خودرو ارزان منتفي است

این روزها در حالی خبر از تولید محصولی ارزان قیمت در ایران خودرو به گوش مي‌رسد که شعار تولید خودرو ارزان در ایران چند سالی است در هر دو خودروساز بزرگ کشور سر داده شده و هر از گاهی نیز پروژه‌هایی نیمه‌کاره در این زمینه تعریف مي‌شود.

به نوشته «دنياي اقتصاد»، پروژه‌هايي که تاکنون هیچ‌کدام به سرانجام نرسیده و این روزها با تغییر رویکرد «خودروی ارزان» شاید هیچ گاه نیز سرانجامی نیابند.
آنچه که هم‌اکنون در میان مشتریان ایرانی از عبارت «خودرو ارزان قیمت» در ذهن تداعی مي‌شود، محصولی زیر 10میلیون تومان شبیه پیکان یا پراید است.

این در حالی است که به گفته کارشناسان این روزها دیگر نمی‌توان تنها روی قیمت به عنوان تنها فاکتور طراحی و تولید خودروهای ارزان قیمت حساب کرد. چراکه در حال حاضر باید علاوه بر بحث قیمت، ایمنی و امکانات رفاهی، مصرف سوخت را نیز در تولید خودروهای ارزان قیمت در نظر گرفت.
با این تفاسیر، تولید خودرویی که هم از ایمنی لازم و امکانات رفاهی نسبی برخوردار و هم مصرف سوخت پایینی داشته باشد و در عین حال ارزان نیز به حساب بيايد، در عمل بعید و دور از ذهن به نظر مي‌رسد.

این در شرایطی است که ایران خودرویی‌ها مدعی شده‌اند چندی دیگر محصولی ارزان قیمت را مجهز به ترمز ضد قفل و کیسه هوا و همچنین با مصرف سوخت پایین با قیمت 8‌ميليون تومان روانه بازار خواهند کرد. از سوی دیگر سایپا نیز طبق تفاهم نامه همکاری مشترکی که طی سال گذشته با پروتون مالزی به امضا رسانده، رویای تولید محصولی ارزان قیمت را (نه مانند پراید و مینیاتور) در سر مي‌پروراند.
در این بین البته ایران خودرو بیش از رقیب وطنی‌اش به محصول ارزان قیمت مي‌اندیشد و تاکنون نیز پروژه‌های مختلفی را در این زمینه پیگیری کرده است.

این شرکت که پس از حذف پیکان، عملا بازار خودرو زیر 10‌ميليون تومان خود را از دست داد، برای جبران این خسارت، بار دیگر دست به دامان شریک 20 ساله‌اش یعنی پژو شد و با تعبیه موتور پیکان روی اتاقک پژو 405، محصولی با نام آردی را متولد کرد. محصولی که به دلیل مصرف سوخت بالا توفیقی در بازار نیافت و ایران خودرویی‌ها با بهینه کردن موتور آن، خودرو ناکام دیگری با نام روآ را روانه بازار کردند. این در حالی است که روآ نیز نتوانست انتظارات را برآورده کند و عدم استقبال مشتریان، از روآ خودرویی ضررده ساخت.

شاید همین موضوع بود که دو سه سال پیش منوچهر منطقی مدیرعامل وقت ایران خودرو را به فکر همکاری با چشم بادامی‌هاي چینی برای تولید خودرو ارزان قیمت انداخت.
چری یکی از خودروسازان معروف سرزمین اژدها، گزینه موردنظر منطقی در این زمینه بود و پس از انجام مذاکراتی مفصل بین دو شرکت، قراردادی نیز میان طرفین امضا و بنا شد تا محصولی با نام s21 تحت همکاری مشترک ایران خودرو و چری در کشور به تولید برسد، اما در نهایت با مخالفت وزارت صنایع و معادن، این پروژه منتفی و ظاهرا به خاطره‌ها پیوست.

