فرياد آفريقا از منفعت ‌جويان

در المپيك 1960 رم وقتي ابب بكيلاي اتيوپيايي برنده مدال طلاي دو ماراتن شد، پيشقراول دوندگاني از قاره سياه شد كه پس از او بارها قهرمان المپيك شدند و دنياي دووميداني را جاذبه‌هايي تازه دادند. بكيلا با پاهاي برهنه در خيابان‌هاي رم دويد و پيروزمندانه از زير طاق كنستانتين گذشت و قاره محروم سياه را غرق شادي كرد. از آن پيروزي تاريخي حدود نيم قرن مي‌گذرد و اكنون دوندگان دوهاي استقامت و نيمه‌استقامت آفريقا و جهان رقيب ندارند.

به نوشته جام جم؛ پيش از بكيلا، دوندگان آفريقايي‌تبار در المپيك درخشيده بودند كه سرآمد آنها جسي اونس بود كه در المپيك 1934 برلين 4 مدال طلا به دست آورد. اما بكيلا زاده و ساكن آفريقا بود و با پرچم كشوری آفريقايي قهرمان المپيك شد.

امروز مسابقه‌هاي معتبر دووميداني با حضور دوندگان آفريقايي و آفريقايي‌تبار گرم و پرهيجان مي‌شود و ده‌ها هزار نفر در ورزشگاه‌ها و ميليون‌ها نفر از طريق تلويزيون اين مسابقه‌ها را تماشا مي‌كنند. سود اين مسابقه‌ها نصيب گردانندگان آنها، شبكه‌هاي تلويزيوني و حاميان مالي و شهرهاي برگزاركننده مي‌شود و از آفريقايي‌ها تنها خود ورزشكاران پاداش مي‌گيرند و قاره سياه بي‌بهره مي‌ماند. اكنون در دوهاي نيمه‌استقامت و استقامت و صحرانوردي، پيشتازان همه آفريقايي‌ هستند.

به گزارش رويترز تنها در مرحله پاياني مسابقه‌هاي دووميداني سال 2009 كه اتحاديه بين‌المللي فدراسيون‌هاي دووميداني در يونان برگزار كرد، از 12 دونده‌اي كه به مسابقه‌ نهايي دوي 5 هزار متر راه يافتند، 9 دونده كنيايي و 3 دونده اهل اتيوپي بودند و از دوندگان غيرآفريقايي خبري نبود.

مردم آفريقا در حسرت تماشاي رقابت دوندگان بزرگ خود در مسابقه‌هايي بزرگ هستند كه در قاره خودشان برگزار شود، اما خبري نيست. ليگ طلايي دووميداني كه معتبرترين مسابقه‌هاي دووميداني بعد از رقابت‌هاي قهرماني جهان است، تا امسال در شهرهاي اروپايي برگزار شده است و از سال آينده كه دايموندليگ يا ليگ الماس راه‌اندازي مي‌شود، باز هم اروپايي‌ها ميزباني بيشتر مراحل ليگ را به عهده خواهند داشت.

دايموندليگ قرار است پا را فراتر از آفريقا بگذارد و جهاني شود، اما در اين جهاني شدن، شهرهاي آفريقايي بي‌نصيب خواهند بود. به نوشته سايت اتحاديه بين‌المللي فدراسيون‌هاي دووميداني، راه‌اندازي دايموندليگ به جاي گلدن‌ليگ سبب رونق دووميداني ازجمله دوهاي استقامت و نيمه‌استقامت در قاره‌هاي مختلف خواهد شد، اما او به اين موضوع اشاره نكرد كه هيچ مرحله‌اي از اين ليگ در آفريقا برگزار نمي‌شود و اين دوندگان آفريقايي هستند كه به دايموندليگ رونق خواهند داد.

قرار است از سال 2010 مسابقه‌هاي دايموندليگ از اوايل ارديبهشت تا اوايل شهريور هر سال در شهرهاي دوحه قطر، شانگهاي چين، اسلو نروژ، رم، نيويورك و يوجين آمريكا، لوزان سوئيس، پاريس، موناكو، استكهلم و لندن برگزار شود. به گفته دبيركل اتحاديه، با ساختار جديد مسابقه‌ها، دووميداني رقابتي‌تر خواهد شد.

