چرا صنعت فوتبال ايران رونق نميگيرد؟
هر باشگاه فوتبال به عنوان بنگاه اقتصادي در پي درآمد بيشتر و هزينه كمتر است. زير ساخت اصلي صنعت فوتبال شامل باشگاه هايي است كه به مثابه كارخانه هاي توليدي و بنگاه هاي اقتصادي اين صنعت عمل كرده و عمدهترين نقش را در توسعه اقتصادي اين صنعت دارند. اين باشگاهها با بهره گيري از تجهيزات و امكانات ، نيروي انساني ماهر و متخصص و مديريت اثر بخش فوتبال را به صنعتي پولساز مبدل ساختهاند. هر چه وضعيت باشگاه ها بهتر باشد فوتبال آن كشور از توسعه بيشتري برخوردار خواهد شد و اين در حالي است كه به علت مشكلات عديده اي كه باشگاه هاي فوتبال ايران با آنها دست و پنجه نرم مي كنند صنعت فوتبال كشور نيز به تبع آن از رونق خوبي برخوردار نيست.
به گزارش ايسنا، در يادداشت قبلي پس از معرفي صنعت فوتبال نگاه اجمالي به وضعيت اين صنعت در جهان و كشورمان داشتيم. در اين شماره پس از معرفي اركان اين صنعت به نقش و اهميت باشگاه ها در آن خواهيم پرداخت.
صنعت فوتبال:
هر صنعتي داراي بخش هاي مختلفي است. از اركان اصلي صنعت فوتبال ، مي توان به بازيكنان حرفه اي ، مربيان حرفه اي ، سازمان ليگ حرفه اي و باشگاه هاي حرفه اي اشاره كرد كه هر يك داراي ارزش و اهميت خود مي باشند. قابل ذكر است نقش باشگاه ها در اين صنعت از اهميت بيشتري برخوردار است به طوري كه باشگاه هاي فوتبال به عنوان هسته اصلي آن به شمار مي روند، ريشه و هسته اصلي توسعه فوتبال در درون باشگاه ها شكل مي گيرد.
مهمترين عامل در هر صنعت بنگاه هاي آن مي باشد كه در در صنعت فوتبال باشگاه ها به مثابه بنگاه اقتصادي عمل مي كنند باشگاه هاي حرفه اي فوتبال يك بنگاه با كسب و كار ورزش فوتبال و ملازمات پشتيبان آن به حساب مي آيند و هر باشگاه فوتبال به عنوان بنگاه اقتصادي در پي درآمد بيشتر و هزينه كمتر است.
به بيان ديگر زير ساخت اصلي صنعت فوتبال شامل باشگاه هايي است كه به مثابه كارخانه هاي توليدي و بنگاه هاي اقتصادي اين صنعت عمل كرده و عمده ترين نقش را در توسعه اقتصادي اين صنعت دارند. اين باشگاه ها هستند كه با بهره گيري از تجهيزات و امكانات ، نيروي انساني ماهر و متخصص و مديريت اثر بخش فوتبال را به صنعتي پولساز مبدل ساخته اند. بنابراين روشن است كه هر چه وضعيت باشگاه ها بهتر باشد فوتبال آن كشور از توسعه بيشتري برخوردار خواهد شد و اين در حالي است كه به علت مشكلات عديده اي كه باشگاه هاي فوتبال كشور با آنها دست و پنجه نرم ميكنند صنعت فوتبال كشور نيز به تبع آن از رونق خوبي برخوردار نيست.
تعريف باشگاه:
باشگاه فوتبال به مجموعه اي ورزشي گفته مي شود كه بر اساس مقررات و معيار هاي سازمان تربيت بدني اداره شده و در اداره ثبت شركت ها نيز به ثبت رسيده و عضويت فدراسيون و سازمان ليگ حرفه اي فوتبال را نيز پذيرفته باشد.
* نقش باشگاه هاي فوتبال در توسعه آن
در بيشتر كشورهاي جهان يكي از اساسي ترين سازمانهاي ورزشي ، باشگاه هاي ورزشي بويژه باشگاه هاي فوتبال هستند . باشگاه فوتبال مهمترين نهاد در توسعه اين ورزش است. اين نهاد در بعد همگاني، قهرماني و حرفهاي تاثيرگذار است. باشگاهها نقش بسيار مهم و مؤثر در عمومي كردن فوتبال از يكسو و ارتقاي فوتبال قهرماني و حرفهاي از سوي ديگر دارند. باشگاهها با ايجاد انگيزه و جذب جوانان به فوتبال، تربيت ورزشكار و همچنين با برگزاري رقابتهاي مختلف كه تعداد آنها در سطوح مختلف به بيش از سه هزار مسابقه در كشور مي رسد باعث شور و نشاط در جامعه ميشوند.
