کسب و کار: بازار سـرمایه کارا نیست
بر
اساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس که چندی پیش منتشر شد در حال حاضر
مهمترین موانع پیش روی سرمایهگذار خارجی بدین ترتیب است: رویه سخت احراز
هویت سرمایهگذاران خارجی مطابق قانون مبارزه با پولشویی، سخت بودن یا عدم
امکان افتتاح حساب بانکی برای خارجیان، دانش و اطلاعرسانی ناکافی در زمینه
جذب سرمایهگذاری خارجی، ارتباط ضعیف با نهادهای معتبر بینالمللی و
منطقهای و جهانی، عدم اجرای دقیق اصول راهبری حاکمیت شرکتی، عدم اجرای
استانداردهای بینالمللی گزارشگری مالی و حسابرسی مستقل، نبود ابزاری برای
پوشش ریسک نوسان نرخ ارز، محدودیت در خروج سرمایه توسط سرمایهگذار خارجی،
مشکلات عمده مطرح در قانون تشویق و حمایت سرمایهگذاری خارجی، توسعه بازار
سرمایه و سهم اندک آن از GDP.
علاوه بر اینکه ضرورت دارد این موانع را برداریم، از نظر کارشناسان لازم
است سایتهای بورسی را نیز برای ارتباط با سایر زبانهای دنیا آماده
سازیم. مسائل مربوط به انتقال وجوه به داخل و خارج از کشور را نیز حل کنیم و
صورتهای مالی را در قالب استانداردهای بینالمللی و به زبان انگلیسی
منتشر سازیم. همچنین لازم است به رفع مشکلات مربوط به واریز سود تقسیمی
شرکتهای بورسی پرداخته و فاصله زمانی میان استفاده از حق تقدم تا تبدیل حق
تقدم به سهم را کاهش دهیم.
محمد جعفر دوست، کارشناس بازار سرمایه:قوانین بورسی ثبات داشته باشند
اصل مساله مرتبط با این موضوع، بحث نقل و انتقالات پولی است که در سیستم
بانکی کشور باید مورد حل و فصل قرار گیرد. بنابراین سوئیفت نخستین اقدام
برای جذب سرمایهگذاری خارجی است که البته به راحتی قابل حصول نیست. این
امر نیازمند چند راهکار اساسی است. اول بحث اصلاح قوانین و ایجاد ثبات در
آنهاست که در رابطه با آن لازم است بوروکراسی اداری و قوانین دست و پاگیر
را از میان برداشت. دومین اقدام ایجاد شفافیت در بورس است، چرا که در صورت
عدم شفافیت سرمایهگذار خارجی به بورس وارد نخواهد شد حتی اگر بازار سرمایه
کشور برای او جذابیت زیادی داشته باشد. مثلا سیستم کدال باید در روند
اطلاعرسانی خود سرعت ایجاد کرده و دسترسی سرمایهگذاران به اطلاعات را به
تاخیر نیندازد. این امر حتی مانع از ورود سرمایهگذاران داخلی شده است.
اقدام دیگر ثبات فضای اقتصادی است، برای نمونه سرمایهگذار نیازمند داشتن
یک فرمول واحد از قوانین و ثبات در آنهاست. نمونه آن ضرورت ایجاد یک فرمول
واحد از خوراک پتروشیمیهاست که اگر این فرمول واحد نباشد سرمایهگذار
خارجی ریسک ورود به بازار سرمایه را نخواهد پذیرفت. سرمایهگذار خارجی برای
چندین سال و برای تحقق یک سری اهداف وارد بازار سرمایه میشود، در صورتی
که قوانین بورسی ثبات نداشته باشد یا از یک فرمول مشخص تبعیت نکند، این
سرمایهگذاریها صورت نخواهد گرفت.
