طرح تشکیل کمیسون یا نهاد ملی مستقل انتخابات را سال پیش دادم

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام در گفتگو با "آینده" درباره تغییر در روند انتخابات گفت: دو موضوعی را كه من پیش‌بینی نكرده بودم یكی هجوم آقای احمدی‌نژاد در مناظره به برخی از شخصیت‌ها بود كه فضای انتخاباتی را به سمت دیگری برد، یعنی ایشان میدان رقابت را عوض كرد، دوم پاسخ آقای هاشمی به صحبت‌های ایشان بود. هر كدام از این دو مورد صورت نمی‌گرفت، انتخابات یك وضع دیگری پیدا می‌كرد و به احتمال قوی، انتخابات دو مرحله‌ای می‌شد.

به گزارش خبرنگار "تابناک"، كاندیدای انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری در گفتگویی تفصیلی با «آینده» به پرسشهایی بی پرده درباره انتخابات پاسخ گفت،این گفتگو که قسمت اول آن چند روز پیش توسط "تابناک" منتشر شد،امروز به طور کامل روی خروجی"آینده" قرار گرفت که گزیده ای از آن در ادامه می آید.

آینده: حد و مرز استفاده از امكانات دولتی چقدر است؟ آیا شخصیت حقوقی یك رئیس‌جمهور با شخصیت حقیقی یك كاندیدا كاملاً مجزا از هم هست یا خیر؟ وضعیت رسانه ملی، ‌صداوسیما و امكانات تبلیغاتی، نظارت بر آن به چه شكل است؟ آیا كاندیداها می‌توانند نقشی را در نظارت ایفا كنند و یا نظارتشان صرفاً صوری و نمایشی و تزئینی است. اگر كاندیداها اعتراض داشته باشند،آیا هیچ تضمین اجرایی برای نظارت وجود دارد؟


دكتر رضایی: به نظر من اگر این حوادث پس از انتخابات منجر به یك اصلاح اساسی در انتخابات ایران شود، یك مقدار زیادی از آثار منفی این حوادث جبران خواهد شد و آن این است كه ما باید در حقیقت انتخابات در ایران را یك بازنگری اساسی كنیم. اولاً من پیشنهاد می‌كنم یك كمیسیون ملی انتخابات به طور مستقل تشكیل شود كه هیچ‌كدام از قوای سه‌گانه نتوانند بر روی آن اعمال نظر كنند و دولت نتواند بر روی آن اعمال نفوذ كند. قانون فعلی ضعف‌های بسیاری دارد. یك نمونه آن همین استفاده از امكانات و نهادهای دولتی است كه تكلیف را در قبال استفاده یكی از كاندیداها از این امكانات، مشخص نكرده است و در واقع قانون ساكت است. چرا كه استفاده از این امكانات می‌تواند سرنوشت انتخابات را به طور كلی تغییر دهد.

یك سیستم نظارتی كه تضمین‌كننده در بعد كمیسیون و قانون است، باید جدی‌تر گرفته شود. مثلاً در این انتخابات آن بهای لازم به ناظرین داده نشد، در حالی‌كه خود گزارش ناظر باید به عنوان یك گزارش قانونی تلقی شود. كما این‌كه گزارش نیروهای انتظامی برای دادگاه یك گزارش قانونی است و موضوعیت دارد. نظارت نمایندگان نامزدها نباید جنبه صوری داشته باشد یعنی نظارت كاندیداها باید یك نظارت قوی و محكمی باشد. من فكر می‌كنم اگر این تغییرات را در انتخابات ایران انجام دهیم، بسیاری از مشكلات فعلی رفع می‌شود.

اگر كمیسیون ملی انتخابات شكل گیرد، اعضای آن كمیسیون را می‌توان با توافق بزرگان كشور، مراجع و از نهادهای مدنی انتخاب كرد، ولی نهایتاً باید در چارچوب قانون‌مندی حركت كند كه بتوان از آن مسئولیت خواست، نمی‌تواند سیال حركت كند.

