كتاب قانون» را يك فيلم مثبت ميدانم و بر این باورم كه چنين فيلمهايي بايد ساخته شود و قطعا برخي نقاط ضعف آن نيز مورد توجه خواهد بود.
منبع: پنجره
«كتاب قانون»فکر کردم می خواهید از حق تصریح شده مردم در تظاهرات ارام یا حق داشتن وکیل ازاد برای متهم یا حق ازادی بیان برای مخالفین مصرح در قانون اساسی و امثالهم بگویید اما ظاهرا اهمیت مسایل دیگر را در این وضع فاجعه بار کشور بیشتر می دانید . مهمتر از آن توقیف 2 ساله فیلم است که باید بر آن گریست چرا که پخش آن 2 سال قبل ما را به اسلام واقعی نزدیکتر و از انحرافات کاسته میشد ولی وای بر ما مسولان بی خرد. 
سلام و چند نکته:1- اظهار نظر آقای مطهری در خصوص این فیلم و تائید شفاف سازی فاصله بین وضعیت ما و اسلام جای تشکر دارد.
2- کاش بسیاری از ما می توانستیم تفاوت بین بیان هنرمندانه و دلسوزانه انتقادات را از دشمنی تشخیص دهیم.
3- مهمتر آنکه کاش می شد و می گذاشتند عده ای را که نام و نانشان در فضای سکوت و نبود نقد جدی است را رسوا کرد.
4- آنهایی که نواقص خودشان را در مواجهه با انتقادات و روشنگری ها پشت سنگری از افترا و تکفیر و فریادهای وااسلاما و وانظاما پنهان می کنند و تا فردی لب به بیان بخشی از حقایق می زند وی را سلاخی و آبرو و همه ی پایگاههای فردی و اجتماعی و اقتصادی او را با هر ابزاری منهدم می کنند. و در این راه از مقدسات و ... هم کم نمی گذارند.
5- آقای مطهری خوب می دانند چه می گویم و مخاطبان نیز. چندی است ایشان زبان در کام گرفته اند و سیر بیان حق ولو به مذاق برخی خوش نیاید را متوقف کرده اند. امیدوارم حریت ایشان (چه برگرفته از میراث پدری و چه گنجینه خدادادی خودشان) زنده بماند که جامعه ما بسیار محتاج این چیزهاست.
آرزومند آرزوهای امام خمینی(سلام الله علیه) و سربلندی جمهوری اسلامی و ملت شریف ایران.
ضمناً اگر درج نکردید لااقل به اطلاع آقای مطهری برسانید.
حضرت مولانا مي فرمايند: ماهي از سر گنده گردد ني ز دم! فساد جامعه نيز در اغلب موارد مانند گنديدگي ماهي، سيري از بالا به پايين دارد. لذا همه كساني كه در بالاي هرم قدرت اجتماعي قرار دارند، موظند در رفتارهاي فردي و اجتماعي خود بيشتر مراقبت كنند و از دروغ، تهمت، و حركات غير اخلاقي به دور باشند و به افكار عمومي احترام بگذارند تا عموم مردم هم به جامعه، قوانين و اخلاقيات احترام بگذارند. 
فیلم زیبایی بود از لحاظ نمایش تضادها و رفتارهای متظاهرانه و میتوانم بگویم که نقد آقای مطهری هرچند ناقص اما درست است 
اقای مطهری به نظر شما مشکلات مهمتری وجود ندارد که به ان بپردازید؟؟؟!بعد از یک مدت طولانی مطلبی از شما درج شد ان هم در این مورد!
اعتماد و امید مردم و جوانان به اینده این مملکت.....
بدتر شدن وضعیت اقتصادی مردم و.....
مطمئنم که شما بیشتر از ما از حال و روز این مردم باخبرید، پس چرا.......
ای کاش پدرتان زنده بود!