اين نهاد ورزشي تأمينكننده ورزشكاران نخبه براي كشور و عامل رسيدن به افتخارات بينالمللي ورزشي ميشود كه نتايج آن آثار سياسي، اقتصادي و فرهنگي مناسب را در پي دارد.
باشگاههاي فوتبال علاوه بر استعداديابي و آموزش مهارتهاي ورزشي و توسعه ورزش قهرماني و عمومي، سهم عمدهاي نيز در علمي كردن ورزش داشته و ميتوانند باعث توسعه امر آموزشي و پژوهشي در دانشگاهها و مراجع تحقيقاتي شوند.
باشگاههاي فوتبال به عنوان يك نهاد اجتماعي نقش بسزايي در جامعه داشته و در چهارچوب باشگاه هاست كه تجلي استعداد هاي جوانان نمايان شده و شكل صحيح به خود مي گيرد. از آنجائيكه نقش باشگاه ها در پرورش قابليتها و تربيت قهرمانان ورزشي به مراتب بيشتر از ساير نهاد هاي ورزشي مي باشد ، شكل گيري و ايجاد باشگاه هايي كه افراد با استعداد را در رشته هاي مختلف ورزشي جهت نيل به عاليترين مدارج پيشرفت و قهرماني ياري نمايد ضروري ميكنند.
اگر باشگاهي مطرح باشد، هواداران خود را خواهد داشت و از محل فروش بليت براي ورود به ورزشگاه، اجازه فيلمبرداري و عکاسي، تبليغات تجاري در زمين ورزشي يا روي لباس ورزشکاران و دريافت بابت انتقال بازيکنان به باشگاه هاي ديگر و نظاير آن درآمد کسب مي کند.
بر اين اساس مديران باشگاه ها بايد شرايط خود را طوري تنظيم کنند که هزينه هاي تهيه امکانات ورزشي از جمله ورزشگاه، حقوق و مزاياي بازيکنان و مربيان و ساير هزينه هاي باشگاه را بپردازند، سود به دست آورند، ماليات بپردازند و باقيمانده را به صاحبان سهام باشگاه بپردازند. در چنين شرايطي باشگاه معمولا سودآور است و بنابراين با توجه به توانايي کسب سود سرقفلي ارزشمندي نيز خواهد داشت.
اهداف باشگاه هاي فوتبال:
باشگاه هاي فوتبال داراي دو ماهيت ورزشي و اقتصادي هستند كه اين دو ماهيت به هم آميخته اند و بر روي يكديگر تاثير گذارند. در برخي موارد اهداف ورزشي و اقتصادي همخوان مي باشند براي نمونه ، پيروزي در ميدان بازي هم به لحاظ ورزشي و هم به لحاظ پيامد هاي اقتصادي مطلوب است و گاهي اوقات نيز اين دو هدف با يكديگر در تعارض هستند به عناون نمونه فدا كردن سود براي كسب پيروزي در ميدان بازي.
1- باشگاه فوتبال به عنوان مجموعه ورزشي:
اهداف ورزشي باشگاه هاي فوتبال همان كسب پيروزي در ميدان مسابقه است. در گذشته ماهيت اصلي باشگاه هاي فوتبال ورزشي بوده و اهداف ورزشي مورد نظر بوده است به طوري كه پيروزي در ميدان مسابقه به عنوان بالاترين هدف مورد توجه بوده است به طور مثال يك باشگاه هدف خود را كسب مقام قهرماني در ليگ و يا صعود به دسته بالاتر قرار مي داد. در آن زمان بحث درآمد زايي و منافع اقتصادي زياد مورد توجه قرار نمي گرفته زيرا در آن زمان فوتبال به صورت صنعت پر سود و تجاري مطرح نبود.
بيشتر باشگاه هاي فوتبال كشور مان نيز داراي ماهيت ورزشي هستند به طوري كه در اساسنامه آنها عنوان فرهنگي و ورزشي براي آنها ذكر شده است.