آینده: ما چند سطح ابهام را شاهد هستیم، یكی ابهاماتی كه ما قبل از روز رأی‌گیری شاهد هستیم، ‌پول‌هایی كه توزیع شده، سهام عدالت، افزایش حقوق‌ها، هدیه‌هایی كه از طرف دفتر رئیس‌جمهور به مردم داده می‌شد در قالب پاسخ برنامه‌ها و مطالبی از این دست كه خب معترضین معتقدند این بر روی نتیجه انتخابات تأثیر گذاشت و مصداق خرید رأی است و اعتقاد دارند همان‌طور كه شورای نگهبان در انتخابات مجلس، یك سری از صندوق‌های مشكوك به خرید رأی را باطل می‌كند، این هم مصداق خرید رأی است و حداقل باید آن بخش‌هایی كه قطعی است در آستانه انتخابات پول توزیع شده است، رأی آن‌ها ابطال شود.

سطح دیگر تخلفات،‌ تخلفاتی است كه القایی بوده. مثلاً شبكه‌ای كه سر صندوق‌ها بودند و یا بسیج و یا نیروهایی بودند كه بر روی بخشی از جامعه می‌توانند مؤثر باشند مثلاً افراد كم‌سواد، افرادی كه تحت تأثیر شبكه كمیته امداد، بسیج و یا روحانیون هستند. طبیعتاً اگر به سوی كاندیدای خاص سوق پیدا كنند، دفعتاً چند میلیون رأی ایجاد می شود. یا كسانی كه تصمیم قطعی برای رأی دادن به یك كاندیدای خاص نگرفته‌اند. مسئله سوم بحث تقلب است، یعنی آرایی جز آن چیزی باشد كه در صندوق ریخته شد، ‌و یا خوانده شده است، ‌یا بخشی از آرا به صورت صوری ریخته شده باشد كه بحث كدهای ملی و شناسنامه‌ها در این چارچوب قرار می‌گیرد


دكتر رضایی: این درست است،‌ ابهامات زیادی در روز انتخابات شكل گرفت و ادعاهای خیلی زیادی هم بود، ‌گزارشات از تخلفات زیادی رسیده بود ولی سر این كار این بود كه ما از طریق قانونی یك رسیدگی جدی به این گزارشات و ادعاها باید صورت می‌گرفت. اگر یك رسیدگی جدی و قانونی به این گزارشات صورت می‌گرفت، بسیاری از این ابهامات حل می‌شد. متأسفانه آقایان موسوی و كروبی با من همكاری نكردند و به شورای نگهبان برای شكایت نیامدند و شورای نگهبان و وزارت كشور هم همكاری كه لازم بود، انجام ندادند، نتیجه این شد كه بنده تنها ماندم و فكر كردم كه اگر كنار بكشم، خیلی سنگین‌ترم.

چرا كه من تنها داشتم پیگیری می‌كردم. در حالی كه اگر همه با هم به این گزارشات و تخلفات رسیدگی می‌كردیم، شاید بسیاری از این ابهامات برطرف می‌شد و خیلی از حوادث بعد از انتخابات شكل نمی‌گرفت و حادثه تحت كنترل درمی‌آمد. ما انتخابات را نباید فقط به برگزاری انتخابات محدود كنیم انتخابات تنها برگزاری نیست، مقدمه و مؤخره دارد. اولاً مقدمه انتخابات جزو انتخابات است،‌ نظارت و رسیدگی به انتخابات نیز جزو انتخابات است. انتخاباتی درست و صحیح است كه هم مقدمه، هم مؤخره و هم متن انتخابات درست انجام شود بنابراین اگر مثلاً در انتخابات اعلام شد فردی چقدر رأی آورده است، این همان مقدار اهمیت دارد كه شكایات و گزارشات هم جدی گرفته شود. و به آن هم پاسخ داده شود، اما بعضی فكر می‌كنند انتخابات برگزار شد، نتایج قرائت شود، هیچ اشكالی ندارد كه خود دستگاه‌های حكومتی نظارت و رسیدگی كند. صندوق‌ها را باطل كنند و نتیجه بالا و پایین شود، اصلاً این مؤخره جزئی از انتخابات است، اما ‌بعضی نمی‌خواهند این مسئله را قبول كنند.


