از بال‏های ایکاروس تا بادکنک‏های قلعه‏نویی

باید بادکنک غرور سپاهانی ها را ترکاند. این گفته آقای قلعه نوئی در مصاحبه ای پس از بررسی علل باخت به مقاومت سپاسی است. تا اینجا ایشان اشتباه نکرده اند. اما... راستی، داستان ایکاروس را می دانید؟

به نوشته دنیای فوتبال؛ ایکاروس شخصیتی در اسطوره شناسی یونان بود که برای فرار از یک جزیره، با استفاده از پر و موم بال هائی برای خود ساخت. او آنچنان مسحور و شیفته توانائی جدید خودش یعنی پرواز شده بود که هشدارهای دیگران درباره اینکه خیلی نزدیک به خورشید پرواز نکند را نادیده گرفت.

هنگامی که او در حال پرواز کردن به خورشید نزدیک شد، موم ها آب شدند و پرهایش ریختند و او به کام مرگ فرو رفت.

این داستان اساس پارادوکس ایکاروس است: همان توانائی که ایکاروس را موفق ساخته بود، منجر به سقوط او شد. او در اثر اعتماد به نفس بیش از حد خود نسبت به خطرات پرواز نزدیک به خورشید کور شده بود.

این مسأله را در صنعت در خیلی از شرکت های موفق و در فوتبال نیز در خیلی از تیم های موفق می بینیم: آنها با انجام تاکتیک هائی و روش هائی به موفقیت دست پیدا می کنند ولی همین موفقیت در آنها اعتماد به نفس بیش از اندازه ایجاد می کند و نسبت به خطراتی که بزرگ شدن برایشان بوجود می آورد، کور می شوند. این رفتار اغلب به سقوط آنها می انجامد.

این پدیده در کسب و کار رایج است. اگر 100 شرکت برتر را (طبق فهرست فورچون) در سال 1966 ببینید و آنها را با 100 شرکت برتر (طبق همان فهرست) در سال 2006 مقایسه کنید، خواهید دید که 66 شرکت از فهرست سال 1966 حتی دیگر وجود ندارند.

15 شرکت دیگر نیز امروز جزو فهرست 100 شرکت برتر نیستند. فقط 19 شرکت کماکان در آن فهرست قرار دارند. تحقیقات و آمارها نیز نشان می دهند که در انواع مختلفی از صنایع، شرکت های خیلی موفق، برای موفق ماندن دچار مشکل می شوند. در فوتبال هم همین را می بینیم.

چرا این اتفاق می افتد؟ در طول یک یا چند فصل، مربیان یا مدیران به تدریج بر آنچه که موجب موفقیت آنها شده است تمرکز می کنند. این می تواند شیوه های تمرینی، تاکتیک های بازی، روش های یارگیری باشگاه یا خیلی از چیزهای دیگر باشد. در ابتدا این متمرکز شدن بر عامل موفقیت، به آنها کمک می نماید و موفق تر می شوند.

نتیجه اما، این می شود که باشگاه یا تیم برای تطابق با تغییرات اساسی در محیط کاری خود شان مانند ورود رقبای جدید، تکنیک های جدید، شیوه های تمرینی نو یا روش های مدیریتی به روز شده، آنقدر کند عمل می کند که دیر می شود. اینها قصه همان شرکت های سابقا موفقی هستند که آنقدر بدون توجه به شرایط جدید و تغییر محیط جلو رفتند تا سقوط کردند.

بد نیست اگر آقای قلعه نوئی از این زاویه نیز به موفقیت های چند فصل اخیر خود نگاه کنند پیش از آنکه مانند ایکاروس زیاد بالا بروند. ایشان در فوتبال ما مثالی از یک سرمربی با توانائی مدیریت تیم خود است. آقای مهابادی مثالی از یکی از تغییرات بازار هستند.

ایشان برای خیلی از تیم ها یک رقیب تازه وارد به بازار است که شاید در آینده تیم ها ناگزیر باشند با خود را با آن تطابق دهند. شکست دادن سرمربی موفق سال های اخیر فوتبالمان و گنجینه پر ارزشی از بازیکنان سپاهان حتی با فرض یک طرفه بودن بازی به سود تیم سپاهان، می تواند هشداری باشد مبنی بر اینکه ایکاروس کمی به خورشید نزدیک شده بود. پس شاید بهتر باشد این بادکنک غرور، علاوه بر بازیکنان، در مربیان تیم نیز ترکانده شود.