چـگونـه شـوت جفتي مـوفق بـزنيـم؟
تحقيق حاضر به بررسي زواياي مناسب در مفاصل ران و زانو، مفاصل مچ پا و مچ دست، زمان صرف شده در مرحلهي پرش تا رهايي و ... براي اجراي موفق شوت جفت پرداخته است.
به گزارش ايسنا، «بيومكانيك اجراي شوت جفت موفق و ناموفق بسكتباليستهاي مرد نخبه» توسط حيدر صادقي، محمد شريعتزاده جنيدي، زهره برهاني كاخكي و سميه احمدآبادي مورد تحقيق قرار گرفت.
در اين تحقيق آمده است: شوت جفت يكي از امتياز آورترين، مهمترين و كاربرديترين پرتابها در بازي بسكتبال است. از همين رو يافتن عوامل موثر بر موفقيت يا عدم موفقيت آن، بسيار مورد توجه مربيان و بازيكنان اين رشته است.
شش نفر از بهترين شوتزنهاي تيم ملي بزرگسالان و در دو پست گارد راس و فوروارد بازي ميكردند در اين تحقيق شركت كردند. اطلاعات مربوط به اجراي شوت جفت از دو مسافت ٢٥/٤ متر (شوت دو امتيازي) و ٢٥/٦ متر (شوت سه امتيازي) از روي صفحهي نيرو نسبت به تخته (روبه مركز حلقه) جمعآوري شد.
فيلم شوتهاي جفت موفق و ناموفق هر بازيكن در هر دو مسافت با نرم افزار وينآناليز تجزيه و تحليل شد.
در مسافت ٢٥/٤ متر تنها ميانگين زواياي دو مفصل ران و زانو در شوت ناموفق از شوت موفق بيشتر است. همچنين با افزايش مسافت به ٢٥/٦ متر، ميانگين زواياي تمامي مفاصل در لحظه رهايي به جز مفصل مچ پا در شوت موفق افزايش يافت.
زمان صرف شده در مرحلهي پرش تا رهايي در شوت موفق كمتر از شوت ناموفق است كه نشان ميدهد آزمودنيها مرحلهي پرش تا رهايي را با سرعت بيشتري انجام دادند. اما، مرحلهي رهايي تا فرود در شوت موفق، در مقايسه با شوت ناموفق، مدت زمان بيشتري را به خود اختصاص داد.
نتايج آزمون غير پارامتريك ويلكاكسون در بررسي مدت زمان صرف شده در شوت موفق و ناموفق در دو حالت پرش تا رهايي و رهايي تا فرود در هر دو مسافت نشان دهندهي اختلاف معنادار بين ميانگين مدت زمان صرف شده در لحظه رهايي تا فرود بين شوت موفق و ناموفق با افزايش فاصله است.
در شوت دو امتيازي اختلاف بين ميانگين زاويهي شوت موفق و ناموفق، به ترتيب در و در شوت سه امتيازي اختلاف بين ميانگين زاويهي مفاصل ران و مچ پا در شوت موفق و ناموفق معنادار است. البته اين دو مفصل در فاصلهي ٢٥/٤ متر نيز معنادار بودند. استفاده از آزمون رگرسيون لجستيك نشان ميدهد كه تنها زاويهي مفصل ران در هر دو فاصله نقش مهمي در موفقيت و عدم موفقيت شوت جفت داشته است.
اين تحقيق نشان داد: با افزايش مسافت، ميانگين زواياي تمامي مفصل در لحظهي رهايي، به جز مفصل مچ پا، در شوت موفق افزايش يافت.
در مفصل مچ دست ميانگين زاويهها در شوت موفق ٢٥/١٦٧ درجه و در شوت ناموفق ٦٥/١٥٩ درجه است كه نشان ميدهد ميزان فلكشن بيشتر مچ دست در شوت ناموفق همراه با عدم موفقيت شوت در اين فاصله بوده است. ميانگين زاويه در مفصل ران آزمودنيها در شوت موفق ٦٢/١٦٨ درجه و در شوت ناموفق ٤١/١٨٤ درجه است كه بيان ميكند اكستنشن بيش از حد مفصل ران همراه عدم موفقيت شوت جفت بوده است.
زاويهي مفصل مچ پا در لحظهي رهايي در شوت موفق ٧٦/١٢١ درجه و در شوت ناموفق ٢٧/١١٦ درجه است، يعني هرچه ميزان دورسي فلكشن مچ پا بيشتر شده احتمال اوت شدن توپ افزايش يافته است. در مسافت ٢٥/٦ متر اختلاف بين زواياي مفاصل مچ پا و ران در دو شوت موفق و ناموفق معنادار بود.
در مفصل ران هر چه ميزان فلكشن ران آزمودنيها بيشتر بوده، همراه با عدم موفقيت شوت بوده است. در اين مسافت ميانگين زاويهي مفصل مچ پا در شوت موفق ٥٠/١١٩ درجه و در شوت ناموفق ٩٤/١٢٦ درجه است كه نشان ميدهد افزايش ميزان پلانتار فلكشن مچ پا باعث عدم موفقيت شوت شده است.
استفاده از تحليل مدل رگرسيون لجستيك در نتايج بدست آمده نشان داد تنها زاواي مفصل ران در هر دو فاصله نقش مهمي بر موفقيت شوت جفت دارد.
بررسي دياگرامهاي زاويه به زاويهي مفاصل به طور كلي نشان ميدهد كه فقط ميانگين زواياي مفاصل باعث ميشود در هر دو فاصلهي شوت ناموفق، در مقايسه با همان فاصله با شوت موفق، زواياي بازتر (اكستنشن بيشتر) عامل تعيين كننده باشند و الگوي تغييرات حركت زاويهاي مفاصل در هر دو فاصله در شوت موفق و ناموفق شبيه به يكديگر است.
با توجه به اطلاعات بدست آمده، در مسافت ٢٥/٤ متر تغييرات زاويهي مچ دست، ران و مچ پا و در مسافت ٢٥/٦ متر تغييرات زاويهي ران و مچ پا در دو شوت موفق و ناموفق نقش موثري بر موفقيت شوت جفت داشتهاند. همچنين، محل قرارگيري مركز فشار در محور y در وضعيت خميدگي نقش موثري بر موفقيت شوت جفت سه امتيازي دارد.
متن كامل اين تحقيق در نشريه كميته ملي المپيك سال هفدهم، شماره ٤٧ ـ پاييز ٨٨ به چاپ رسيده است.
