تيم‌هاي غيرمنتظره در جام شگفتي‌ها

جام جم؛ بسكتبال اروپا با قهرماني اسپانيا به پايان رسيد. در دور مقدماتي 16 تيم در 4 گروه 4 تيمي به اين ترتيب در 4 شهر لهستان ميزبان بازي‌ها به ميدان رفتند.

گروه A: يونان، مقدونيه، كرواسي و رژيم اشغالگر قدس.
گروه B: روسيه، فرانسه، آلمان و لتوني.
گروه C: اسپانيا، صربستان، انگليس و اسلووني.
گروه D: تركيه، ليتواني، لهستان و بلغارستان.

با معرفي 3 تيم از هر گروه، مرحله دوم از رقابت‌هاي بسكتبال مردان اروپا با 12 تيم دنبال شد. يونان، كرواسي، فرانسه، آلمان، روسيه و مقدونيه در گروهE و تيم‌هاي تركيه، اسلووني، صربستان، اسپانيا، لهستان و ليتواني در گروهF رقابت‌هاي مرحله دوم را برگزار كردند. تيم‌هاي لتوني، بلغارستان، انگلستان و رژيم اشغالگر از دور بازي‌ها حذف شدند.

از اين مرحله تيم‌هاي يونان، كرواسي، فرانسه، روسيه، تركيه، اسلووني، صربستان و اسپانيا به دور يك‌چهارم رسيدند. در بازي‌هاي حذفي اسپانيا، صربستان، يونان و اسلووني شادمان به نيمه‌نهايي راه پيدا كردند و در نهايت فينال بين اسپانيا و صربستان و بازي رده‌بندي بين يونان و اسلووني در بسكتبال سال 2009 اروپا برگزار شد.

نتيجه‌اي كه در پايان بازي‌هاي بسكتبال اروپا به دست آمد اين بود كه بسكتبال قاره سبز در آستانه تحولي تازه قرار گرفته است. اين بازي‌ها در هر دوره با اتفاقات جديدي روبه‌رو بوده و در بازي‌هاي 2009 بار ديگر اوج هيجان و قدرت تيم‌ها به نمايش درآمد. جامي كه روسيه قهرمان در سال 2007 راه به جمع 4 تيم نمي‌برد يا صربستان از رده سيزدهم به فينال مي‌رسد نكات زيادي دارد كه مي‌شود تا مدت‌ها روي آن بحث و بررسي كرد.

بسكتبال مردان اروپا قدمتي ديرينه دارد. تاريخ برگزاري اين بازي‌ها به پيش از المپيك و بازي‌هاي جهاني بازمي‌گردد. سال 1935 زماني كه آلمان نازي به افزايش قدرت نظامي فكر مي‌كرد، اسپانيايي‌ها اولين دوره بسكتبال اروپا را در مادريد برگزار كردند و به همراه پرتغال فيناليست شدند. داستان قهرمان نشدن اسپانيا در اروپا از همين سال آغاز شد و با وجود آن كه آنها 6 بار ديگر فيناليست شدند، اما تنها امسال توانستند قهرماني اروپا را به دست آورند. تحولات بسكتبال اروپا را در 74 سال گذشته مي‌توان در چند دوره ارزيابي كرد. دوره آغاز بازي‌ها كه پس از آن بسكتبال در سال 1936 به المپيك برلين راه پيدا كرد.

برگزاري بازي‌هاي جهاني از سال 1950 كه اروپايي‌ها توانمندي‌هاي بسكتبال را در مقايسه با بسكتبال دنيا سنجيدند، آغاز جنگ سرد آمريكا و شوروي كه بسكتبال اروپا را در حالت تقسيم‌بندي بلوك شرق با غرب نگه داشت و دوران بعد از فروپاشي شوروي مهم‌ترين دوره‌هاي تاريخي بسكتبال در اين قاره است. در دوران جديد با از بين برداشتن مرزها شاهد مهاجرت اروپايي‌ها به سوي آمريكا هستيم كه اين مساله راه تازه و البته گام بزرگي در جهت پيشرفت بسكتبال اروپا بوده است.

