طومار سرنوشتساز داوران فوتبال
اواسط هشتمين دوره ليگ برتر بود كه زمزمههايي مبني بر بروز اختلاف ميان فدراسيون فوتبال و كميته داوران شنيده ميشد.
به نوشته جام جم؛ گرچه گفته ميشد محور اصلي اين اختلاف بيتوجهي فدراسيون به نيازهاي كميته داوران و در راس آن تهيه امكانات سختافزاري داوران براي مطابقت با داوري روز دنيا بود، اما پايين بودن دستمزد داوران نيز همواره طي دو سه فصل اخير از اعتراضهاي اساسي جامعه داوري بوده است.
... و سرانجام اعتراض داوران
ليگ هشتم به هر شكل ممكن گذشت. شايد دليل اصلي سرباز نكردن اين مشكلات و رسانهاي نشدن آن، اشتباهات پي در پي داوران از نيمههاي فصل به بعد بود. حرف و حديث در مورد قضاوتها به اوج خود رسيده بود. بسياري از باشگاهها با ابراز نارضايتي از شيوه داوريها معتقد بودند حتي نتايج برخي ديدارها تحت تاثير اين قضاوتهاي پر اشتباه از مسير عدالت خارج شده است.
فصل قبل هم داوران همين لباسهاي آرمدار را ميپوشيدند كه امروز نسبت به آن معترض هستند، اما همين انتقادها مانعي شد تا رسانهاي شدن اين اختلاف به آغاز ليگ جديد فوتبال موكول شود. جامعه داوري سرانجام با تهيه طوماري كه به امضاي داوران رسيد به طور رسمي اعلام كرد در صورت ادامه اين روند يعني بيتوجهي به مسائل و مشكلات مالي، پيراهن با آرم اسپانسر مورد قبول داوران نيست و با اين شرايط به ميدان نميروند و اين آغاز تقابل داوران با فدراسيون فوتبال بود.
اسپانسر و عدم حمايت مالي داوران
اما موضوع اسپانسر چيست و فدراسيون فوتبال چرا مبلغي از اين قرارداد را به داوران اختصاص نميدهد؟ فدراسيون فوتبال فصل قبل با عقد قراردادي مطلوب كه گفته ميشود بالغ بر 300 ميليون تومان بوده است متعهد شد تا آرم شركت تحت قرارداد را روي پيراهن داوران ثبت كند.
اين قرارداد علاوه بر ديگر اسپانسرهاي فدراسيون بود، چيزي كه از ابتداي امر مورد اعتراض داوران بود چون بسياري از آنها دستمزد 200هزارتوماني خود براي هر مسابقه را ناچيز ميدانستند و اين اقدام فدراسيون را غيرقابل قبول عنوان ميكردند.
حتي خيلي از آنها بارها اعلام كردند حاضر نيستند تابلوي متحرك تبليغاتي براي فدراسيون باشند مگر اينكه دستمزدشان افزايش يابد، اما چنين اتفاقي نيفتاد. اين فصل نيز قرارداد با رقمي به مراتب بيشتر از فصل قبل منعقد شده است تا داوران اين بار با اقدامي شبيه تهديد به اعتصاب و عدم قضاوت در ليگ، خواستار حق و حقوق خود شوند.
البته علي كفاشيان در واكنش اوليه به اين اعتراض، ابتدا رسانهها را قرباني ميكند و ميگويد: فدراسيون فوتبال داوران را فراموش نكرده است. متاسفانه برخي رسانهها به جاي دفاع منطقي از داوران، شرايط آنها را سخت ميكنند و با به راه انداختن جنجال باعث توقيف كارها ميشوند. اما كفاشيان مطلب ديگري را هم اضافه ميكند: ما قطعا از محل دريافت درآمد اسپانسر داوري، حقالزحمه آنها را پرداخت ميكنيم. در حال حاضر درآمد فدراسيون از تيمهاي ليگ برتري نزديك به يكونيم ميليارد تومان است كه فدراسيون مبلغي را روي آن گذاشته و براي داوران هزينه ميكند.