منتفی شدن ادامه پروژه چری در حالی بود که ایران خودرو همزمان با مذاکرات خود با چینی‌ها، نیم نگاهی نیز به مالزی و خودروساز دولتی آن یعنی پروتون داشت و با مسوولان این شرکت هم رایزنی‌هايي بر سر تولید خودرویی ارزان قیمت با نام خودرو اسلامی انجام دادو پس از منتفی شدن چری، مسوولان این شرکت به شکلی جدی‌تر پیگیر مذاکرات خود با پروتون شدند. اما این بار نیز مانعی با نام سایپا، امید ایران خودرو برای تولید محصول ارزان قیمت را به یاس تبدیل کرد و پروتون به جای بزرگترین خودروساز خاورمیانه، دومین خودروساز بزرگ ایران را برای همکاری‌هاي مشترک برگزید.

این موضوع اما پایان کار ایران خودرویی‌ها نبود و اواخر تابستان سال گذشته طی مصاحبه محمد زالی مدیر شرکت تحقیقات موتور ایران خودرو با یکی از روزنامه‌هاي صبح کشور، مشخص شد که اهالی کیلومتر 14 جاده مخصوص در کنار مذاکرات خود با چری و پروتون، گاو شیرده چند سال گذشته خود را نیز از یاد نبرده و قصد دارد تا مدل بهینه شده آن را تولید و روانه بازار کند.
مدلی که ظاهرا مراحل بهینه سازی و طراحی آن در شرکت پورشه آلمان صورت گرفته و شنیده‌ها حاکی از این است که خودرو 8‌ميليون تومانی و مجهز وعده داده شده از سوی ایران خودرویی‌ها، همین پیکان پورشه ای است.

جدای از چری، پروتون و پیکان،البته گمانه زنی‌هايي نیز در زمینه همکاری ایران خودرو و فیات ایتالیا برای تولید خودرو ارزان قیمت به گوش مي‌رسد. همچنین طبق گفته برخی مسوولان ایران خودرو، این شرکت قرار است به دلیل پاس نکردن استانداردهای لازم دو خودرو وارداتی در کلاس A و B را جایگزین روآ در سبد محصولات زیر 10‌ميليون تومان خود کرده و از این طریق محصولی ارزان را به بازار بدهند.
در کنار ایران خودرو، پارس خودرو نیز قصد دارد با واردات اسمارت محصول کم مصرف آلمانی، از تخفیف ویژه عوارضی آن (اسمارت به خاطر مصرف سوخت زیر 6 لیتر خود از پرداخت بخشی از عوارض جانبی واردات خودرو معاف مي‌شود) بهره‌مند شود.

فارغ از اینکه ایران خودرو دست آخر با کدام برند، محصولی ارزان قیمت تولید خواهد کرد، موضوعی که هم اکنون چالش اصلی در این زمینه به حساب مي‌آید، عوض شدن تعریف «خودرو ارزان‌قیمت» است و شاید ایران خودرو به‌رغم وعده‌ای که داده، نتواند هیچ گاه خودرویی زیر 10‌ميليون تومان که مجهز به ترمز ضدقفل و کیسه هوا بوده و در ضمن مصرف سوخت پایینی نیز داشته باشد طراحی و تولید کند.
چراکه به گفته کارشناسان، معیار خودرو ارزان با گذشته تفاوت کرده و دیگر نمی توان محصولی ایمن و کم مصرف و زیر 10‌ميليون تومان را به تولید رساند.

ارزان یعنی زیر 5‌ ميليون

رئیس انجمن مهندس خودرو ایران در زمینه تولید خودرو ارزان قیمت در کشور مي‌گوید:در حال حاضر از بعد استاندارد جهانی به خودرویی که زیر 5 هزار دلار قیمت داشته باشد واژه «ارزان» اطلاق مي‌شود و با شرایط فعلی که بر صنعت خودرو ما حاکم است تولید چنین محصولی در ایران عملا غیرممکن است.
محمد حسن شجاعی فرد با بیان اینکه دید مشتریان ایرانی، نسبت به تعریف خودرو ارزان عوض شده، مي‌افزاید: هم‌اکنون خودرویی که توانایی‌هاي پیکان را داشته و عاری از معایب آن باشد، از دید مشتری ایرانی ارزان به حساب مي‌آید.