عباسعلی حقانی نسب، کارشناس بورس:عدم پایبندی به استانداردهای IFRS
اگر به صورت کلان به قضیه جذب سرمایهگذاری خارجی نگاه کنیم، میبینیم که
کشورها بر اساس ریتینگ خود از بازار مالی، تامین مالی میکنند در صورتی که
این مساله هنوز در کشور ما حل و فصل نشده است. از طرفی هیچ یک از
فعالیتهای اقتصادی کشور رتبهبندی نشده است. پیش نیاز رتبهبندی هم رعایت
استانداردهای IFRS است که متاسفانه در بورس انجام نمیشود. البته امسال
قرار است این امر به صورت آزمایشی به اجرا درآید و در سالهای آتی الزامی
شود. بر اساس طرح رتبهبندی شرکتهای دنیا به راحتی قادر خواهند بود از
بازارهای مالی تامین مالی کنند در حالی که پروژههای نفتی کشور ما با وجود
مزیتهایی که دارند برای تامین مالی مجبورند با نرخ بالایی اقدام کنند چرا
که از لحاظ ریتینگ در وضعیت مناسبی نیستند و این نیز مانع جذب سرمایه خارجی
است و از این حوزه نیز چشمانداز نامناسبی ترسیم میشود.
یک محدودیت دیگر برای بورس فرهنگی است، بدین صورت که قبل از اینکه به فکر
سرمایهگذاران داخلی باشیم برای سرمایهگذاران خارجی برنامهریزی میکنیم.
در حالی که سرمایهگذاران خارجی برای ورود به بورس به سرمایهگذاران داخلی
توجه دارند. زمانی که از سوی سرمایهگذار داخلی هیچ تصمیمی برای
سرمایهگذاری در بورس گرفته نشود این تصمیم از سوی سرمایهگذار خارجی نیز
گرفته نخواهد شد. پر بازدهترین بازار در طول 20 سال گذشته حتی نسبت به
بازارهایی چون طلا و مسکن، بازار اوراق بهادار بوده است اما در حال حاضر
این بازار کوچکترین بازار است. واقعا باید پرسید علت کوچک ماندن این بازار
با وجود بازدهی بالای آن چیست؟ چرا با وجود شعارها در عمل اقدامی صورت
نمیگیرد؟
بنابراین عوامل محدودکننده زیادی برای بازار بورس وجود دارد که البته
خوشبختانه با اجرایی شدن برجام و دمیده شدن روحیه امید در مردم انتظار
بازگشایی این بازار برای سرمایهگذاران وجود خواهد داشت.
مجید محمدعلیزاده آرانی، کارشناس بورس:بازار بورس کشور کارا نیست
مهمترین مساله برای جذب سرمایه خارجی در بورس، امنیت سرمایهگذار و ایجاد
اطمینان برای شرکتهای خارجی است، بدین معنا که در اقتصاد کشور ثبات ایجاد
شود و سرمایهگذاران انگیزه تصمیمگیری و ورود به سرمایهگذاری در بازار
را به دست آورند اما متاسفانه شرایط بازار سرمایه در کشور غیر از این است.
عدم شفافیت اطلاعاتی در بورس و عدم ارائه به موقع اطلاعات بورسی و همچنین
قوانین و مقرراتی که مانع ارائه به هنگام این اطلاعات و یکسانسازی این
اطلاعات برای همگان است، از جمله موانع سرمایهگذاری در بورس است.
ویژگیهای کیفی بورس جذابیتی برای سرمایهگذار خارجی ایجاد نمیکند. حال
اینکه در کشورهای دیگر دسترسی به اطلاعات هم آسان است و هم شفاف. بازار
بورس کشور کارا نیست و حتی نیمهکارا هم عمل نمیکند. بر همین اساس خرید و
فروش در بورس آنطور که باید از مسیر منظمی طی نمیشود؛ از اینرو صفهای
حجیمی برای خرید یا فروش در بورس تشکیل میشود. سرمایهگذار خارجی برای
ورود به بورس نیازمند دلایل و استدلال محکمی است و باید اطلاعات بورسی به
گونهای باشد که این دلایل فراهم شود. این درحالیست که ما حتی این اطلاعات
را در دسترس نداریم و نمیتوانیم تحلیلهای تکنیکالی داشته باشیم. برای
همین تصمیمگیری هم برای سرمایهگذار داخلی و هم برای سرمایهگذار خارجی
سخت است. سرمایهگذار داخلی بر اساس حدس و گمان به بورس وارد میشود در
حالی که سرمایهگذار خارجی نمیتواند بر این اساس سرمایهای به بورس وارد
کند.
