فرزندان شما درختان کوچک بن سای نیستند!

متخصص مدیریت آموزشی معتقد است، اغلب والدین، فرزندانشان را مثل درختان کوچک « بن سای» و با وسواس زیاد چیده و هرس می کنند تا بقول خودشان، بچه هایی به شکلی عالی و ممتاز داشته باشند؟ اما نمی دانند که این روش تربیتی غیرعلمی و نادرست چه عواقب دردناکی را در آینده فرزندانشان رقم خواهد زد. سینا تهرانی مشاور تحصیلی با شور و اشتیاقی وصف ناپذیر برای پدران و مادران از استراتژی های شکست و موفقیت در تربیت فرزندان می گوید. ایشان در ابتدا به نقد استراتژی تربیتی چک لیستی پرداخته و سپس از راهبردهای علمی و مؤثر برای داشتن فرزندانی سالم و موفق سخن می گوید. شما را به مطالعه این گفتگوی خواندنی و آموزنده دعوت می کنیم.

به عقیده بنده اشکال اصلی را می بایست در نوع پرورش فرزندان در خانواده ها و سپس مدرسه جستجو کرد. متأسفانه اغلب پدر و مادرها با دخالت های نابجا، کنترل های آزاردهنده و حمایت های بیش از حد، فرزندشان را مثل درختان کوچک «بن سای» و با وسواس زیاد چیده و هرس می کنند تا بقول خودشان بچه هایی به شکلی عالی و ممتاز داشته باشند؟ آنها ناخواسته عشق و محبت خود به فرزندشان را منوط به کسب نمرات عالی، یا یک رتبه کنکور خوب و یا موفقیت های مدرسه می کنند. اما متأسفانه این تربیت غیرعلمی و فلج کننده که من اسم آن را تربیت به شیوه « چک لیستی » می گذارم، نه تنها کمکی به رشد و تعالی بچه ها نمی‌کند. بلکه باعث می شود در آینده مدیرانی داشته باشیم که همین نگاه را نسبت به سایر عرصه ها از جمله آموزش و پرورش داشته باشند زیرا خود از همان کودکی با این شیوه ناصحیح پرورش یافته اند. به همین دلیل در این بخش نیز ما با مدیرانی مواجه هستیم که بجای تلاش در جهت ایجاد یک نظام آموزشی بومی که برگرفته از اعتقادات، دانش و فرهنگ کشورمان باشد، به دنبال نسخه های چک لیست شده و منسوخ غربی هستند.

سینا تهرانی به تابناک گفت: هیچ فردی از کسب نمره یا رتبه عالی بدش نمی آید. اما آنچه که بنده به عنوان مشاور تحصیلی انجام می دهم صرفاً تمرکز بر روی کسب رتبه عالی نیست. متأسفانه اینروزها شاهد شیوه خاصی از فرزندپروری هستیم که به نحوی دارد دانش آموزان را تباه می کند و فرصت پرورش دادن « خود واقعی شان » را از آنها می گیرد. این شیوه مانع بروز استعدادها و توانایی های خارق العاده بچه ها می شود. به همین دلیل بنده، اغلب با دانش آموزانی مواجه هستم که مشکلات روحی بسیار زیادی دارند. آنها قربانی شیوه نادرست تربیتی پدر و مادرها، مدرسه و جامعه خود شده اند. لذا در گام نخست می بایست به کمک همکارانم، این بچه ها را با بهره گیری از شیوه های تربیتی علمی و صحیح تغییر داده و به والدین شان نیز این روش ها را آموزش دهم. سپس در کنار آموزش مهارت های صحیح مطالعه و تفکر کردن، به بچه ها روش های صحیح طرح ریزی، تصمیم‌گیری، انجام دادن، انتظار کشیدن، حریف شدن و مواجه شدن، سعی و خطا کردن، رؤیا داشتن و تجربه‌ و مهارت های زندگی را بیاموزم تا بتوانم یک رتبه ی برتر کنکور چندبعدی و متفاوت را تحویل دانشگاههای برتر کشور بدهم. اگر بنده مشاهده کنم که پدر یا مادری در برابر روش های ما از خود مقاومت نشان می دهد در ابتدا به او تذکر داده و در صورت ادامه مقاومت ها یا دخالتهایش، براحتی فرزندش را از سیستم خود خارج خواهم کرد. بنابراین اینگونه نیست که هدف بنده صرفاً رتبه پروری محض باشد.

