وقتي قطبي ريسك مي‌كند

عجيب است كه افشين قطبي كمتر از 24 ساعت بعد از پيروزي 2 3 در زمين بوسني و در حالي كه بيش از دو هفته تا مسابقه با بحرين باقي مانده بود، اقدام به معرفي نفرات مورد نظرش براي اين ديدار كرد و 26 بازيكن را فراخواند.

به نوشته جام جم؛ البته از آنها خواسته شده فقط 7 شهريور به اردوي ملي بپيوندند و مهياي سفر به بحرين شوند و لژيونرهاي اروپايي نظير نكونام و شجاعي نيز راسا به بحرين خواهند رفت تا روز 9 شهريور روبه‌روي اين تيم بايستند چنين فهرستي طبعا براي پيكار دوستانه 14 شهريور با ازبكستان هم به كار خواهد آمد. ولي شايد بهتر بود سرمربي تيم ملي ايران صبر مي‌كرد تا اتفاقات تازه‌تري در ليگ داخلي روي بدهد و براساسا آن نفرات را دعوت يا حذف كند، هر چند حالا هم امكان جرح و تعديل در اين فهرست وجود دارد.

با اين اوصاف فهرست جديد قطبي هم بسيار شبيه به فهرستي است كه براي مسابقه اخير با بوسني اعلام كرده بود.. او البته مجتبي جباري را كه به دليل مصدوميت به بوسني نرفت و محمدرضا خلعتبري را كه زمان برپايي مسابقه با بوسني به تست باشگاه كلن آلمان رفته بود و احسان حاج‌صفي را با تيم ملي اميد به اكراين سفر كرده بود، فراخوانده تا شانس مجددي به آنها بدهد.

ساير عناصر و نفرات همان‌هايي هستند كه به سارايوو رفتند و بازي 2 بر صفر باخته را با زدن 3 گل در 11 دقيقه پاياني به برد 2 - 3 بدل كردند و يكي از جالب‌ترين وقايع سال‌هاي اخير تيم ملي را به تصوير كشيدند. معايب و محسنات تيم ملي در برابر بوسني جلوه‌اي تازه يافتند و با قطبي و دستياران اوست كه در اين مورد به بررسي بنشينند و مسائل موجود را حل كنند.

يكي از آن مسائل، دفاع شكننده تيم ملي است كه همچنان اصل پوشش در آن رعايت نمي‌شود و روي هر توپي كه به عمق آن ارسال مي‌گردد، باز مي‌شود و فرصت گلزني را به رقيب مي‌دهد. تركيب عجيب عقيلي با نصرتي براي مركز خط دفاعي كه قطبي براي اين ديدار در نظر گرفته بود، مساله ديگري بود كه در ايجاد لغزش‌هاي متعدد در قلب دفاعي ما تاثير داشت و بر معايب قديمي اين منطقه افزوده شده بود،‌ زماني كه سرمربي تيم ملي از حاصل كار اشجاري در پست مدافع چپ احساس رضايت نكرد و پژمان نوري را به جاي او به ميدان آورد، نه تنها گرهي گشوده نشد، بلكه هر دو گل بوسني با سانترهايي از جناح نوري در 20 دقيقه ‌آغازين نيمه دوم پايه‌گذاري و حاصل شد كه هر چند ادين ژكو مهاجم وولفسبورگ آلمان آنها را درون دروازه نشاند اما در زماني كه وي ضربات نهايي خود را مي‌زد، فقدان مدافعاني قوي و تاثيرگذار از تيم ما گرداگرد وي كاملا محسوس بود، تو گويي آنها فقط ژكو را مشايعت و همراهي مي‌كردند.

اگر بلاژ تعويض نمي‌كرد...

نقطه قوت تيم ايران نااميد نشدن و سوار شدن تدريجي بر بازي و زدن آن 3 گل جالب در دقايق پاياني بود، اما در اين مهم نيز نقش حريف ما بسيار بارز بود، به طوري كه اگر ميروسلاو بلاژويچ سرمربي سابق تيم ملي و سرمربي فعلي بوسني دست به آن تعويض‌هاي گسترده نمي‌زد و 5 بازيكن اصلي تيمش را در 25 دقيقه پاياني از ميدان بيرون نمي‌كشيد و از اين طريق از استحكام و وحدت رفتاري تيمش نمي‌كاست، بعيد بود كه تيم ايران از شكست، پيروزي بسازد.

برخورد مسعود شجاعي با دروازه‌بان اصلي بوسني (نمانياسوپيچ)‌ و خروج اجباري اين سنگربان و‌امدن يك سنگربان كم تجربه‌تر به جاي او نيز از عوامل بسيار مهم در ثبت نتيجه بازي 21 مرداد ماه بودند. زيرا اديس نوركوويچ روي گل‌هاي اول و دوم ايران كه توسط شجاعي و برهاني به دست آمد با ارتكاب اشتباهاتي آشكار نقشي بارز داشت. تعويض‌هاي موفق قطبي نيز در اين روند تاثيرگذار بودند و به ميدان آمدن نوروزي و برهاني و پيش از آنها مبعلي، تا حدي بازي را از دست حريف در آورد و روحيه تهاجمي تيم ملي را كه ديگر چيزي براي از دست دادن نداشت،‌ افزون‌تر ساخت.

نوروزي با مانور و شوتزني غافلگيركننده خود (كه به ريباند ضعيف دروازه‌بان بوسني و گلزني شجاعي منجر شد)‌ نشان داد از انجام اولين بازي ملي‌اش اصلا به هراس نيفتاده و برهاني بلافاصله بعد از ورودش به ميدان ضربه آزاد چرخان مبعلي را درون دروازه نشاند تا بگويد در سطح ملي هم مي‌تواند موثر باشد.

