روزهداری سلامت فوتباليست را تهديد نميكند
آيا روزهداري سلامت ورزشكاران را تحت تاثير قرار ميدهد؟ اين سوالي است كه همواره ذهن ورزشكار را در ماه مبارك رمضان به خود مشغول ميكند.
سيروس چوبينه، (استاديار دانشگاه تهران)، كريم آزالي علمداري، ليلا انوشه و علي كلانتري (كارشناسان ارشد فيزيولوژي ورزشي) اين سوال را در تحقيق خود با عنوان "اثر روزه داري ماه مبارك رمضان بر پاسخهاي سوخت و سازي بازيكنان فوتبال مرد" پاسخ دادهاند.
به گزارش ايسنا، در اين تحقيق آمده است: در طول ماه رمضان، مسلمانان به طور ارادي از خوردن، آشاميدن و استعمال دخانيات در بين طلوع تا غروب آفتاب، خودداري ميكنند. تحقيقات گذشته نشان دادهاند كه روزهداري سبب ايجاد تغييرات معني داري در وزن بدن، برخي پارامترهاي خوني، غلظت گلوكز خون، نيمرخ چربي، متابوليسم استراحتي، نسبت تبادل تنفسي، دهيدراسيون و سطوح پلاسمايي برخي هورمونها ميشود.
با اين حال شواهدي وجود دارد كه روزهداري بر درصد چربي بدن، كل دريافت انرژي روزانه، زمان خواب و سطوح گلوكز، انسولين، هورمون رشد و IGF-1 پلاسما تاثيري ندارد. همچنين با وجود اينكه نتايج متناقضي در موارد كاهش تعداد وعدههاي غذايي و همچنين موارد گرسنگيهاي متناوب، به چشم ميخورد اما، همچنان در مورد پيامدهاي متابوليكي و فيزيولوژيكي ناشي از دستكاري عمدي الگوي رژيم غذايي ورزشكاران در طول ماه رمضان، نياز به تحقيقات بيشتري وجود دارد.
در اين تحقيق ١٤ مرد فوتباليست سالم كه سابقه حداقل يك سال تمرين منظم فوتبال (سه جلسه دو ساعته در هفته) را داشتند، در قالب دو گروه روزهدار (هفت نفر) و كنترل، در طي دو وهله (يك روز مانده به ماه رمضان و در روز ٢٩) مورد بررسي قرار گرفتند. در وهله اول، نمونههاي خوني در ساعت ١٠ صبح (پس از ١٢ ساعت ناشتايي) و در روز ٢٩، به فاصله ١٢ ساعت پس از صرف آخرين وعده غذايي (ساعت ١٧) براي سنجش سطوح پلاسمايي گلوگز خون ناشتا (FBS)، كلسترول تام (TC)، تري گليسريد (TG)، ليپو پروتئينهاي پر چگال (HDL)، كم چگال (LDL) و خيلي كم چگال (VLDL)، اوره كراتينين و آنزيمهاي كبدي SGOT، SGPT و آلكالين فسفاتاز (ALP)، جمعآوري شد. به علاوه، تركيب بدني نيز با استفاده ازدستگاه سنجش تركيب بدن، محاسبه شد. دادههاي جمع آوري شده توسط آزمونهاي تي جفتي و همبسته مقايسه شدند و سطح معنيداري در نظر گرفته شد.
هيچ تغييري در وزن و درصد چربي بدن ايجاد نشد. ولي تمايل به كاهش جزيي وجود داشت. همچنين در هر دو گروه، هيچ تفاوتي در سطوح هيچ يك از فاكتورهاي خوني مورد سنجش مشاهده نشد.
در حال حاضر، هيچگونه توافقي در مورد تغييرات وزن و درصد چربي در طي ماه رمضان، وجود ندارد. بعضي محققين كاهش اين فاكتورها و برخي ديگر، هيچ گونه تغييري را گزارش نكردهاند. به نظر ميرسد كه اين تغييرات، بازتابي از تغييرات در مقدار دريافت كالري و الگوي فعاليت بدني روزانه باشند. ولي به نظر ميرسد كه احتمالا، تعامل آنها به كاهش وزن بدن ميانجامد.
در طي تحقيقاتي كه مقدار دريافت انرژي روزانه در طول روزهداري را اندازهگيري كردهاند، گزارش شده است كه احتمالا به دليل عدم ايجاد تغيير در مقدار اشتها، روزهداري نميتواند بر مقدار دريافت انرژي تاثير گذار باشد.
به علاوه با بررسي عادات تغذيهاي فوتباليستهاي جوان، گزارش شده است كه با وجود كاهش مقدار فعاليت روزانه از ٤/٦ به ٥/٤ ساعت در هفته، هيچ تفاوتي در مقدار دريافت انرژي روزانه مشاهده نميشود. بنابراين تصور ما بر آن است كه احتمالا تغييرات مختصر در الگوي فعاليت روزانه و مقدار بار تمريني اعمال شده، به تغييرات جزيي در وزن و درصد چربي بدن منجر شده است.
همچنين درمورد پاسخهاي متابوليك افراد سالم غير ورزشكار و به ويژه درمورد نيمرخ چربي خون نسبت به روزهداري نتايج متناقضي وجود دارد. نشان داده شده است كه اكثر پاسخهاي متابوليكي، در طول هفته اول رمضان حادث ميشود؛ ولي در هفته آخر، روند معكوسي به خود ميگيرد.
بنابراين به نظر ميرسد كه نوعي سازگاري با روزهداري ايجاد ميشود كه در مورد ورزشكاران، نياز به بررسي بيشتر وجود دارد. همچنين شاهد بسيار روشني درمورد پاسخهاي متابوليكي ويژه نسبت به فعاليت بدني وجود دارد. بنابراين به نظر ميرسد كه پاسخهاي متابوليكي، تحت تاثير تركيب تمرين و تغييرات الگوي رژيمي واقع ميشود.
در اين تحقيق، هيچ تغييري در سطوح LDL، HDL، VLDL و FBS مشاهده نشد. به نظر ميرسد كه سازگاريهاي قبلي مورد بحث و همچنين تغييرات الگوي رژيم غذايي در طول ماه رمضان، ممكن است مسوول اين مشاهدات باشند. همچنين گزارش شده است كه روزهداري در هر دو جنس مرد و زن هيچ تغييري در سطوح TG، TC، LDL، HDL و FBS ايجاد نميكند. اين يافتهها ممكن است كه به رابطه بين اثر تركيب رژيم غذايي و تركيب بدن بر اين متغيرها اشاره كنند.
به علاوه گزارش شده است كه سطوح گلوكز خون به عنوان يك مورد استثناء، معمولا در ورزشكاران نسبت به همتايان غيرورزشكار بالاتر است. در بين فوتباليستهاي جوان روزهدار، سطوح آنزيمهاي كبدي مورد سنجش نيز هيچ تغيير معنيداري نيافت.
در اين راستا شواهدي وجود دارد كه اكثر پارامترهاي خوني مورد مطالعه در طول ماه رمضان، در هر دوي ورزشكاران و غير ورزشكاران در داخل محدوده طبيعي خود هستند.
بنابراين در پايان نتيجهگيري ميشود كه اگر مقدار دريافت كالري و فعاليت بدني روزانه تغيير چنداني نداشته باشد، احتمال به دليل سازگاري قبلي ورزشكاران، روزهداري سبب هيچگونه پيامد ناخوشايندي بر سلامتي ورزشكاران نخواهد شد.
