نتيجه انتخابات غيرمنتظره است

دكتر سيدمحمد ميرمحمدي، دبيركل حزب تمدن اسلامي و نماينده مردم قم در مجلس هفتم كه اين بار خود را براي نمايندگي مردم تهران آماده كرده و جاي خود را در قم به تعبير ميرمحمدي به چهره ملي (لاريجاني) داده است، به چند پرسش خبرنگار «تابناك» درباره انتخابات مجلس هشتم پاسخ داده كه نخستين آن در مورد ارزيابي‌اش از روند بررسي صلاحيت كانديداهاست.

اين عضو ائتلاف فراگير اصولگرايان گفت: من در همايش فصلي خانه احزاب و همچنين در چند مصاحبه به كساني كه از ردصلاحيت‌هاي انبوه هيأت‌‌هاي اجرايي دچار وجد و خوشحالي شده بودند، تذكر دادم و همچنين به كساني كه در مراحل اوليه اعلام اسامي و ردصلاحيت‌ها، مأيوس شده بودند نيز هشدار دادم كه ظرفيت قانوني باقي است. اساسا قانون اساسي جايگاه امين و بي‌طرفي را براي نظارت بر انتخابات، يعني شوراي نگهبان قرار داده است. بايد در مسير تجديدنظرخواهي، عملكرد شوراي نگهبان را مشاهده و ارزيابي كرد. البته بنده به هيچ وجه وظيفه نظارتي شوراي نگهبان در قانون اساسي را قابل تفويض به زيرمجموعه و يا مناطق و استان‌ها نمي‌دانم. آنها مي‌توانند عوامل اداري شوراي محترم نگهبان باشند، چراكه اختلافات محلي و ساز و كارهاي قومي و قبيله‌اي ممكن است حق افراد يا حق نظام را تضييع كند. مي‌بينيم كه اين پيش‌بيني نسبتا درست بوده و باز هم بايد جاي كار داشته باشد.

از فقها و حقوقدانان كه در مدت كوتاه، پرونده‌هاي زيادي را بررسي و اكثريت آنها را پس از بررسي مجدد، تأييد‌صلاحيت كرده‌اند تشكر مي‌كنيم. اما باز هم افرادي را مي‌شناسم كه نتوانستند حقانيت خود را ثابت كنند. به نظر مي‌رسد شوراي نگهبان در بالاترين جايگاه خود، مبرا از «سياسي‌كاري» است و بعيد است وظيفه امانت‌داري الهي خود را به خاطر «دنياي افراد ديگر» ضايع كند و شيريني مشاركت حداكثري مردم را در برابر تلخي انتخابات غيررقابتي نديده بگيرند.

جريان‌ها و گروه‌ها نيز بايد «تنوع و تكثر» را در نامزدي اعضاي خود در نظر بگيرند و اصراري در مهره‌هاي سوخته يا مشكل‌دار نكنند. افراد واجد شرايط باكيفيتي در همه طيف‌هاي اصولگرا و اصلاح‌طلب وجود دارند كه تأييد صلاحيت شوراي نگهبان را گرفته و يا مي‌توانند بگيرند. البته مسئله هتك حيثيت و آبروي افراد، حتي اگر يك فرد هم باشد، قابل قبول نيست و مسئله ميانگين و درصدي، توجيه‌كننده تضييع حق حتي يك نفر نمي‌شود. شرايط كنوني براي انتخابات، با احساس مسئوليت احزاب و گروه‌ها و دلسوزان نظام در طيف‌هاي گوناگون، به سمت «عقلانيت» و «آرامش» پيش مي‌رود و با هوشياري به سمت بهتر شدن نيز خواهد رفت.

مردم بايد احساس امنيت و اعتماد كنند و همانگونه كه در حماسه راهپيمايي 22 بهمن مشكلات مربوط به معيشت و درگيري‌هاي جناحي را در نظر نگرفتند، در انتخابات نيز اينگونه مشكلات را در شركت كردن و شركت نكردن لحاظ نمي‌كنند ولي در مصاديق كانديداها نظر خود را اعمال خواهند كرد.