3 ميليون و 600 هزار تومان براي داور پركار ليگ هشتم
مقايسه مبلغ عنوان شده از سوي كفاشيان با آنچه هوشنگ نصيرزاده در دفاع از داوران به «جامجم» ميگويد، تامل برانگيز است. نصيرزاده با توضيح مبلغ دريافتي داوران در ليگ هشتم خاطرنشان ميكند: مبلغ دستمزد داور در كشور ما براي هر مسابقه 200 هزار تومان است كه با كسر ماليات به 180 هزار تومان تقليل مييابد. با اين حساب پركارترين داور ليگ هشتم يعني خداداد افشاريان در سال قبل 3 ميليون و 600هزار تومان درآمد داشته است، در حالي كه يك مسوول تداركات در فوتبال بين 15 تا 20 ميليون در سال حقوق ميگيرد.
وي ميافزايد: متوسط دريافتي 350 بازيكن ليگ برتر نزديك به 200ميليونتومان است. در حالي كه متوسط دريافتي داوران در فصل قبل 3 ميليون تومان است. ضمن اين كه كليه هزينه رفت و آمد، هزينه رفتن به تمرينها و البسه تمرين به عهده خود داوران است.
يك مقايسه كوچك با كشورهاي اروپايي كه براي هر قضاوت به داور 5 هزار دلار ميدهند كه اين مبلغ در ايتاليا به 6 هزار دلار هم ميرسد، نشاندهنده فاصله ما با استانداردهاي حرفهاي در داوري است كه بايد برطرف شود.
مسعود عنايت، طراح طومار اعتراضآميز
در مورد اعتراض داوران به حق الزحمهشان موضوع اما پيچيدهتر از اينهاست. برخي اين شكواييه داوران را موجي ميدانند كه از سوي مسعود عنايت هدايت شده است. رئيس كميته داوران كه به خاطر سفرهاي خارجي پرتعداد در طول اين مدت منتقدان زيادي پيدا كرده است بارها به خاطر همكاري نكردن فدراسيون در تهيه لوازم و تداركات مورد نظر داوران لب به شكايت گشوده است. در مقاطعي از فصل قبل وي درخواست رسمي كميته داوران براي تهيه هدستهاي جديد (گوشيهاي جديد متداول در اروپا براي ارتباط داور با خارج از ميدان) را ارائه كرد، اما نتيجهاي نگرفت. يكي از نزديكان فدراسيون در اين خصوص به «جامجم»ميگويد: در پاسخ به درخواست عنايت گفتند اين گوشيها هر كدام بيش از يك ميليون و 200 هزار تومان هزينه دارد كه در بودجه فدراسيون نميگنجد.
با تمام اين اوصاف، عنايت با مسوولان فدراسيون مدارا كرد تا اين كه اواسط مرداد در اظهار نظري رسمي بار ديگر فدراسيون را به بهاندادن به داوران متهم كرد و براي نظرات خود فقط يك مثال زد؛ آنها حتي از تهيه فيلم مسابقههاي ليگ برتر براي آناليز داوري بازيها عاجز هستند.
جايگاه متزلزل رئيس كميته داوران
اين اولين جرقه بود. طبيعي به نظر ميرسيد كه كفاشيان و اعضاي زير مجموعهاش به فكر تغيير و تحول در راس كميته داوران بيفتند بخصوص اين كه به دليل همان سفرها عنايت منتقدان زيادي دارد كه كارش را براي ابقا سخت ميكند. حالا برخي نزديكان عنايت ميگويند وقتي او متوجه تكاپوي فدراسيون براي تغييرات شده است با طرح تهيه طومار اعتراضآميز داوران در واقع كاري كرده است تا مسوولان فدراسيون، وقت خود را فعلا به حل اين مشكل اختصاص دهند، اما هر چه باشد داوران اميدوارند به اين شيوه بخشي از مطالبات خود را دريافت كنند، گرچه اين مشكل سرانجام به نوعي حل ميشود، ولي آنچه روشن است اين كه آينده مسعود عنايت و فعاليت به عنوان رئيس كميته داوران با اما و اگر مواجه است و اگر شنيده شود كه در آيندهاي نزديك شخص ديگري به اين سمت منصوب شده نبايد تعجب كرد.