آفريقايي‌ها شكوه مي‌كنند كه اتحاديه بيشتر به فكر درآمدزايي و رونق دووميداني در شهرها و كشورهايي است كه مراحل ليگ در آن برگزار مي‌شود. حالا آفريقا سعي مي‌كند براي مقابله با وضع جديد چاره‌انديشي كند. عيسايي كيپ لاگات عضو كنيايي اتحاديه بين‌المللي فدراسيون‌هاي دووميداني به رويترز گفت: قاره آفريقا بايد نگاه دقيق و عميقي به آينده دووميداني خود داشته باشد و يك طرح استراتژيك را براي روبه‌رو شدن با تغييرات تازه در دووميداني تهيه كند. او اضافه كرد: حمايت مالي تلويزيوني از مسابقه‌ها، بيش از گذشته اروپامحور مي‌شود.

رشته‌هايي چون دوي 3 هزار متر با مانع كه در آفريقا محبوبند در برنامه گردونه پولي برگزاركنندگان به اندازه دوهاي سرعت و مواد ميداني مورد توجه قرار نمي‌گيرند. اشاره روشن كيپ لاگات به دايموندليگ است. وقتي ليگ طلايي برگزار مي‌شد، همه خيالشان راحت بود كه 6 مرحله اين ليگ در شهرهاي اروپايي برگزار مي‌شود، اما در ليگ جديد چند شهر قاره آمريكا و آسيا نيز ميزبان خواهند بود.

آيا هيچ شهر آفريقايي به اندازه دوحه قطر يا موناكو شايسته ميزباني نيست؟ پخش تلويزيوني مسابقه‌ها و بليت‌فروشي، درآمد سرشاري را نصيب اتحاديه بين‌المللي فدراسيون‌ها و ميزبانان مي‌كند. آنها برنامه مسابقه‌ها را طوري تنظيم مي‌كنند كه در مدت حدود 2 ساعت چند مسابقه پشت‌سر هم برگزار شود و امكان پخش مستقيم تلويزيوني با انتقال هيجان فراهم باشد. در چنين برنامه‌اي، دوهاي استقامت چندان مورد توجه قرار نمي‌گيرند و دوندگان آفريقايي تمام تلاش خود را در دوهاي نيمه استقامت به كار خواهند بست.

از آنجا كه آفريقا قاره‌اي فقير است و ورزشگاه‌هاي پيشرفته ندارد و مردمش حتي در صورت موجود بودن ورزشگاه‌هاي بزرگ، توانايي‌ مالي براي خريد بليت‌هاي گران ندارند، اتحاديه حتي به فكر برگزار كردن مرحله‌اي از ليگ در آفريقا نيفتاد و شبكه‌هاي تلويزيوني نيز تمايلي به پخش مسابقاتي كه در آفريقا برگزار مي‌شود، ندارند.

اما آفريقا فقط از اين مساله رنج نمي‌برد. آفريقايي‌ها به اين مساله هم معترضند كه چرا مسابقه‌هاي دوي صحرانوردي قهرماني جهان دوسالانه شده است. به اعتقاد آنها دو سالانه‌‌شدن اين مسابقه‌ها، فرصت خوبي را از دوندگان آفريقايي براي كسب جوايز بزرگ گرفته است.

دوبه جيلو (Dube Jillo) مدير فني فدراسيون دووميداني اتيوپي نيز با مقام كنيايي هم‌عقيده است و اعتقاد دارد كم‌توجهي به دوهاي استقامت از جمله دوي صحرا نوردي به ضرر تمام قاره آفريقاست. او گفت: ما اصلا خوشحال نيستيم. ما از تصميم‌هاي اتحاديه بين‌المللي نوميد شديم، زيرا مسابقه‌هاي دوي صحرانوردي قهرماني جهان يكي از مهم‌ترين مسابقه‌ها براي دوندگان ما به شمار مي‌آيد.

كيپ لاگات مي‌گويد براي آن كه آفريقا در دووميداني همچنان مطرح باشد، مردم آن مجبورند اين ورزش را مثل جاهاي ديگر جهان پر منفعت سازند.