ميرمحمدي كه در دوره رياست‌جمهوري آيت‌الله خامنه‌اي و رئيس دفتر ويژه در دوره آيت‌الله هاشمي رفسنجاني، رئيس دفتر و معاون وي بوده است، در پاسخ به پرسش ديگر خبرنگار «تابناك» كه پرسيد، آيا رنگ‌هاي گوناگون اصولگرايي و اصلاح‌طلبي را در جريان كارزار انتخاباتي مجلس هشتم مي‌بينيد يا خير، گفت: بحث رقابت انتخاباتي در تهران و شهرستان‌ها از يكديگر متمايزند. فاكتورهاي محلي و شناخت‌هاي شخصي و از نزديك و تجربه‌هاي موفق يا ناموفق در انتخابات‌هاي گذشته در شهرستان‌ها مي‌تواند مسئله رقابت را بيشتر از حزبي و ائتلاف و غيره به رقابت فردي معطوف كند. البته احزاب با كاركرد ملي يا منطقه‌اي هم مي‌توانند در اين رقابت‌ها تا حدي مؤثر باشند، ولي قابل ارزيابي دقيق تا تشكيل مجلس و آرايش نيروها در داخل مجلس نيست. البته تهران هم به علت جايگاه و مركزيت كشور و هم به علت دارا بودن بيشترين تعداد نماينده يعني سي نفر، آوردگاه رقابتي واقعي است كه تنها به يك گروه يا دو گروه محافظه‌كار يا اصولگرا و اصلاح‌طلب ختم نمي‌شود. در گذشته حاصل كار تهران نوعي وزن‌كشي سياسي به شمار مي‌آمده و نمايندگان تهران معمولا پست‌هاي كليدي مجلس، به ويژه رياست آن را از آن خود مي‌كردند. اما ممكن است در اين دوره اتفاقات ديگري نيز بيفتد كه قابل پيش‌بيني نيست. چنانچه اينجانب نماينده قم بودم و در مجلس ششم با وجود در اكثريت نبودن، با توجه به اين‌كه از شهرستان آمده بودم، با 82 رأي نزديك به انتخاب در نايب رئيسي مجلس بودم، بدون اين‌كه كمترين لابي صورت گرفته باشد يا در مجلس هفتم نماينده شهر دامغان، دكتر سبحاني براي تصاحب كرسي رياست، بيش از نود رأي را از آن خود كرد. چه بسا در اين دوره نيز اين‌گونه اتفاق‌ها تكرار شود. قابل پيش‌بيني نيست. آنچه قابل تحليل داخلي و خارجي است، به شكل سنتي ليست تهران بوده و خواهد بود.

اين كانديداي هشتم مجلس كه از ياران شهيد بهشتي در حزب جمهوري اسلامي و دو دوره نماينده مردم قم بوده، درباره نگاه دولت به موضوع انتخابات گفت: دولت اگر اصولگراست، بايد رفتاري از خود بروز دهد كه رضايتمندي مردم را از اين جريان تأمين كرده و خروجي رفتارش منجر به انتخابات اصولگرايان با تعريف وسيع آن در مجلس باشد، نه آن‌كه مثلا با يك حزب يا يك هيأت‌ سه نفره، خود را متصل كند و موفقيت و عدم موفقيت خود را به حاصل كار آن چند نفر گره بزند. كاري كه متاسفانه در شوراها انجام گرفت و در مجلس نيز در حال تكرار است.

به نظرم حتي همين مجلس هفتم كه برخي از افراد دولت و مجلس از روابط آن گله‌مندي مي‌كنند، مجلسي بود كه اكثريت آن با آرمان‌ها و اهداف دولت همسو بود. مصاديق آن، همين لايحه‌ها و طرح‌هايي كه رأي نياورد و يا رأي دادن به اين وزير يا آن وزير را نبايد به حساب مخالفت كليت يا موافقت كليت به حساب آورد. اگر تا دير نشده، به ويژه در شهرستان‌ها دولت از دخالت احتمالي كارگزاران خود به هر نامي جلوگيري كند و همّ خود را صرف برگزاري انتخابات پرشور و سالم و ايجاد فضاي امن و رقابتي نمايد و در آستانه انتخابات و سال جديد، موجبات رضايتمندي مردم را فراهم نمايد، يقينا حاصل كار غير از آنچه خواهد بود كه پيش‌بيني مي‌شود.

وي همچنين درباره اين موضوع الياس نادران كه اعلام كرده، هيچ كدام از كانديداهاي جبهه متحد اصولگرايي نبايد در ليست ديگر اصولگرايي باشند، گفت: به نظرم، زمان امر و نهي مركزيت‌هاي سياسي حزبي براي اعضا و هواداران و «تبعيت آهنين» گذشته است.

