موفقيت رويايي مديران تكراري فوتبال

حرف از بازگشت دادكان به فدراسيون فوتبال است. نمي‌دانيم اين اتفاق براي فوتبال مي‌تواند اتفاق خوش‌يمني باشد يا نه، اما روند وقايع فوتبال ما بين سال‌هاي 81 تا 85 كه او پرچمدار مديريت در فوتبال بود و سال‌هاي 85 تا 88 كه او عرصه مديريت فوتبال را به خاطر تنگ‌نظري‌ها ترك كرد نشان مي‌دهد كه بايد با دقت نظر بيشتري اين بازگشت را مورد تجزيه و تحليل قرار داد. مثلا اينكه روسايي كه براي بار دوم به فدراسيون آمدند موجب خير شدند يا نه.

به نوشته گل؛ در تاريخ فوتبال ما مرداني مثل محسن حداد، سرتيپ حسين سياسي، دكترعلي كني، حسينعلي مبشر، سرتيپ مصطفي مكري، سرهنگ حسين سرودي، حسين آبشناسان و ناصر نوآموز، هشت نفري بودند كه مديريت فوتبال را دو بار برعهده داشته‌‌اند. تاريخ فوتبال نشان مي‌دهد كه مرتبه دوم مديريت آنها، دوران موفقيت‌باري را براي فوتبال رقم زده است.

آنها در مرتبه دوم مديريت‌شان با تجربه‌تر و موثرتر براي فوتبال كشورمان عمل كرده‌‌اند. آنها در مرتبه دوم به قدري تاثيرگذار بوده‌اند كه فوتبال را مديون خويش و مديراني كرده‌اند كه از سطوح بالاتر، آنها را براي دومين بار برگزيده‌اند. جالب است بدانيد كه هر چقدر عمر مديريت دوره دوم اين نفرات بيشتر بوده، موفقيت آنها هم بزرگتر بوده است. مي‌توانيم برحسب ساليان حضور، اين نفرات را مورد بررسي قرار دهيم اما بررسي كارنامه ما را بهتر به نتيجه مي‌رساند.


مصطفي مكري، نوه عزيزخان – سردار فاتح فوتبال
مكري در سال 84 به رحمت حضرت حق رفت. هنوز صداي مردانه و نجيب او در گوشمان زنگ مي‌زند، چقدر قرار گذاشتيم تا در خانه‌اش از گذشته‌ها حرف بزنيم و بسياري از اسرار ناگفته فوتبال را برايمان باز كند، اما اجل مهلت نداد. مصطفي مكري هفت سال رييس فوتبال بود. در دوره اول، از سال 37 تا 39 رييس فدراسيون بود. او در اين دوره، تيم‌ملي را در جام ملت‌هاي 1960 مديريت كرد و ليگ كشور را به صورت متمركز راه انداخت. در دوره دوم او از سال 46 تا 51 مدير فوتبال بود. نوه مرحوم عزيزخان سردار بزرگ قاجار در سپاه عباس‌ميرزا همو كه نام چهارراه‌ پايين‌تر از تقاطع حافظ – جمهوري، مقابل بيمارستان نجميه به نام او است در دوره دوم، فوتبال را پرافتخار كرد. ليگ كشور را راه انداخت و تيم‌‌ملي در دوران مديريتش براي اولين و دومين بار(*1) قهرمان جام ملت‌هاي آسيا شد. استقلال اولين نماينده ايراني بود كه قهرمان جام باشگاه‌هاي آسيا شد. تيم‌ملي در دوران مكري براي دومين بار به مسابقات فوتبال المپيك 1972 مونيخ صعود كرد. مكري، سردار فاتح فوتبال ايران بود.


حسينعلي مبشر، درباري خدمتگزار، اولين موفقيت فوتبال
مبشر، در سال 1336، اولين بار رييس فدراسيون فوتبال شد. يك سال ناكام را در فوتبال سپري كرد. فوتبال در دوران او، بازي‌هاي آسيايي 1958 توكيو را تلخ سپري كرد. بين 14 تيم چهاردهم شديم اما مبشر كه پنج سال در دو دوره رييس فدراسيون بود در سال 1341 براي دومين بار رييس فدراسيون فوتبال شد و اين مسووليت را تا سال 1345 برعهده داشت. مبشر كه خواهرزاده همسر چهارم رضاشاه بود (*2) در دوره دوم صاحب اولين افتخار رسمي فوتبال شد. صعود به المپيك 1964 توكيو كه در خرداد سال 1343 رخ داد، تا آن زمان بي‌سابقه بود. تيم مبشر در اولين دوره جام سنتو سال 44 هم قهرمان شد و در بازي‌هاي آسيايي 1966 بانكوك به عنوان نايب قهرماني دست يافت.


