نیازمند مدل و نگاه جدید به امنیت و همگرایی منطقه‌ای هستیم

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام در پنل تخصصی "اقتصاد سیاسی بین الملل و نظم امنیتی منطقه ای در غرب آسیا" گفت: حضور تیم اقتصادی در جریان مذاکرات می توانست جلوی قابل تفسیر بودن تحریم های ایران را بگیرد.

به گزارش «تابناک»، روز یکشنبه 21 آذرماه 1395، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام در کنفرانس امنیتی تهران گفت: تشکر می کنیم از آقای خزایی و دوستانی که این کنفرانس را در شرایط ویژه امنیتی منطقه برگزار کرده اند. حوادث دو دهه اخیر در سطح منطقه ما نشان داد که ما به نگاه جدید برای ساماندهی و همگرایی در منطقه نیاز داریم.

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: شکست های پی در پی قدرت های جهانی در ایجاد صلح و نظم منطقه ای را ما در این دو دهه دیدیم. حضور آمریکا و کشورهای اروپایی و بعد مشارکت روس ها و چین را در منطقه دیدیم، دخالت آمریکا نه تنها کمکی به آرامش منطقه نکرد، بلکه به ایجاد ناامنی ها دامن زد. برخی از شعارهای غربی ها مثل دموکراسی و پیشرفت تحقق پیدا نکرد، شاهد جهش هایی که در توسعه در اروپا و آسیای شرقی شاهد بودیم، در منطقه خودمان ندیدیم. باید بررسی کنیم و ببینیم با چه رویکردی، نظم و رفاه را در منطقه به وجود بیاوریم؟

استاد دانشگاه جامع امام حسین (ع) گفت: از دهه هفتاد میلادی، اقتصاد سیاسی دوباره شکل گرفت. پیش از آن چند دهه بود که این دو مقوله از یک دیگر جدا شده بودند؛ اما اقتصاد و سیاست از این دهه مجدد در کنار هم قرار گرفتند. جدا شدن پول های بین المللی از طلا و تحریم های نفتی 1973 و رویدادهای دیگر به پیوستن این دو مقوله کمک کرد. همچنین روابط بین الملل و قدرت بین الملل در اقتصادهای بومی و ملی، به علم جدیدی به نام اقتصاد و سیاسی بین المللی منجر شد. با توجه به تجربه دهه های اخیر و برداشت های اقتصاد سیاسی بین الملل دخالت قدرت های بین الملل و روابط سیاسی که در منطقه ما شکل داده اند، امنیت و توسعه را به وجود نیاورده اند و ناامنی ها را گسترش داده اند.

وی افزود: ما نیازمند مدل جدید و نگاه جدید هستیم. مدل های گذشته در چارچوب جهان دو قطبی شکل گرفته بود؛ بنابراین، باید از قدرت های بین الملل در شکل دهی به یک نظم امنیتی پایدار ناامید بشویم.

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام با برشمردن موانع ایجاد نظم منطقه ای در آسیای جنوب غربی تصریح کرد: رژیم صهیونیستی، اساسی ترین مانع در ایجاد نظم منطقه ای است. اسرائیل، به هیچ وجه به قراردادها، و توافقنامه های بین الملل و قطعنامه ها تن نمی دهد. قصه تلخ کنار گذاشتن اسلحه دفاعی یاسر عرفات را به یاد بیاورید و اینکه قرار بود اسرائیل به انتخابات فلسطینیان احترام بگذارد؛ اما آمریکا به پیروزی حماس در انتخابات فلسطین تن نداد و بازی را به هم زد. اقدامات ضد ارزش های بین المللی و رفتارهای غیر انسانی، رژیم غاصب صهیونیستی اولین مانع استقرار یک نظم امنیتی است.

دکتر رضایی به دل نکندن آمریکایی ها و اروپایی ها از منابع و موقعیت ژئوپولوتیک منطقه در جهت منافع به عنوان دومین مانع تحقق نظم منطقه ای اشاره کرد و گفت: این نگاه غرب به منطقه مانعی برای فکر نو است.

وی افکار جاهلانه و رفتارهای ارتجاعی و عقب ماندگی سیاسی در کشورهایی مانند عربستان را سومین مانع برای امنیت و پیشرفت منطقه خواند و گفت: این رژیم ها برای اداره کشورشان با افکار قبیله ای و تعصب خشک که عقلایی و اسلامی نیست. مانع ایجاد نظم منطقه ای هستند.

استاد دانشگاه جامع امام حسین (ع) گفت: الگوها و رویکردهای قدیم و موانعی که برشمردیم، از ایجاد منطقه ای با ثبات و پیشرفته جلوگیری می کنند.