تعداد زيادي از بسكتباليست‌هاي اروپايي در آرزوي بازي درNBA به سر مي‌برند و اين انگيزه بالايي براي جوانان اين كشورهاست. دوران تحولات گسترده بسكتبال اروپا به بعد از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي بازمي‌گردد كه كشورهاي استقلال يافته هر كدام به عنوان مدعيان تازه، وارد بازي‌ها شده بودند. كرواسي و ليتواني در راس اين كشورها قرار داشتند و در ادامه روند تحولات، صربستان و مونته‌نگرو به تيم‌هاي قدرتمند اروپا افزوده شد.

روزگاري بود كه كروات‌ها و صرب‌ها يا بوسني و مونته‌نگرو تحت نام يوگسلاوي قهرمان بلامنازع اروپا و در برخي دوره‌ها برترين‌هاي جهان بودند، اما با تجزيه خاك يوگسلاوي اگرچه هر كدام از اين كشورها صاحب بسكتبال غني و با پشتوانه هستند، اما دوام سابق را ندارند و هر دوره بايد غيبت تعدادي از آنان را شاهد باشيم. مثل صربستان كه دوره قبل راه به جايي نبرده بود امسال براي اعاده حيثيت با توان جديدي در لهستان صف‌آرايي كرد. بسكتبال اين مناطق از اروپا به همين تيم‌ها خلاصه نمي‌شود، بلكه تيم‌هاي بيشتري ازجمله اسلووني، بوسني، مقدونيه و... پشتوانه‌هاي غني دارند كه بازيكنان خود را به ساير كشورها صادر مي‌كنند.

امسال در بازي‌هاي لهستان، تيم اسلووني را مي‌توان پديده بازي‌ها معرفي كرد. گوران دراجيچ بازيكن اسلوونيايي تيم حرفه‌اي فونيكس سانز به همراه ماتجاز اسموديس و يوروس اسلوكار نمايش خوبي داشتند و در جايگاه چهارم ايستادند. بازيكنان اسلووني در ليگ‌هاي ايتاليا، اسپانيا و روسيه شاغل هستند. آنها از سال 1993 وارد بازي‌هاي اروپا شدند و پيش از عنوان چهارم، با ششمي بازي‌هاي سال 2005 سرگرم بودند. اسلووني تيم ملي تركيه را با 2 امتياز اختلاف مغلوب كرد، اما اوج بازي اين تيم در مصاف با كرواسي به نمايش درآمد.

اين بازي تاريخي در مرحله يك‌چهارم برگزار شد و اسلووني در عين ناباوري با 2 امتياز اختلاف بازيكناني كه سال‌ها پيش زير يك پرچم قرار داشتند را مغلوب كرد و راهي نيمه‌نهايي شد. اين برد از نقطه نظر سياسي خيلي به دل اسلووني نشست و احساس هويت بيشتري به مردم اين كشور دست داد. تيم بسكتبال يونان دارنده مدال برنز بازي‌هاي لهستان نه خوب بود نه بد. يوناني‌ها 4 سال پيش قهرمان اروپا شده بودند، اما در دو دوره گذشته در سايه قدرت‌هاي بسكتبال اروپا يعني اسپانيا، روسيه، ليتواني و صربستان قرار داشتند.

يوناني‌ها كازلائوسكاس ليتوانيايي را به عنوان سرمربي روي نيمكت نشانده بودند و در غياب پاپالوكاس بازي‌ها را شروع كردند. گئورجيوس پرينسيس به اعتقاد بسياري از كارشناسان بسكتبال اروپا مرد حساس! اين بازي‌ها بوده است كه قدرت دفاعي بالايي دارد. نيك كالاتس بازيكني با آتيه است، اما اسپانوليس، زيسيس و فوتسيس برترين‌هاي يونان نتوانستند مقامي بهتر از سوم را به دست بياورند. بازي يونان با تركيه در مرحله يك‌چهارم را خيلي‌ها به عنوان بهترين بازي جام معرفي كرده‌اند.