2- باشگاه فوتبال به عنوان بنگاه اقتصادي:
در گذشته وجوه ورزشي بر ماهيت باشگاه ها ي فوتبال چيره بود اما در طي سالهاي اخير به علت بين المللي شدن صنعت فوتبال ماهيت باشگاه ها از صورت فرهنگي و اجتماعي كه بيشتر اهداف ورزشي را دنبال مي كرد به ماهيت عمدتا اقتصادي سوق داده شده است به همين خاطر علاوه بر جلب مشاركت عامه و پرورش جوانان حرفه اي ، جلب و حفظ اعتماد سرمايه گذاران بسيار مورد توجه قرار گرفته است زيرا عده زيادي براي كسب سود به فوتبال روي آورده اند.
به بيان ديگر اهداف تجاري نيز مورد توجه قرار گرفته و باشگاه هاي فوتبال فقط در عرصه ورزشي به رقابت نمي پردازند بلكه در عرصه هاي اقتصادي و درآمدزايي نيز رقابت شديدي دارند يعني علاوه بر اين كه در درون مستطيل سبز براي كسب امتياز و برد مي جنگند در بيرون از اين محدوده و در مقياس بسيار وسيع تر براي كسب درآمد نيز تلاش مي كنند.
امروزه باشگاه هاي ورزشي بالاخص باشگاه هاي فوتبال در جهان واحدهايي هستند که براي اهداف اقتصادي تشکيل و اداره مي شوند. باشگاه ها براي کسب منافع اقتصادي، ورزش يا ورزش هاي خاصي را انتخاب مي کنند و در آنها فعال مي شوند، در تاسيس ورزشگاه ها سرمايه گذاري مي کنند و سعي مي کنند در حوزه هاي ورزشي انتخابي خود به رده هاي بالا برسند تا بتوانند بر آن اساس درآمد بيشتري کسب کنند.
نقش و سهم باشگاههاي فوتبال به عنوان بنگاههاي اقتصادي در ايجاد مشاغل مختلف، كاهش امور تصديگري دولت، جذب سرمايهگذاريها و مشاركتهاي مردمي و در نتيجه درآمدزايي در سطوح ملي، استاني، شهري و حتي محلهاي در جهان بسيار مهم بوده و در كشورهاي پيشرفته سهم بسزايي در درآمد ناخالص ملي دارند.
باشگاه هاي فوتبال در ايران:
در كشور ما باشگاه هاي فوتبال بيشتر ماهيت ورزشي داشته و اهداف تجاري كمتر مورد توجه قرار ميگيرد كه اين امر يكي از معضلات پيش روي فوتبال كشور مي باشد زيرا تا زماني كه به فوتبال به عنوان كسب و كار نگريسته نشود باشگاه ها درآمد زا نخواهند شد و فوتبال ما پيشرفتي نخواهد كرد .در حال حاضر ليگ حرفهاي فوتبال كشور 18 تيم را شامل ميشود. كه مالكيت و اداره اكثر آنها در اختيار دستگاههاي نظامي و انتظامي، سازمان تربيت بدني و بخش صنعتي كشور مي باشد. به اين ترتيب در بخش حرفهاي فوتبال، مالكيت خصوصي نقش زيادي ندارد.
اعتبار اكثر باشگاههاي فوتبال كشور از محل اعتبارات دولتي تأمين ميشود و عمدتاً مرتبط با دستگاههاي اجرايي مانند دستگاههاي نظامي و انتظامي و شركتهاي دولتي هستند. سرمايههاي اين باشگاهها نيز از محل اعتبارات دولتي تأمين شده و اماكن ورزشي آنها متعلق به خود اين شركتهاست. با توجه به وضعيت كنوني باشگاهداري و تأمين اعتبارات دولتي و نه خصوصي، مشكلات عديدهاي پيشروي نظام باشگاهها قرار داده است و رقابت چنداني بين آنها وجود ندارد.
بنابراين، با در نظر داشتن اهميت و نقش باشگاههاي ورزشي، در برنامه پنجساله چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران و به خصوص در ماده (117) توجه ويژهاي به باشگاههاي ورزشي شده تا در مدت زمان اجراي برنامه، امكان رشد و توسعه كمي و كيفي آنها از طريق بخش خصوصي فراهم شود. بدون شك حركت اصولي و صحيح براي ارتقاي وضعيت باشگاهها، نيازمند برنامهاي جامع و هماهنگ است.