ناصر نوآموز، سرهنگ مهربان، باران افتخارات
نوآموز چهار بار، دو بار به عنوان رييس فدراسيون، يك بار به عنوان مدير تيم‌هاي ملي و يك بار به عنوان نايب رييس در خدمت فدراسيون فوتبال بود. بار اول در سال‌هاي 58 تا 59 و بار دوم از سال 68 تا 72 رييس فدراسيون بود. بار اول تيم‌ملي در دوره مديريت او به المپيك 1980 مسكو كه براي ايران نافرجام بود و به علت تحريم وارد آن نشديم، صعود كرديم. در دوره دوم ابتدا قهرمان بازي‌هاي آسيايي شديم و اولين افتخار ملي را به دنبال 12 سال گذشته از پيروزي انقلاب به دست آورديم، سپس سه تيم ايراني قهرمان جام‌‌هاي آسيايي شدند – بعد از آن ديگر چنين افتخاري نداشتيم – پرسپوليس سال 70، استقلال سال 70 و پاس در سال 71 قهرمان جام‌هاي مختلف باشگاهي در آسيا شدند.
اما بعد از اين سه مرد كاملا موفق پنج مدير ديگر هم بودند كه مديريت فوتبال را دو مرتبه تجربه كردند كارنامه آنها در دور دوم چندان دندانگير نيست.


حسين آبشناسان، زيربناي موفقيت
آبشناسان يك بار از مرداد تا اسفند 60 و بار دوم از شهريور 61 تا خرداد 62 رييس فدراسيون فوتبال بود. 14 ماه عمر مديريت فوتبال او براي اظهارنظر درباره عملكردش كافي نبود، اما در دوره دوم او با درس گرفتن از اشتباهات اوليه درصدد زيربنا‌سازي و تعويض تيم‌ملي به يك تيم جوان بود، اما تعويض رييس سازمان باعث شد او هم از مديريتش بركنار شود بدون اينكه كارنامه قابل قبولي از خود به يادگار گذارد.


حسينعلي سرودي، بسكتباليست مدير
مردي كه در سال 1329 همزمان عضو تيم‌ملي فوتبال و بسكتبال ايران بود در سال 1340 براي اولين بار رييس فدراسيون فوتبال شد. او در سال 1345 دومين دوره مديريتش در فوتبال را سپري كرد. فوتبال در هر دو دوره دوران بي‌افت و خيزي را سپري كرد، اما در دوره دوم، سرودي با كسب تجربه مديريتي آنارشيسم حاكم بر فوتبال باشگاهي را با منحل كردن تيم‌هاي آشوب‌طلب وقت از بين برد. سرودي در مجموع 23 ماه رييس فدراسيون فوتبال بود.


دكتر كني، پيشگام در مديريت علمي
اولين رييس كميته ملي المپيك و اولين رييس فدراسيون فوتبال در سال‌هاي 25 تا 29 در سال 1335 براي دومين بار رييس فدراسيون فوتبال شد. در اين دوره او تيم ملي‌فوتبال كشورمان را صاحب يك سرمربي معروف و باكلاس به نام ادموند مايوفسكي كرده و با دعوت از تيم‌هاي خارجي مثل ويكتوريا برلين و بردن تيم‌ملي به شوروي سابق جهت انجام ديدارهاي دوستانه در اين عرصه هم موفق بود.


حسين سياسي و محسن حداد
انگار موش و گربه بازي بود! بعد از دوران مديريت علي كني و سپهبد هدايت‌ا... گيلانشاه در سال‌هاي 25 تا 31، فوتبال در سال‌هاي 31 تا 35 تحقير شد. در اين سال‌ها، كشور اسير درگيري‌هاي داخلي بود. از قيام 30 تير به رهبري آيت‌ا... كاشاني، كودتاي آمريكاي 28 مرداد، مرگ عليرضا پهلوي برادر شاه و... ورزش را در قهقرا فرو برد. سياسي و حداد يك در ميان رييس مي‌شدند، يك سال اين، يك سال آن، دوباره يك سال اين و يك سال آن، درباره اين دو هر كه باشد نمي‌تواند نظر دهد.

(*1): ايران در مسابقات چهارمين دوره جام ملت‌هاي آسيا در سال 1968 (ارديبهشت 1347) و پنجمين دوره در سال 1972 (ارديبهشت 51) به عنوان قهرماني رسيد.

(*2): رضاشاه سه همسر قانوني و يك همسر غيرقانوني داشت. همسر اول او كه در محافل عمومي ناشناخته بود، همدم‌السلطنه نام داشت و دختر اول او با حديكجان آتاباي ازدواج كرد. خانواده بزرگ آتاباي كه در بين آنها كامبيز آتاباي – رييس سابق فدراسيون فوتبال و ضياء آتاباي، شومن شبكه تلويزيوني ضاله NITV، به اين جمع تعلق دارند.