اين بازي را يوناني‌ها در 5 دقيقه زمان اضافي و با يك شوت اختلاف بردند. ترك‌ها در بازي‌هاي 2009 چهره متفاوتي ارائه كردند. هرچند آنها در جاي هشتم قرار گرفتند، اما در روز نخست بازي‌ها توانسته بودند اسپانيا را شكست دهند. ابراهيم اوكلاي بازيكن سابق تيم ملي تركيه در گفتگويي به ارزيابي وضعيت تيم كشورش پرداخته و اعلام كرده بود بازيكنان تركيه كم‌تجربگي كردند و وقتي بد شانسي «در» خانه آنها را كوبيد ديگر همه چيز ويران شد.

شكست برابر يونان و رفتن به بازي‌هاي پنجم تا هشتم دل و دماغي براي ترك‌ها باقي نگذاشت و آنها دو بازي بعدي را با بي‌انگيزگي واگذار كردند. خيلي جالب است تيمي كه توانسته بود قهرمان و نايب‌قهرمان 2009 را در دور مقدماتي شكست دهد در جايگاه هشتم قرار گرفت.

اندر ارسلان و كرم تونسري به همراه هدايت ترك اوغلو كه با ارلاندو مجيك در فينالNBA با ليكرز بازي كرده بود، برترين‌هاي تركيه بودند، اما حملات خوب آنان در 5 بازي پي در پي، ناگهان بعد از شكست برابر يونان متوقف ماند. حتي بازي تركيه صربستان كه 63 بر 60 به نفع ترك‌ها خاتمه يافت را بسياري از كارشناسان بهترين بازي جام لقب دادند. روسيه در بازي هفتم هشتمي از ويرانه‌هاي تركيه براحتي گذشت. روس‌ها قهرمان 2007 در جايي بهتر از هفتم قرار نگرفتند.

در غياب كريلنكو و جرارد هولدن، پانكراشو و مك‌كارتي قصد داشتند جايگاه بهتري را براي بسكتبال روسيه دست و پا كنند، اما هرگز نتوانستند. مك‌كارتي مثل هولدن بعد از چند سال حضور در ليگ، تابعيت روسيه را پذيرفت. اين آمريكايي‌الاصل بازي‌هاي تاثير‌گذاري را انجام داد. سرگئي موزگف ديگر بازيكن موثر روس‌ها بود.

شكست برابر فرانسه فرصت پنجمي را هم از قهرمان سابق اروپا گرفت. توني پاركر در تيم ملي فرانسه هر كار خواست كرد، اما بسكتبال اروپا ثابت كرد تيم‌هاي متكي به تك ستاره‌ها جايي در آن بالا ندارند. با اين حال فرانسه كه از رده هشتم به پنجم صعود كرده است. رفته رفته به دوران نداشتن توني فكر مي‌كند چون اين ستاره فرانسوي تيم سن آنتونيو بايد به دوران بازنشستگي هم بينديشد. آنتوين ديوت اميد جوانگرايي فرانسه را زنده كرده است.

او به همراه ميلان مك‌وان (صرب) و ريكي روبيو (اسپانيا) ستاره‌هاي جوان بازي‌هاي اروپا بودند. بسكتبال اروپا غير از بازيكناني كه تاكنون نام برده‌ايم، ستاره‌هاي ديگري هم دارد. بي شك برترين بازيكن بسكتبال مردان اروپا پو گسول است. او از ابتدا روندي ثابت داشته و تا فينال اين روند را ادامه داده است. در ريباند كورتات از لهستان در صدر بازيكنان قرار دارد. 65 اقدام به ريباند فاصله اين لهستاني را با سايرين زياد كرده است. در پاس منجر به گل تئودوسيچ از صربستان با 47 پاس در صدر ايستاده است.