وی با تاکید بر اینکه پروژه‌هاي مربوط به طراحی و تولید خودروهای ارزان در ایران، حساب نشده اند مي‌گوید: متاسفانه خودروسازان ما بدون اینکه تحقیق و بررسی خاصی روی این پروژه‌ها داشته باشند، بی‌گدار به آب زده و دست آخر هیچ نتیجه‌ای نیز عایدشان نمی‌شود.
به گفته شجاعی‌فرد پلت فرم پیکان تنها گزینه داخلی برای تولید خودرویی زیر 10‌ميليون تومان محسوب مي‌شود.

اظهارات رییس انجمن مهندسی خودرو کشور در شرایطی است که به گفته دبیر انجمن خودروسازان شراکت با چینی‌ها مي‌تواند رویای تولید خودرو ارزان قیمت را تا حدي در کشور تحقق بخشد.
احمد نعمت بخش مي‌گوید: چینی‌ها استاد ارزان‌سازی قطعات هستند و توانایی تولید خودرو ارزان با آنها وجود دارد.

دبیر انجمن خودروسازان در عین حال تولید خودرویی را در ایران که علاوه بر داشتن قیمتی زیر 10‌ميليون تومان، به کیسه هوا و ترمز ضدقفل مجهز و مصرف سوخت پایینی نیز داشته باشد ناممکن دانسته و تاکید مي‌کند: تا پایان امسال بندهای جدیدی به استانداردهای 55گانه تولید خودرو در کشور اضافه و از سویی نصب کیسه هوا نیز اجباری مي‌شود، که با این شرایط نمی‌توان خودرویی را زیر 10‌ميليون تومان به تولید رساند.

به گفته نعمت بخش تنها با شراکت خارجی‌ها مي‌توان تا حدی به تولید خودرو ارزان در ایران امیدوار بود.
خودرو ارزان صلاح نیست. اما دبیر انجمن قطعه سازان به موضوع دیگری در زمینه تولید خودرو ارزان اشاره کرده و مي‌گوید: چون امكان تولید خودرویی ارزان و در عین حال ایمن و کم‌مصرف در کشور ما وجود ندارد اصلا به صلاح نیست دنبال چنین محصولی باشیم.

محمدرضا نجفی منش با تاکید بر اینکه تولید خودرو ارزان در ایران مساوی افت کیفیت است مي‌افزاید: امکان ندارد خودروسازان ما بتوانند محصولی ارزان و در عین حال باایمنی بالا و سطح کیفی مناسب تولید کنند.
به گفته دبیر انجمن قطعه‌سازان، مشتریان ایرانی نیز دیگر علاقه‌ای به خودروهای زیر 10‌ميليون تومان و فاقد تجهیزاتی مثل ترمز ضدقفل و همچنین مصرف سوخت بالا ندارند و هم‌اکنون بین آنها خودروهایی با قیمت متوسط با اقبال خرید روبه‌رو هستند.

ارزان یعنی 10 تا 11‌ميليون تومان

اما حسین هاشمی مدیر بازاریابی ایران خودرو نیز با تایید گفته‌هاي نجفی منش در زمینه تغییر ذائقه مشتریان بازار خودرو ایران، مي‌گوید: تجربه تندر-90 و استقبال سرد مشتریان از مدل ساده این محصول یعنی E0 نشان داد که مشتری ایرانی دیگر علاقه‌ای به خودرو ارزان ولی بدون امکانات رفاهی و ایمنی ندارد.

وی با اشاره به اینکه ایرانی‌ها دیگر حاضر به سوار شدن هر خودرویی نیستند تاکید مي‌کند: از دید من خودرو ارزان یعنی محصولی با قیمت ده یازده‌ميليون تومان، چراکه در این محدوده قیمتی مي‌توان خودرویی مجهز به امکانات رفاهی و ایمنی به تولید رساند.