انتخابات ما و انتخابات افغانها

به فاصله دو ماه ، دو انتخابات پر حاشیه در منطقه خاورمیانه برگزار شد که هنوز آثار آن در منطقه محسوس است. انتخاباتی که تاثیر بسزایی در آینده سیاسی این دو داشته است هرچند که این دو کشور به لحاظ سابقه در امر برگزاری انتخابات هیچ سنخیتی با یکدیگر ندارند.

در ایران برگزاری انتخابات نزدیک که به صدسال قدمت دارد. گرچه با وجود چنین سابقه ای کمتر شاهد برگزاری فاقد عیب و نقص در کشور بوده ایم که دلیل آن به شرایط سیاسی حاکم بر کشور مرتبط بوده است. به طور مثال در مقاطعی که فضای سیاسی کشور بازتر بوده انتخابات متاثر از آن نیز آزادتر برگزار شده است اما در شرایط انقباضی، انتخابات معمولا یک نماد تشریفاتی داشته است.

اما در افغانستان انتخابات اساسا موضوعیتی نداشته است. چه در زمانی که کمونیستها در این کشور حکومت می کردند و چه در زمانی که مجاهدین افغان برای مدت کوتاهی امور افغانستان را همراه با منازعات گسترده داخلی در دست گرفتند و نهایتا چه در دوره سلطه طالبان که ریشه انتخابات را در این کشور سوزاندند هیچ سابقه ای از برگزاری انتخابات و انتقال قدرت با رای و نظر مردم وجود نداشته است. در واقع چندان گزافه نیست اگر گفته شود انتقال قدرت در افغانستان با رای و نظر مردم به یک شوخی بیشتر شبیه است اما بهرحال با فشاری که از سوی غرب در افغانستان اعمال می شود شاهد برگزاری انتخابات در افغانستان هستیم. اکنون با توجه به شرایط فوق بناداریم تا برگزاری انتخابات را در این دو کشور را با شرایطی که هر دو در آن بسر می برند مقایسه کنیم.

دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در ایران در شرایطی برگزار شد که جمهوری اسلامی ایران سابقه برگزاری سه دوره انتخابات مجلس خبرگان رهبری , هشت دوره انتخابات مجلس و سه دوره انتخابات شوراهای شهر و روستا را نیز در کارنامه خویش داشت. یعنی پیش از انتخابات اخیر، با احتساب رفراندوم قانون اساسی و همه پرسی سال 58 ، بیست و پنج انتخابات سراسری در ایران برگزار شده است که هیچ یک از آنها نیز جز معدود درگیریهای محلی و اعتراضات محدود منجر به بروز یک بحران گسترده ملی نگردید. اما در انتخاباتی که بیش از چهل میلیون نفر در آن شرکت کرده اند که یک رکورد بی سابقه در بین کلیه انتخاباتهای برگزار شده بوده است مسائلی روی داده که تبعات آن را اکنون شاهدیم.

از سوی دیگر در کشور همسایه ما افغانستان انتخابات مشابهی با تعدادی بسیار کمتر از آنچه که در ایران شاهد بودیم برگزار می شود و علیرغم آنکه در این کشور تعداد کاندیداها بیشتر بوده و محدودیتی نیز برای کاندید شدن وجود نداشته است باز هم شاهد نتیجه ای هستیم که مورد اعتراض سایر کاندیداها است اما علیرغم گذشت دو هفته از اعلام تدریجی نتایج آرا شاهد هیچ برخورد و تنشی در جامعه ناآرام افغانستان به بهانه انتخابات نیستیم. علت را در کجا باید جستجو کرد؟

اگر بخواهیم با نگاهی کاملا فنی و دور از هرگونه پیشداوری به موضوع بنگریم علت این امر چیزی جز نحوه اعمال مدیریت در انتخابات نبوده است. در واقع یکی از موضوعاتی که منجر به بروز التهاب در سطح جامعه ایران شد اعلام ناگهانی نتایج آرا و برنده اعلام کردن یکی از کاندیداها بلافاصله پس از پایان رای گیری بود.

بلافاصله پس از پایان رای گیری خبرگزاری رسمی دولت نتایج انتخابات را اعلام می کند و ستاد انتخابات کشور نیز تا ظهر روز فردای انتخابات کلیه نتایج را اعلام می نماید در حالیکه سایر کاندیداها در نتیجه اعلام شده تردید کرده بودند. وجود چنین تردیدی را عینا در افغانستان نیز شاهد بودیم. توجه به اظهارات عبدالله عبدالله رقیب اصلی حامد کرزای نشان می دهد که وی نیز همچون میر حسین موسوی در نتیجه انتخابات تردیدی جدی کرده است اما در افغانستان با وی هیچ برخوردی صورت نمی گیرد اما در ایران افرادی چون موسوی و کروبی به توطئه برای براندازی نظام و رهبری آن متهم می شوند.

در افغانستان اعتراضات سایر کاندیداها جدی گرفته می شود و نهاد ناظر بر انتخابات در افغانستان از تایید رسمی نتایج خودداری می نماید تا به اعتراضات رسیدگی شود اما در ایران شورای نگهبان که نهاد ناظر بر انتخابات بوده بدون آنکه بتواند کاندیداهای معترض را مجاب نماید نتیجه انتخابات را تایید می کند.

برای کشوری چون ایران جای بسی تاسف است که گفته شود افغانها انتخابات خویش را بهتر بهتر از ما مدیریت کرده اند. اما این واقعیتی است که نمی توان کتمان کرد. گرچه شائبه تقلب در انتخابات افغانستان نیز بالا است اما نحوه برخورد دولت حاکم با موضوع انتخابات و اعتراضات صورت گرفته نشان می دهد در افغانستان این ظرفیت سازی صورت گرفته که در صورت عدم پذیرش نتیجه و اعتراض از سوی هر کاندیدایی این صدا شنیده شود در حالی که در ایران بخاطر برخی برخوردهای غیر مدیریتی که در پیش از انتخابات صورت گرفت و مانع از نظارت کاندیداها بر روند انتخابات شد و تعجیلی که در اعلام نتایج صورت گرفت و شوکی که به جامعه وارد شد این فرصت از دست رفت و دولت نیز برای مهار قضیه در مسیری عکس آنچه امروز در افغانستان می گذرد گام برداشت.

منبع: هفته نامه میهن