در شوت هم اين بازيكن بسيار خوب و موثر پرتاب كرد. در توپ‌ربايي رودي فرناندز از اسپانيا با 17 اقدام اول است. از ديگر بازيكنان خوب و تاثيرگذار اين مسابقه‌ها بايد از توني پاركر (فرانسه)، هدايت ترك اوغلو (تركيه)، سرگئي موزگف (روسيه)، روكولني اوكيچ (كرواسي)، اسپانوليس (يونان) و... نام برد. اين رقابت‌ها غايبان سرشناسي هم داشته است. مثل درك نووتيزكي (آلمان)، آندره كريلنكو (روسيه)، خوزه كالدرون (اسپانيا) و كامن (آلمان) كه تابعيت اين كشور را گرفته بود و در مسابقه‌هاي سال 2007 ژرمن‌ها را همراهي مي‌كرد. اين بازيكن آمريكايي عضو باشگاه لس‌آنجلس كليپرز است. جرارد هولدن (روسيه) مثل كامن با تغيير مليت، نقش زيادي در قهرماني روس‌ها در سال 2007 اروپا داشته است.

كارشناسان بسكتبال اروپا بر اين باورند لهستان ميزبان رقابت‌هاي بسكتبال مردان اروپا يكي از بهترين ميزبانان اين رقابت‌ها از سال 1935 تاكنون بوده است. با وجود ميزباني شايسته، اما تيم‌ملي لهستان جواز ورود به رقابت‌هاي جهاني را به دست نياورد. آنها در مرحله مقدماتي، بازي‌هاي خوبي انجام دادند، اما در مرحله دوم همگروهي با اسلووني، اسپانيا و صربستان شرايط سختي را براي لهستان به وجود آورد.

با اين حال قدرت لهستان به اندازه‌اي است كه مسوولان فيبا بخواهند براي صعود اين تيم در قوانين «وايلدكارت» فكري ‌كنند. شكست آلمان و سقوط اين تيم به رده دهم هم در جاي خودش قابل تعمق است. درك بائرمن مربي ژرمن‌ها بدون درك نوويتزكي توانست تيم جوانش را خوب اداره كند، اما قدرت آلمان به اندازه‌اي نبود كه پا به پاي رقبا در مراحل بعدي ادامه پيدا كند. حتي كامن بازيكني كه 2 سال پيش تابعيت آلمان را پذيرفته بود، امسال ديگر غايب بازي‌ها بود.

تيم ملي بسكتبال ايران در تابستان گذشته در سفري به آلمان با تيم‌هاي اين كشور بازي كرد و در واقع حريف تمريني ژرمن‌ها در آغاز راه تداركات اين تيم براي آمادگي بازي‌هاي اروپا بود. آنها هر كار كردند نتوانستند از سايه سيطره نوويتزكي خارج شوند و بالاخره بازي‌هاي جهان را از دست دادند. آلمان بازي‌هاي المپيك را با ستاره دالاس به دست آورده بود. آنها سال‌هاست كه چشم به درك نوويتزكي دوخته‌اند و خارج شدن از زير نام و آوازه اين بازيكن به اين راحتي‌ها نيست. نوويتزكي با ميانگين26 امتياز، 9 ريباند و 3 پاس منجر به گل يكي از تاثيرگذارترين بازيكنان اروپاست.

با پايان بسكتبال مردان اروپا، 6 سهميه اروپا براي رقابت‌هاي جهاني مشخص شده‌اند. تيم‌هاي صربستان، اسلووني، يونان، كرواسي، روسيه و فرانسه مسافران تركيه هستند ضمن آن كه ترك‌ها به‌واسطه ميزباني و اسپانيا به‌ دليل قهرماني جهان در سال 2006 از ابتدا صعودشان حتمي بود. بسكتبال قهرماني دنيا سال آينده در تركيه برگزار خواهد شد. قاره‌هاي آمريكا 4 تيم، آفريقا 3، آسيا 3 و اقيانوسيه 2 سهميه در بازي‌‌هاي جهاني دارند. 4 تيم ديگر نيز با نظرFIBA برگزيده مي‌شوند.