وعده افزايش 15 درصدي دستمزد و عصبانيت داوران
اما دستمزد داوران چه ميشود؟ آيا همين اعتراض دستهجمعي عاقبت به افزايش حقالزحمه منجر ميشود؟ مبلغ مورد نظر داوران چقدر است؟
پيشنهاد نصيرزاده به عنوان كارشناس داوري اين است، يك ميليون براي داور وسط و 500 تا 600 هزار تومان براي كمك داوران. او مجموع را هم براي يك داور پركار 18 ميليون در سال برآورد ميكند كه البته باز هم تاكيد دارد در اين صورت داور به درآمد يك تداركاتچي ميرسد. اما خود داوران با اين كه از ذكر مبلغ پيشنهادي سرباز ميزنند، ولي در جلسات غير رسمي چيزي نزديك به همين مبلغ را مدنظر دارند، چون معتقدند با دريافت 900 ميليون تومان از اسپانسر داوري در فصل جديد حق آنها به مراتب بيشتر از اين است.
پايين بودن دستمزد داوران فوتبال همواره طي دو سه فصل اخير از اعتراضهاي اساسي جامعه داوري بوده است؛ اعتراضي كه حالا رسانهاي شده و ميتواند آغاز تقابل داوران با فدراسيون فوتبال باشد
در اين ارتباط علي كفاشيان چيزي نميگويد كه فردا برايش دردسرساز شود. ابتدا قول مساعد ميدهد، بعد وعده تامين منابع مالي مورد نياز براي برآورده شدن خواسته داوران و در نهايت از افزايش احتمالي 15 درصدي حقالزحمه داوران خبر ميدهد و ميگويد: داوران با جديت به كار خود ادامه دهند. ما هم تلاش ميكنيم. دوست نداريم قولي بدهيم كه نتوانيم آن را عملي كنيم.
مهدي تاج، نايب رئيس فدراسيون فوتبال نيز ميگويد: اين اعتراض به معناي اعتصاب نيست. او از تحول در داوري و از همين افزايش 15درصدي خبر ميدهد. اين مقدار افزايش قطعا اعتراض بيشتر داوران را به دنبال خواهد داشت. يكي از داوراني كه اين طومار را امضا كرده است به «جامجم» ميگويد: اگر چنين چيزي باشد داوري را براي هميشه كنار ميگذارم. از نظر ما حداقل 600 هزار تومان براي داور وسط و 400 هزار تومان براي كمكداور قابل قبول است. كار به اين سختي را انجام ميدهيم آن وقت بايد اين همه چانه بزنيم تا حق مسلم خودمان را بگيريم.
داوري، شغل دوم و حرفهاي نبودن
اما انتقادي به جامعه داوري وارد است، خيلي از كارشناسان معتقدند اگر قرار است حرفهاي بودن فوتبال در مورد داوري هم اعمال شود داوران بايد به شكل شغل اصلي و جدي خود به حرفه قضاوت در فوتبال بنگرند. در حال حاضر داوري شغل دوم آنهاست و همين موضوع سبب ميشودتا فدراسيون به صورت حرفهاي به داوران حقوق ندهد.
غلامرضا سليماني، دبير كميته داوران فدراسيون فوتبال در مورد اعتراض اخير داوران ميگويد: ما خواستيم مبالغ داوري 2 برابر شود. اين خواسته به كفاشيان ارائه شده و بايد ببينيم چه تصميمي اتخاذ ميشود؛ البته واقعيت اين است كه داوران ما حرفهاي نيستند و ما نميتوانيم آنها را مجبور به برخي اقدامات كنيم تا كاري كه ميخواهيم انجام دهيم. داوري شغل دوم يك داور است و اگر از فردا فلان داور بگويد كه نميخواهد داوري كند كسي نميتواند او را مجبور به بازگشت كند، بنابراين يك مقدار فدراسيون هم تحت فشار اين شرايط قرار دارد.