وی در ادامه به سیاست های خصمانه انگلیس در منطقه اشاره کرد و گفت: کاری که انگلیس شروع کرده و گفته می شود که تصمیم دارد جای آمریکا را در منطقه بگیرد، به آسیب های جدی به منافع مسلمانان منطقه منجر خواهد شد. انگلستان هویت و اقتصاد خودش را در اروپای واحد آسیب پذیر دیدند و حالا اقتدار بازارهای مالی و سیاست خودش را در معرض تهدید می بیند. به همین دلیل از اروپای واحد جدا شد و قصد دارد رابطه جدید امنیتی با کشورهای کوچک منطقه داشته باشد. البته آمریکا و انگلیس اقتدار ایران و کشورهای اسلامی را تحمل نمی کند.

دکتر رضایی با اشاره به اینکه دستیابی به امنیت منطقه ای در کوتاه مدت ساده نیست، گفت: «غرب آسیا» مفهومی دقیقی ندارد. در حالی که مفهوم آسیای جنوب غربی را که ما در سند چشم انداز تعریف و تبیین کردیم، مناسب تر است. کشورهای هند، چین، روسیه، اروپا و نیز اقیانوس هند، می تواند دیوارهای پایدار این منطقه باشند. ایران، ترکیه، عربستان و مصر چهار کشور مهم این منطقه هستند که می توانند نظم منطقه ای را شکل بدهند و جالب است که در دهه اخیر هر یک از این چهار کشور را به نوعی با مشکل روبه رو کرده اند. جمهوری اسلامی ایران با تحریم، ترکیه با کودتا، عربستان را در باتلاق یمن و مصر هم که کاملا در محاق رفته است. در این شرایط اقتصاد سیاسی بین الملل منطقه با روابط ناپایدار بین این کشورها، تضعیف شده است.

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام با ابراز امیدواری به اینکه درگیری قدرت ها به زیان هایی منجر شود و شعار نه شرقی و نه غربی، به صورت عملی در منطقه حاکم شود گفت: چالش روسیه با آمریکا، چالش اخیر چین با آمریکا در دریای چین، ممکن است به درگیری قدرت های بزرگ و شکل گرفتن نظم منطقه ای کمک کند. هزینه های سنگین درگیری آنها با یکدیگر آنها را بر سر عقل می آورد. ارتباط و هژمونی قدرت های جهانی در منطقه مانع شکل گرفتن نظم منطقه ای است. ما در مسأله گفت وگوهای هسته ای، توانستیم مدل جدیدی از گفت وگو را وارد مناسبات جهان کنیم. آنها باید به خواست ملت های منطقه احترام بگذارند.

رضایی به ضرورت همگرایی درونی در منطقه اشاره کرد و گفت: رویکرد غربی ها و رفتار غیر منطقی عربستان در چند سال اخیر به مداخله در منطقه و گسترش ناامنی ها منجر شده است. ما راهی جز همگرایی در منطقه نداریم. البته روابط ما با لبنان، عراق و سوریه خوب است و در پی گسترش این همگرایی در منطقه هستیم.

این صاحبنظر اقتصادی در پایان گفت: ملاحظه اقتصاد در روابط بین الملل ما باید جدی گرفته شود. اقتصاددان های ما در کنار دیپلمات ها باید باشند. نبودن تیم اقتصادی در مذاکرات هسته ای، مشکل ایجاد کرد. حضور تیم اقتصادی در جریان مذاکرات می توانست جلو قابل تفسیر بودن تحریم های ایران را بگیرد. باید یک پیوست جداگانه اقتصادی که خزانه داری آمریکا را با ده پانزده حکم به اجرای توافق هسته ای وادار می کرد، تهیه می شد. وجود تیم اقتصادی به همراه مذاکره کنندگان می توانست جلو مشکلات را بگیرد. داماتو، تحریم هایی ده ساله است، در حالی که در توافق هسته ای آمده که تمام تحریم ها بعد از هشت سال باید برچیده شود. در صورتی که اقتصاددانان ما در کنار تیم های مذاکره کننده ما نباشند، زیان های زیادی خواهیم داشت. ما نیاز داریم که مدیران سیاست خارجی ما پیوند با اقتصاد را در برنامه هاشان حفظ کنند.

در آغاز این نشست، دکتر محمد خزایی، رئیس کل سازمان سرمایه گذاری و کمک های اقتصادی و فنی ایران، ضمن تبیین محورهای کنفرانس، حضور دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام را به عنوان یکی از نظریه پردازان نظم امنیتی منطقه ای در غرب آسیا، خیر مقدم گفت.