سهم بسكتبال ايران از اروپا

در پايان رقابت‌هاي بسكتبال اروپا و به انجام رسيدن بازي‌هاي مردان آسيا و آفريقا تعداد تيم‌هاي شركت‌كننده در بازي‌هاي جهاني به 20 تيم رسيد. يك بار ديگر تعداد 24 تيم بازي‌هاي جهاني را برگزار مي‌كنند كه 4 تيم ديگر راFIBA انتخاب خواهد كرد. بازي‌هاي جهان از سال 1950 براي اولين بار در بوينس آيرس آرژانتين و با قهرماني اين كشور برگزار شد. آخرين دوره در سال 2006 اسپانيا به قهرماني رسيد.

آمريكايي‌ها بيشترين تعداد قهرماني را در اين بازي‌ها دارند، اما از سال 1998 (آتن)، 2002 (اينديانا) و 2006 (توكيو) نتوانستند قهرمان شوند. تيم‌هاي راه يافته به بازي‌هاي جهاني 2010 تركيه به اين ترتيب هستند. تركيه (ميزبان)، آمريكا (قهرمان المپيك)، آنگولا، آرژانتين، استراليا، برزيل، كانادا، چين، ايران، كرواسي، فرانسه، يونان، ساحل‌عاج، اردن، نيوزيلند، پورتوريكو، صربستان، اسلووني، اسپانيا و تونس. تيم ايران براي اولين بار پس از قهرماني در بازي‌هاي ملت‌هاي آسيا راهي اين مسابقه‌ها مي‌شود.

بعد از اين كه بازي‌ها 24تيمي شد جاي ايران واقعا در بازي‌ها خالي بود، چرا كه در سال‌هاي گذشته غير از چين قدرت سنتي بسكتبال آسيا تيم‌هاي لبنان و قطر جهاني شده بودند.لبناني‌ها بعد از جنگ‌هاي داخلي اواسط دهه 70 تا اواخر دهه 80 نامي در بسكتبال نداشتند، اما پس از پايان جنگ و كارهاي پايه‌اي به يك باره از سال 1997 شاهد پيشرفت بسكتبال لبنان با قهرماني در باشگاه‌هاي آسيا و نايب قهرماني در جام ملت‌ها بوديم.

دو بار مقام دومي آسيا در سال‌هاي 2002 و 2006 لبناني‌ها را به رقابت‌هاي جهاني فرستاد. قطري‌ها هم با بازيكنان غيرآسيايي كه تبعه اين كشور هستند در بازي‌هاي جهاني توكيو حضور داشتند. در سال 2006 به دليل ميزباني ژاپن تعداد تيم‌هاي آسيايي در بازي‌ها به 4 تيم رسيده بود. ايران بعد از گذشت اين اتفاقات به همراه اردن، تيم‌هايي هستند كه از منطقه غرب قاره كهن به سوي تركيه مي‌روند. ايران اما بعد از رقابت‌هاي اروپا به فكر آماده‌سازي بازي‌هاي آينده است. واسلين ماتيچ براساس اين اهداف به لهستان رفت تا بازي‌ها را از نزديك مشاهده كند.

جام ملت‌هاي اروپا كه چند روزي است در لهستان به پايان رسيده بهترين فرصت براي بسكتبال ايران محسوب مي‌شد تا بتواند به طور همزمان و در يك محل براي گسترش همكاري با بهترين‌هاي دنيا و رفت و آمد با آنها اقدام كند. سفر ماتيچ به اروپا و به مقصد لهستان نيز در همين خصوص انجام شده است.

سرمربي تيم ملي در ورشو ضمن ديدار با مديران و مربيان برخي تيم‌هاي حاضر در مسابقه‌هاي قهرماني جام ملت‌هاي اروپا با آنها براي همكاري بيشتر با بسكتبال ايران، دعوت از ملي‌پوشان براي شركت در تورنمنت‌هاي معتبر اروپايي يا سفر آنها به تهران رايزني‌هاي اساسي انجام داد تا ايران از بازي‌هاي اروپا در راه رقابت‌هاي جهاني بي بهره نماند.