اگر فرض كنيم در بين كانديداهايي كه در ليست‌هاي مختلفي قرار دارند، افرادي با خردورزي و انديشمندي لازم وجود دارند كه صلاح كشور و تشكل‌هاي ائتلافي را مي‌دانند، اين حكم تجويزي نوعي اهانت به كانديداها نيز تلقي مي‌شود. هرچند آقاي نادران در بخش‌هايي از صحبت‌هاي خود، آن را تلطيف كردند به اين مضمون كه افرادي كه در ليست‌هاي ديگر باشند، ممكن است در ليست جبهه متحد نباشند. «وحدت انحصاري» و يكطرفه به هيچ وجه وحدت مطلوبي نيست. بايد جهت‌گيري و حركت به سمت جامعيت و فراگيري باشد. نمي‌شود در حصار خود باقي ماند و ادعا كرد همه دنيا همين است و همه با هم وحدت كردند!

ميرمحمدي كه در ضمن ده سال معاونت نظارت حسابرسي دفتر رهبري را نيز عهده‌دار بوده است، درباره اين‌كه مردم چگونه جريان‌ها و احزاب و جبهه‌هاي اصولگرا را كه مشتركاتشان بيش از افتراقاتشان است، از يكديگر تميز دهند، گفت: در رويت اوليه، يك تصوير يا يك ليست، افراد در درجه نخست به دنبال چيزي مي‌گردند كه برايشان جذابيت ديگري دارد.

مثلا در حال رويت عكس خود، اسم خود يا فرد مطلوب خود هستند. نخستين چيزي كه با رويت ليست‌ها به چشم مي‌خورد.
ثانيا، افراد شاخص جلب توجه مي‌كنند. مستقل از اين‌كه اين فرد شاخص محبوبيت دارد يا ندارد. سپس افرادي كه در ليست‌ها «نوآوري» شده مثلا قهرمان ورزشي كشور، المپيادهاي علمي يا هنرمندان.
رفتار انتخاب‌كنندگان (رأي‌دهندگان) مي‌تواند رفتاري عقلايي يا احساسي باشد.

رفتار عقلايي، آنان را به گزينش وا مي‌دارد. گزينش عقلايي افراد و جريانات. رفتار احساسي، آنان را به دادن رأي صد درصدي به يك ليست وادار مي‌كند. در مجالس ششم و هفتم اين‌گونه رفتارهاي احساسي از سوي رأي‌دهنده‌ها رخ داد. پيش‌بيني من اين است كه در مجلس هشتم اين‌گونه رفتارها اتفاق نمي‌افتد. چون تحريك احساسات، چه مثبت و چه منفي، به ويژه پس از باز شدن دامنه تأييد‌صلاحيت‌ها ديده نمي‌شود.

شناخت سياسي عامه مردم پس از حدود سي انتخابات در كشور و دسترسي به منابع اطلاعاتي و رسانه‌اي باعث شده است همانگونه كه در انتخاب كالا و خدمات به گزينش دست مي‌زنند، به طريق اولي در «انتخابات» به گزينش دست زنند. پيش‌بيني من اين است كه سرانجام در تهران، افراد شاخص شناخته‌شده و مورد اعتماد مردم رأي مي‌آورند و به طور موردي نيز افرادي رأي خواهند آورد كه هيچ‌يك از جريانات، در مخيله خود هم آن را نمي‌ديدند و اين پس ذهن و ضمير ناخودآگاه سياسي مردم را نشان مي‌دهد كه اين در شهرستان احتمال بيشتري دارد.

وي سپس به رفتار انتخاباتي حزب متبوعش (تمدن اسلامي) پرداخت و گفت: اين حزب با بررسي اوليه، بيش از بيست نامزد براي تهران و بيش از هفتاد نامزد براي شهرستان‌ها انتخاب كرده است. براي معرفي به مردم اما در قالب ائتلاف، جهت‌گيري به سمت‌وسوي نزديكي حداكثري به ائتلاف فراگير اصولگرايان است.

به جز چند مورد استثنا كه آن هم قابل چشم‌پوشي است، ولي در شهرستان‌ها، اعتقادي به ائتلاف نداشته اما در مصاديق بين احزاب و گروه‌هاي هم‌جهت، همكاري‌هايي داشته است. ممكن است حاصل افراد مورد تأييد اين جريان، مثل حاصل يك ائتلاف درآيد.