در تضاد با وعده‌ها

رويكرد به اين نفرات كارهايي معقول و در عين حال ريسكي از جانب قطبي بودند اما نام آن را هر چه بگذاريم اين روشي است كه بايد توسط وي ادامه يابد. وقتي او براي 3 ديدار باقي‌مانده از دور نهايي انتخابي جام جهاني 2010 سكاندار تيم ملي شد، با اكتفا به نفرات پر تجربه و رويكرد به سيستم‌هايي احتياط‌آميز در پيونگ يانگ و سئول در عمل بر خلاف وعده‌هاي خود عمل كرد و ريسك لازم را در برابر دو كره انجام نداد و چوب آن را هم خورد.

در حالي كه فقط بازي تهاجمي و تند و تيز و بدون توقف مي‌توانست ما را به هدف برساند؛ به گونه‌اي كه بر قابليت‌هاي تهاجمي ما مهار زد و شريك علي دايي در امر شگفت‌انگيز حذف تيم ملي از جام جهاني نوزدهم شد.

در حالي كه او مي‌دانست براي جبران مافات و كسب 7 امتياز از حداكثر 9 امتياز ممكن به ريسك و بازي تهاجمي نياز مبرم دارد، نباختن در خاك 2‌‌كره را افتخار بزرگ خويش دانست و بعد از اكتفا به 5 امتياز با افتخار اعلام كرد كمتر مربي ديگر ايراني مي‌توانست در 3 مسابقه پاياني كشورمان اين ميزان پوئن بيندوزد.

به اين ترتيب شعارهاي پيش از مسابقه‌هاي او تبديل به يك سوءتبليغ براي خود وي شد و در حالي كه وي قرار بود تنها كسي باشد كه راه كسب برد در سئول را مي‌شناسد، تبديل به تنها فردي شد كه هدف ثابت و مشخص و پردوامي براي تيم ملي نداشت و در پيونگ‌يانگ سردرگم عمل كرد، در تهران در برابر امارات مديون مهارت‌ فردي علي كريمي شد و در سئول فقط تا لحظه گلزني مسعود شجاعي شهامت را پيشه كرد.

عيار بازي ما

بازي اخير با بوسني و بهتر بگوييم 15 دقيقه آخر آن نشانگر اين است كه قطبي مي‌خواهد در آن روند تغييراتي را ايجاد كند. درست است كه او بر حسب نياز و بعد از عقب افتادن با حساب 2 بر صفر تغيير رويه داد و چون چيزي براي از دست دادن نداشت تهاجمي شد، اما رويكرد به نيروهاي دفع شده در زمان دايي و كمتر استفاده شده در دوره قلعه‌نويي (نمونه: مبعلي)‌ و جوان‌ترهاي تازه‌وارد (نظير: نوروزي)‌ عيار ريسك‌طلبي و فاكتور ناشناختگي را در تيم ملي ما بالا برد و مردان بوسني در بخش پاياني مسابقه خسته‌تر از آن بودند كه ترفندي را براي مهار خصلت‌هاي فوق و خنثي‌سازي مهره‌هاي تازه تيم ما بيابند و با آنها هماوردي كنند و اصولا باور نداشتند آن كارها از تيم ما برآيد، و نتيجه چيزي بود كه ديديد.

بحرين با سيستمي كاملا متفاوت با بوسني كار مي‌كند و بازي تاخيري آن و حركت كند و پرحوصله، اما توام با دقت آن به سمت جلو مي‌تواند براي ما تهديدكننده باشد و قدر مسلم اين كه بحريني‌ها حتي در منامه آن طور بي‌مهار و با تمام وجود حمله نمي‌كنند كه بوسني در سارايوو هجوم برد. به تبع آن فضاي پشت خط دفاعي خود را چندان براي مانورها و ضدحملات ما آزاد و باز نمي‌گذارند و انتظار تكرار وقايع ميدان سارايوو توقعي عبث خواهد بود.

قواعد خاص

بازي 14 شهريور با ازبكستان هم قواعد خاص خود را دارد و براي آن بايد برنامه‌اي متفاوت داشت، ولي در يك نگرش كلي تيم ملي و قطبي بايد به دور از هر گونه محافظه‌كاري ظاهر شوند كه در سال‌هاي اخير تيم ملي را از كارايي لازم بازداشته است. حكم 15 دقيقه پاياني مسابقه 21 مرداد ماه با بوسني همين نكته بوده است. به شرط آن كه آن را بشنويم و به درستي و با درايت به اجرا بگذاريم.

تيم ملي ايران كه براي ادامه دور مقدماتي جام ملت‌هاي آسيا 2011 تدارك مي‌بيند، به لطف حوادث دقايق پاياني ديدار اخيرش با بوسني به حاصل كار خود در آن جام خوش‌بين‌تر شد؛ اما اگر در روش‌هاي كارش تجديدنظر اساسي نكند و در تمام دقايق مانند آن 15 دقيقه پاياني نباشد و قابليت‌هاي نهفته خود را رو نكند و جسور و در عين حال برنامه‌دار و آگاه نباشد.

بعيد است حسرت 35 ساله‌اش در فتح جام ملت‌هاي آسيا، يك و نيم سال بعد در خاك قطر پايان گيرد. اين چيزي است كه قطبي بيش از هر كسي بايد آن را در برنامه‌هاي خود لحاظ و اجرا كند.