توافق ایران و پاکستان بر سر قیمت گاز و چند پرسش اساسی

 سایت خبری «داون» پاکستان، از امضای توافقنامه فرمول‌گذاری قیمت گاز صادراتی ایران به پاکستان در کشور ترکیه خبر داد.

به گزارش خبرنگار «تابناک»، بنا بر این گزارش که در سایت تخصصی نفت و انرژی «الکساندر، اویل اندگس» نیز منتشر شده است، در این قرارداد که نه در ایران و نه در پاکستان، بلکه در یک کشور سومی به امضا رسیده، قید شده است که در صورت بروز هرگونه اختلافی درباره مفاد قرارداد و اجرای آن، این اختلافات باید برپایه قوانین حقوقی فرانسه! حل و فصل شود.

اینها همه در حالی است که آقای رضا کسایی زاده، معاون وزیر نفت ایران از طرف ایران و آقای حسن نواب از سوی پاکستان، این قرارداد را امضا کرده‌اند.

بنا بر این گزارش، بر پایه این فرمول، قیمت گاز صادراتی ایران بر پایه قیمت «جی.سی.سی» کوکتایل خام ژاپن محاسبه می‌‌شود؛ بدین معنا که قیمت متوسط نفت خام خریداری شده ژاپن از بازارهای نفت در دنیا و واحد ارزش سوختی گاز که واحد «بی.تی.یو» سنجیده می‌شود، محاسبه می‌گردد که بنا بر این فرمول قیمت‌گذاری، اگر قیمت «جی.سی.سی» پنجاه دلار باشد، قیمت گاز صادراتی ایران به پاکستان، برابر هفت دلار در هر میلیون «بی.تی.یو» خواهد بود.
همچنین اگر قیمت هفتاد دلار باشد، قیمت گاز صادراتی ایران به میزان 9.4 دلار و اگر  100 دلار باشد، قیمت گازصادراتی ایران سیزده دلار در هر میلیون «بی.تی.یو» خواهد بود.

این گزارش می‌افزاید: در چهارچوب پروژه انتقال گاز ایران به پاکستان ـ که قرار است بهره‌برداری از آن در سال 2013 آغاز شود ـ سالیانه میزان 75 میلیون فوت مکعب گاز از ایران به پاکستان فرستاده خواهد شد که هزینه این پروژه در خاک پاکستان از نقطه ورود گاز به این کشور ـ در مرز بلوچستان ـ تا منطقه نواب شاه ـ که شبکه خطوط گازرسانی پاکستان به آن متصل می‌شود ـ 1.2 میلیارد دلار است. همچنین این پروژه قرار است زیر نظارت کمپانی «سپک» انجام شود که البته نحوه سرمایه‌گذاری آن به صورت هفتاد به سی خواهد بود که البته  یک وام 872 میلیارد دلاری برای یک سرمایه 373 میلیون دلاری از مؤسسات مالی و سرمایه‌گذاری در دنیا برای آن در نظر گرفته شده است.

گذشته از امضای قرارداد که انشاالله برای کشور سبب خیر شود، ذکر نکاتی پیرامون این قرارداد مورد توجه است:

1ـ به چه دلیل بر قرارداد دو کشور مسلمان و همسایه، قوانین تجاری فرانسه حاکم است؛ قوانینی که در یک دهه گذشته با بروز تفاسیر گوناگون از آنها، وجهه قطعیت خود را از دست داده است.

2ـ در حالی که میزان فروش نفت سالیانه بر پایه واحد میلیون فوت مکعب محاسبه شده، به چه دلیل قیمت بر پایه واحد ارزش سوختی بنیاد نهاده شده؟ این بدین معناست که ترکیبات خروجی گاز ایران که می‌تواند متان و اتان باشد، نه بر پایه میزان ارسال آن بلکه بنا بر ارزش سوختی! آن محاسبه می‌شود؛ شاخصی که در آن انحصارا دولت پاکستان از امتیاز آن به عنوان واردکننده بهره می‌برد.

3ـ قیمت گذاری نفت بر پایه قیمت متوسط نفت خریداری شده یک کشور وارد کننده و قفل کردن این قیمت به همه تغییرات و تحولات این کشور در زمینه واردات نفت، از دیگر اشکالات مهم بر این نوع قیمت‌گذاری است که مجلس شورای اسلامی بر پایه بعد نظارتی خود بر قراردادهای بین‌المللی به این مقوله توجه خاص خواهد داشت.

4- امروز دولت پاکستان اعلام کرده است که این توافقنامه جدید در دوازدهم آگوست در مجمع ملی این کشور با جزییات آن مورد بررسی قرار خواهد گرفت تا ابهاماتی را که پیرامون این قرارداد هست، برای مقامات پاکستانی برطرف کند، چرا که به گفته مقامات پاکستانی، قیمت گاز وارداتی از ایران برای پاکستان، بسیار بیشتر از قیمت گاز تولیدی داخل پاکستان خواهد بود، اما همین قیمت گران هم از هزینه تولید چهار هزار مگاوات الکتریسیته برای این کشور ارزانتر تمام می‌شود.

حال این پرسش مطرح خواهد شد که چرا بلافاصله پس از امضای این موافقتنامه، مشاور نخست وزیر پاکستان در امور نفت و انرژی، آن را برای بررسی بیشتر در اختیار مجمع ملی این کشور قرار می‌دهد، ولی در ایران خبری از این توافقنامه منتشر نمی‌شود؟
بنابراین، حال که این پروژه در حد توافقنامه است، باید برای بررسی بیشتر، در اختیار کمیسیون انرژی مجلس قرار گیرد تا دیگر اما و اگری درباره آن وجود نداشته باشد.