مسعود مرادي كه از طرف جامعه داوري در مجمع عمومي فدراسيون فوتبال حضور داشت در اين ارتباط ميگويد: داوري ما جزو 2 يا 3 كشور برتر آسياست. داوران نميخواهند براي دريافت دستمزد قانوني خود با ديده ترحم به آنها نگريسته شود، بلكه معتقدند در پرداخت حق و حقوقشان درست و قانوني عمل نشده است.
مرادي ميافزايد: اگر داوران يك ميليون در هر بازي و كمكداوران 600 هزار تومان بگيرند تازه در پايان فصل به مبلغ قرارداد يك بازيكن ليگ دسته سوم نزديك ميشوند و اين انتظار زيادي نيست. بايد باز هم يادآوري كنم اين اعتراض تهديد نيست، بلكه درخواست حق قانوني است چون اين دستمزدها نوعي توهين است.
تامين داوران، تضمين سلامت ليگ
تامين نياز داوران نوعي تضمين غيرمستقيم سلامت مسابقههاي ليگ است. اين را يكي از داوران بازنشسته ميگويد كه سابقه خدمت در كميته داوران را هم دارد. او كه نميخواهد نامش ذكر شود ميگويد: به داور حقوق ناچيزي ميدهند، هزينه رفت و آمد و ديگر هزينهها را به عهده خودش ميگذارند، بعد توقع دارند فوتبال در سلامت و پاكي برگزار شود، داوري كه نياز دارد و از نظر مالي تامين نيست ممكن است از 10 باري كه برايش اتفاق ميافتد بالاخره يك بار وسوسه شود. من نميگويم اين مسائل در فوتبال به طور صددرصد وجود دارد، اما همين كه گاه به گاه بحث تباني مطرح ميشود و به داور انگهاي اينچنيني زده ميشود لابد چيزي هست. براي اين كه جلوي چنين كاري را بگيرند بايد نيازهاي داوران را برآورده كنند.
نصيرزاده در اين مورد تصريح ميكند: اگر براي وضعيت داوري فكري نكنند به طور قطع شاهد تمايل و كشيده شدن داوران به طرف مسائل ديگر خواهند بود.
داوران معترض، اميدوار اما نگران
خداداد افشاريان، از داوراني كه اين طومار را امضا كرده است، ميگويد: به نظر من ديواري كوتاهتر از ديوار داوري نيست. داوران از وضعيت موجود شاكي هستند، اميدواريم ترتيب اثر بدهند، اما شخصا بعيد ميدانم با اين نامه موضوع آن طور كه مورد نظر ماست به نتيجه برسد. داوران بايد وارد گود شوند و حق و حقوق خود را بگيرند.
مظفريزاده نيز اميدوار، اما نگران است. وي ميگويد: اين كه به اسم داوران پولي از اسپانسر گرفته شود و صرف امور ديگر فدراسيون شود صحيح نيست. اگر تجديدنظر نكنند ما در مورد روالي كه در پيش گرفته بوديم، دچار ترديد ميشويم.هدايتالله ممبيني خاطرنشان ميكند: بايد منتظر بمانيم. فعلا كه كسي نيست ما را قانع كند، اما اميدواريم اين بار حق داوران را بدهند.
كميته داوران در انتظار تحول
به هر ترتيب داوري فصل تازهاي را تجربه ميكند. شايد اولين بار است كه جامعه داوري رودرروي فدراسيون قرار گرفته است. آيا اين بار فدراسيون در مقابل اين اعتراض گسترده به افزايش دستمزد داوران آن هم به ميزان چند برابر رضايت ميدهد؟
كميته داوران در حال حاضر در آستانه تحول است. گفته ميشود اولين تحول در صندلي رياست رخ ميدهد، اما معلوم نيست اين تغيير عاقبت به تغيير حقالزحمه داوران و جلب رضايت آنها منجر شود، بايد منتظر ماند.