از سوی دیگر نیز ما با پدر و مادرهایی مواجه هستیم که احساس می‌کنند که بچه ای «نمی‌تواند» موفق شود مگر اینکه پدر یا مادر در هر موقعیتی مراقب او بوده و مدام از او محافظت کنند و یا او را در جزئی ترین موضوعات نیز کنترل کنند تا فرزندشان را به سمت بهترین رشته ها و دانشگاهها سوق دهند. وقتی ما بخواهیم بچه ها را اینگونه پرورش دهیم، آنگاه فرزندانی چک لیستی خواهیم داشت.شاید برایتان جالب باشد که عرض کنم، یکی از کارهایی که به شدت بر روی رشد استعدادها و توانایی های ذاتی بچه ها اثر مثبت می گذارد، انجام دادن کارهای خانه است. از قبیل مرتب کردن اتاق ؛ شستن ظرفها ؛ حتی پختن غذاهای ساده و .... کاری که در بسیاری از مدارس موفق جهان بر روی آن تأکید می شود. اما اغلب پدر و مادرهای ایرانی معتقدند که انجام چنین کارهایی صرفاً اتلاف وقت بوده و نقطه ی شکست فرزندان برای رسیدن به آینده ای است که برایشان ترسیم کرده اند. لذا آنها را از کمک کردن در کارهای خانه معاف می کنند.
بنده بارها با دانشجویانی مواجه شده ام که زیر بار سنگین استرس و اضطراب های مقاطع مختلف تحصیلی شان به شدت افسرده و خسته شده اند. آنها از خود می پرسند آیا این زندگی، هرگز به جایی خواهد رسید که ارزش و معنی واقعی اش یعنی همان رفاه مادی و دستیابی به آرامش را برایمان فراهم سازد؟

زمانی که من کودک بودم یکی از کارهای سخت این بود که صبح های خیلی زود جمعه از خواب برخیزم و نان تازه بخرم. نمی دانید چقدر کار سختی به نظر می رسید که از آن جای گرم و نرم دل بکنید و در سرمای سوزناک زمستان، پیاده به سمت نانوایی بروید. البته نزدیک خانه ی مان یک نانوایی بود اما مادرم کیفیت نان آنجا را قبول نداشت و من می بایست دو تا سه کیلومتر در آن هوای بسیار سرد پیاده روی می کردم تا به نانوایی مورد نظر مادر برسم و پس از ساعتها ماندن در سرما بتوانم چند نان تازه بخرم و یا مرحوم پدر همیشه به عموی مادرم می گفت: سینا وقتی به مشهد آمد حسابی از او در انجام کارهای مزارع و باغهایتان کار بکشید.

اما کودکی که به روش چک‌لیستی تربیت می شود، چون از کارهای سخت معاف شده، بعدها در دوران نوجوانی ،جوانی و حتی بزرگسالی در مدرسه ، دانشگاه و محل کار همچنان منتظر یک چک لیست است، چک لیستی که در بزرگسالی دیگر وجود ندارد. اما این آدم بزرگ چک لیستی، اکنون انگیزه و مهارت این را ندارد که آستین هایش را بالا بزند و دور و برش را نگاه کند و فکر کند که چطور می توانم برای همکارانم مفید باشم؟ چطور می توانم در راستای نیاز رئیسم، چند گام جلوتر را پیش بینی کنم. چطور می توانم فلان مشکل را حل کنم؟ نتیجه اش این می شود که شما در بخش های مختلف اقتصادی ، صنعتی، سیاسی ، اجتماعی، فرهنگی و ... با مدیرانی ناکارآمد و ضعیف مواجه هستید.

من روزی با یکی از رتبه های تک رقمی کنکور سراسری که از شاگردانم نبود، صحبت می کردم که متوجه شدم این بنده ی خدا برای کسب آن رتبه، خود را شدیداً به زحمت انداخته و از نظر زمانی دو برابر شاگردان بنده و از نظر میزان تست شاید تا ده برابر آنها تست زده است اما رتبه هردو نفرشان یک رقمی بود. خب این نشان می دهد که آن شخص اگر روش تفکر کردن و استخراج ایده های مورد نظر طراحان کنکور سراسری را می دانست دیگر نیازی نبود تا خود را تا آن اندازه به زحمت بیاندازد.

این محیط باید بگونه ای باشد که بچه ها را با کارهای سخت و بظاهر ناخوشایند روزمره قوی کند. والدین می بایست به فرزندانشان محبت بی قید وشرط هدیه کنند تا آنها هم بتوانند به دیگران محبت کنند و پذیرای محبت آنها باشند. انتخاب مدرسه ، مسائل درسی، انتخاب دانشگاه، رشته و شغل می بایست بر عهده خود فرزندان باشد. کار والدین این نیست که بچه هایشان را وادار کنند تا آنطور که آنها می خواهند، بشوند. بلکه وظیفه اصلی این است که بچه ها را پشتیبانی کنند تا اینها « خود ارزشمند » و زیبای خود بشوند.