ميرمحمدي همچنين در مورد سرليست تهران گفت: بحث‌هايي شده است اما نهايي نيست. هرچند از موارد اعلام‌شده و گمانه‌زني‌هاي رسانه‌اي نيز دور نيست.

اين نماينده اصولگراي مجلس هفتم در پاسخ به پرسش ديگر خبرنگار «تابناك» كه پرسيد، نگاه هاشمي رفسنجاني را به كيفيت روند انتخابات هشتم چگونه مي‌بينيد، گفت: با شناختي كه از ديرباز از آقاي هاشمي رفسنجاني دارم و پنج سال رئيس دفتر و چهار سال معاون ايشان بودم، ايشان را شخصيتي آرماني و ملي و فراجناحي مي‌دانم و هرگاه انقلاب و نظام به وجود او نياز داشته است، بي‌دريغ خود را در معرض آن قرار داده است. در همه انتخابات ايشان به پيروي از امام و رهبري به فكر پرشوري انتخابات و مشاركت حداكثري و تأمين سلامت انتخابات و مرجع مراجعات مسئولان و دلسوزان بوده‌اند. پيگيري‌هاي ايشان در روشن شدن حقانيت افرادي كه ممكن است مظلوم واقع شوند، هميشه مؤثر بوده و حتي هنگامي كه ايشان نظر ديگري پيدا كنند، از پيگيري آن مورد منصرف مي‌شوند.
رغبت آقاي هاشمي به سمت «عقلانيت و اعتدال» و پشتيباني از نيروهاي باسابقه و مديران و نمايندگان كارآمد است. ايشان چون دو دوره رئيس‌جمهور بوده، با مشكلات اجرايي و مسائل بين‌المللي آشنايي عميقي دارد و چون چند دوره رياست مجلس شوراي اسلامي را داشته، آشنايي عميقي به مجلس و سازوكار قانونگذاري دارد. استفاده از اين دو تجربه در مجمع تشخيص مصلحت، ايشان را پس از رهبري، شخصيتي ممتاز مي‌سازد. مثلا آقاي مهندس موسوي، سابقه نخست‌وزيري دارد ولي سابقه نمايندگي يا رياست مجلس يا مجمع تشخيص مصلحت ندارد. آقاي خاتمي سابقه نمايندگي و دو دوره رياست‌جمهوري را دارد ولي رياست مجلس و مجمع تشخيص را ندارد. آقاي كروبي سابقه چند دوره رياست مجلس را دارد ولي سابقه رياست‌جمهوري و مجمع تشخيص مصلحت را ندارد. مي‌بينيد كه آقاي هاشمي رفسنجاني با اين سوابق و پشتوانه انقلابي و مبارزاتي، حق دارد نسبت به سرنوشت كشور حساس باشد و هر كاري كه مي‌تواند براي بهبود جريان امور به خرج دهد.

پيگيري و مذاكرات ايشان با شوراي نگهبان و ملاقات‌هاي ويژه با مقام معظم رهبري در جهت منافع ملي است و لذا رضايت آقاي هاشمي از شوراي نگهبان، يك رضايت تشريفاتي نيست، بلكه يك انجام وظيفه انقلابي در جهت منافع ملي است و تقدير و تشكر از يك كار پسنديده و تلاش‌هاي شبانه‌روزي شوراي نگهبان است.

خبرنگار «تابناك» از ميرمحمدي پرسيد، چه ارتباطي بين قم رفتن آقاي لاريجاني و به تهران آمدن شما وجود دارد، او گفت: اينجانب دو دوره نماينده قم با معرفي و تأييد جامعه محترم مهندسين و علما بودم. در اين دو دوره، قم داراي سه نماينده بود كه يكي غيرروحاني و دو نفر روحاني بودند كه هرچند شأن قم ايجاب مي‌كرد هر سه نماينده هم نماينده مردم باشند و هم شخصيت ملي، ولي دست‌ كم در مورد فرد غيرروحاني، داشتن اين ويژگي ضرورت داشت. آقاي دكتر لاريجاني كه از طرف علما و برخي از مراجع و جامعه مدرسين براي ثبت نام نمايندگي به قم دعوت شدند نيز چهره‌اي ملي و داراي سوابق درخشان اجرايي و مشاور مقام معظم رهبري هستند و از بيت معظم مرجعيت مي‌باشند، گزينه مناسبي براي كسب آراي حداكثري مردم قم هستند. هرچند اگر ايشان در تهران بود، آراي بسيار بالايي را به خود اختصاص مي‌داد.