اگرقرار شد ما چهار نفر نامزد انتخابات شویم اگر به نظام انتخاباتی اعتماد نداشتیم، نباید وارد صحنه انتخاباتی می‌شدیم. اگر آمدیم، باید به این نظام انتخاباتی اعتماد كنیم. منتهی باید بخواهیم كه مقدمه و مؤخره این نظام به طور كامل اجرا شود و لذا ما هم از سوی فعالان سیاسی دچار مشكل شدیم كه اگر شما واقعاً اعتماد نداشتید، چرا نامزد شدید؟ اگر اعتماد كردید، چرا به شكایت‌ها ادامه ندادید و چرا شكایت‌ها را جدی نگرفتید و نیامدید از روال قانونی شورای نگهبان و وزارت كشور اقدام كنید؟ از آن طرف نیز هست، ‌شورای نگهبان نیز از همان اول مرتب اعلام می‌كرد كه هیچ تقلب و تخلفی صورت نگرفته است و بعد هم كه گفته می‌شد شما چرا این‌گونه موضع‌گیری می‌كنید، در جواب می‌گفتند كه ما به نیروهای اجرایی اعتماد داریم. اگر قرار باشد به نیروهای اجرایی اعتماد كنند، دیگر نظارت و رسیدگی به گزارشات عملاً حذف می‌شود. اعتماد به نیروهای اجرایی به معنای این نیست كه ما نباید سیر ‌انتخابات را كاملاً اجرا كنیم.

آینده: به هر حال مسائل وارد بحث‌های خیابانی شد و همان‌طور كه دیدید، تقریباً حدود 100 روز است كه كشور در التهاب مسائل اعتراضات سپری می‌شود. یعنی ناآرامی‌هایی كه از 23 خرداد شروع شده، تا به امروز ادامه دارد، ‌در این 100 روز، عده‌ای از هموطنانمان كشته شدند و یك تعداد زیادی مصدوم شدند، تعداد زیادی دستگیر شدند و عده‌ای هم از هر دو طرف آسیب دیدند و مهم‌تر از آن‌، آسیب روانی بوده كه به كل 70 میلیون وارد شده است و طوری شده است كه طرفین هم‌دیگر را متهم می‌كنند به تقصیر داشتن در مسائل.

دكتر رضایی: من فكر می‌كنم ادامه این التهابات، به نفع مردم و به نفع نظام نیست و باید یك راهی پیدا كنیم كه این التهابات فروكش كند و پایان پذیرد و شاید بهترین فرمول، پیشنهاداتی برای آینده باشد. یعنی اگر ما بیایم انتخابات را درست كنیم، نظام انتخابات را اصلاح كنیم، اگر فضای سیاسی قانونی به معترضین بدهیم كه در چهارچوب قانون به فعالیت‌های سیاسی خودشان ادامه دهند، ‌این می‌تواند تا مقدار زیادی گذشته را التیام بخشد و از آن طرف هم فعالان سیاسی در حمایت از نظام، در حفظ وحدت به طور جدی تلاش كنند و برآیند این رقابت‌ها موجب پیشرفت و تعالی كشور شود، ‌اگر بیاییم بر روی این توافق كنیم، ‌به نظر من هم وحدت و امنیت و آرامش به جامعه بازمی‌گردد و هم پیشرفت و تعالی و آزادی در كشور تقویت خواهد شد. ما باید راه‌حلی پیدا كنیم كه این ویژگی‌ها را در بر داشته باشد. و گرنه این كشمكشی كه در حال حاضر هست، یا این چالشی كه الان هست، برنده‌ای از میان نظام و مردم ندارد، برنده این كشمكش‌ها و چالش‌ها، خدای نكرده می‌تواند بیرون از ملت ایران و بیرون از نظام جمهوری اسلامی باشد و این همان جایی است كه عقلا باید وارد صحنه شوند و جلوی آدم‌های افراطی و احساساتی را بگیرند و یك تصمیمی گرفته شود كه در حقیقت منافع مردم و نظام حفظ شود.

متن کامل این مصاحبه را اینجا بخوانید.