يك‏ساله‏ها، مشكل بزرگ فوتبال ايران

يكي از مشكلات بزرگ تيم‌هاي ليگ برتري ايران به مدت قراردادهاي آنها با بازيكنانشان برمي‌گردد. معمولا بازيكنان با باشگاه‌ها قراردادهاي يكساله مي‌بندند، در حالي كه در اروپا تيم‌هاي بزرگ قرارداد ستاره‌هاي خود را به صورت مستمر تمديد مي‌كنند، طوري كه همواره بازيكنان كليدي يك باشگاه سه، چهار سال با باشگاه قرارداد دارند.

به نوشته جام جم؛ همين قرارداد‌هاي يكساله و كوتاه مدت موجب مي‌شود در پايان فصل ليگ تكليف بازيكنان براي فصل آينده مشخص نباشد، حتي اگر بازيكني بخواهد در تيم قبلي‌اش بماند و باشگاه هم تمايل داشته باشد او را حفظ كند، فرآيند تمديد قرارداد و توافق دوباره چند روز طول مي‌كشد. بي‌دليل نيست كه فصل آغاز مي‌شود و تمرينات بعضي تيم‌ها تنها با تعداد كمي ‌از بازيكنان پيگيري مي‌شود و خبري از اسكلت اصلي تيم نيست.

اگر بضاعت مالي باشگاه‌ها و تدبير مديران اين اجازه را به آنها مي‌داد كه به جاي قراردادهاي يكساله، قرارداهايي بلندمدت با بازيكنانشان منعقد كنند، ديگر چنين نابساماني‌هايي ديده نمي‌شد. وقتي بازيكني مطمئن باشد فصل آينده كجاست بدون دغدغه به تعطيلات بين دو فصل مي‌رود و با شروع تمرينات به تيمش ملحق مي‌شود؛ دقيقا مثل همان كاري كه در تيم‌هاي اروپايي انجام مي‌شود و در بيشتر تيم‌هاي ايراني به يك آرزو تبديل شده است.

البته مديران باشگاه‌هاي ايراني هم به اين نتيجه رسيده‌اند كه بايد به سمت قراردادهاي بلندمدت بروند و امسال تعداد قراردادهاي يكساله بسيار كمتر از فصول قبل بوده، اما هنوز هم فوتبال ايران از اين بابت بسيار متضرر مي‌شود. هرچند يكي از مشكلات مديران، بضاعت مالي باشگاه‌هاست كه آنها را مجبور مي‌كند به خواسته‌هاي بازيكنان آزاد تن دهند و قراردادهاي يكساله امضا كنند.

كم كردن بازيكنان آزاد

بازيكن آزاد به بازيكني مي‌گويند كه قراردادش با باشگاه قبلي به پايان رسيده است، در فوتبال ايران و با پايان هر فصل، ده‌ها بازيكن آزاد پيدا مي‌شود كه خيلي هم تمايل ندارند در باشگاه قبلي‌شان بمانند، پس باشگاه عوض مي‌كنند. اما در فوتبال اروپا بندرت باشگاه‌ها اجازه مي‌دهند قرارداد بازيكنان جوان و كليدي‌شان تمام شده و تبديل به بازيكن آزاد شوند. اين بازيكنان سرمايه‌هاي باشگاه هستند و طبيعي است هر باشگاه نمي‌خواهد براحتي سرمايه‌هايش را از دست بدهد.

رونالدو در شرايطي منچستر را ترك كرد كه 3 سال ديگر با اين باشگاه قرارداد داشت، اگر رونالدو بازيكن آزاد مي‌شد، در شرايطي روانه رئال مي‌شد كه حتي يك پوند هم براي منچستر درآمد نداشت، اما انتقال او به رئال 80 ميليون پوند نصيب يونايتد كرد و درواقع امضاي قراردادهاي بلندمدت با بازيكنان جوان و كليدي يك سرمايه‌گذاري است كه در ايران از اين نوع درآمدزايي‌ها خبري نيست.

در ايران در سال 1380 علي كريمي‌ با يك قرارداد سنگين راهي الاهلي شد. از آنجا كه او بازيكن آزاد بود، از انتقالش به امارات يك ريال هم نصيب پرسپوليس نشد. اما در سال 1377 انتقال مهدوي‌كيا به فوتبال آلمان آنچنان درآمدي براي پرسپوليس به جا گذاشت كه اين باشگاه تا چند سال از اين منبع درآمدي بهره برد.

منافع قراردادهاي بلندمدت

در واقع اين قراردادهاي يكساله يكي از آفت‌هاي بزرگ فوتبال ايران محسوب مي‌شود كه هم از نظر فني و هم از نظر اقتصادي لطمات زيادي به تيم‌ها وارد مي‌كند. به نظر مي‌رسد يكي از راه‌هاي پيشرفت فوتبال ايران روي آوردن به امضاي قراردادهاي بلندمدت است، اين كار چندين فايده دارد.

1-‌ قراردادهاي بلندمدت از تعداد نقل و انتقالات و حتي تمديد قراردادها در مهلت نقل و انتقالات كم مي‌كند و همين مساله باعث مي‌شود پول كمتري جابه‌جا شود و جلوي دلالي و رد و بدل شدن پول‌هاي غيرقانوني و نامتعارف گرفته شود.

2- وقتي اكثر بازيكنان يك تيم با باشگاهشان قرارداد داشته باشند، اين باشگاه موفق خواهد شد اسكلت اصلي خود را حفظ كند و در فوتبال ثابت شده كه يكي از عوامل موفقيت در هر تيم ثبات در تمام ‌زمينه‌هاست.

3- امضاي قرارداد بلندمدت با بازيكنان به معناي حفظ سرمايه‌هاي يك باشگاه است. اگر هريك از بازيكنان با يك پيشنهاد كلان روبه‌رو شود، باشگاه مي‌تواند از انتقال بازيكن سود كسب كند. كاري كه معمولا در فوتبال ايران انجام نمي‌شود.

4- برخي بازيكنان 5، 6 سال در يك تيم مي‌مانند، اما در تمام ‌اين سال‌ها قرارداد يكساله امضا مي‌كنند. اين قراردادهاي يكساله موجب مي‌شود آنها در پايان هر فصل قيمت خود را بالا ببرند و بازار گرمي‌ كنند كه قراردادهاي بلندمدت جلوي اين‌گونه سودجويي‌ها را مي‌گيرد.