راهنماي تشرف 13 هزار تن به اسلام

تابناك: آيت‌الله يحيي نوري كه هفته گذشته درگذشت را مي‌توان در زمره نويسندگان برجسته آثار ديني، سياسي در آستانه انقلاب اسلامي دانست كه در شكل‌دهي به انديشه سياسي ـ مذهبي، نقش داشته‌اند.

هرچند بسياري اين روحاني نويسنده را نمي‌شناسند، اما مرور آثار آيت‌الله نوري، نشانگر اهميت اوست.

يحيي نصيري نوري (منسوب به نور مازندران) متولد سال 1311 هجري شمسي است كه بيش از هر چيز به دليل نگارش كتاب «اسلام و عقايد و آراي بشري يا جاهليت و اسلام» ـ چاپ 1342 ـ كه پيش از انقلاب مكرر چاپ شد، شناخته شده است. وي علاوه بر تحصيلات حوزوي، در سال 1339 با نوشتن رساله فوق موفق به گرفتن مدرك دكتري از دانشگاه تهران شد و بخشي از اين كتاب را به عنوان تز دكتراي خود ارايه داد.

ديگر نوشته‌هاي ايشان، بر حسب آنچه در داخل يكي از كتاب‌هاي وي (چاپ‌شده در سال 1360) آمده، عبارتند از: حكومت اسلامي و تحليلي از نهضت حاضر (با ترجمه انگليسي آن چاپ شده)، حقوق زن در اسلام و جهان (چاپ 1343)، تحقيقي كوتاه درباره شيعه (چاپ 1346)، شيعه، امامت، مهدويت، پژوهشي در مكتب شيخيه، اسلام دين برتر، ماركسيسم و كمونيسم از ديدگاه علم و اسلام، آيين يهوديت و مسيحيت، فلسفه ثورة الحسين، سيستم حكومتي اسلام (چاپ سوم با اضافات و با ترجمه انگليسي آن در دست انتشار است)، امتيازات و ويژگي‌هاي اسلام، ضرورت مذهب و بيان عوامل الحاد و لامذهبي و ده‌ها كتاب ديگر در زمينه اسلام‌شناسي و 32 جلد تفسير از 32 سوره قرآن به ترتيب نزول و كتاب‌هاي ديگر.

بر فهرست بالا بايد كتاب «خاتميت پيامبر اسلام و ابطال تحليلي بابيگري، بهايي‌گري، قاديانيگري» را نيز كه به دو زبان فارسي و انگليسي چاپ شده است، افزود.

وي در پاورقي صفحه 84 كتاب «تحقيقي كوتاه درباره شيعه» از كتاب ديگر خود با عنوان «نقش علماي اسلام در تطوع علوم جهاني» ياد كرده و نوشته است كه اين كتاب در خرداد ماه امسال (1346) به چاپ خواهد رسيد. در پايان همان كتاب، از برخي از آثار خود ياد كرده كه از آن جمله كتاب «خداشناسي و افكار روز» است و در همان سال چاپ سوم آن در دست انتشار بوده است.

نيز در پشت جلد همان كتاب از اثر ديگر خود با عنوان متوني از معارف اسلام ياد شده است. همچنين كتاب «ستارگان فروزان» (تذكره علماي اسلام) در شرح احوال ادبا و منطقيين كه مجلد نخست آن در سال 1334 شمسي به چاپ رسيده و چنين مي‌نمايد كه از نخستين آثار مؤلف بوده و در پايان مقدمه آن، مؤلف از خود با نام يحيي «نصيري» نوري ياد كرده است.

در پشت جلد همان كتاب از آثار در دست انتشار مؤلف چنين ياد شده است: جلد دوم «ستارگان فروزان»، «سخنوران نامي يا شعراي ايران و عرب»، «فرد در اجتماع»، «ترجمه الظرايف و اللطايف»، «رساله رد صحيحه ابن بزيع» (فقه به عربي)، «ديوان اشعار اثر طبع مؤلف»، «مذهب‌تراشي يا سياست دول مستعمره».

شهرت علامه نوري به لحاظ تبليغي بيش از هر چيز سبب شد تا شمار زيادي از كساني كه در اين سال‌ها علاقه‌مند بودند تا پذيراي اسلام شوند، نخست نزد ايشان رفته و با راهنمايي ايشان به دين مبين اسلام مشرف شوند. در پشت جلد كتاب ريشه‌هاي انقلاب اسلام، اشاره شده است كه در اين سال‌ها، بيش از سيزده هزار نفر با وي ايشان به اسلام گرويدند؛ اين امر از يادداشت‌هايي كه اين قبيل افراد همان زمان در مطبوعات وقت به چاپ مي‌رساندند، مشخص شده است.

در پايان كتاب «ريشه‌هاي انقلاب اسلامي» (چاپ 1381) از تأليفات ديگر آقاي نوري ياد شده كه منهاي آنچه گذشت، از آثار ديگر ياد مي‌كنيم: رساله توضيح‌المسائل، رساله مناسك حج و عمره، وصول به كرامت انساني، نامه 72 تن ـ بلكه 228 تن از شهداي كربلا ـ و عاشوراي حسيني، فلسفه دعا و ضوابط و شرايط آن، معرفه‌الله، معرفت نفس، معرفت عبوديت، ضرورت دين و علل بي‌ديني، شناخت تحليلي اسلام و برخي از مسلك‌ها و اديان، شناخت عقايد و احكام و نظام و تعاليم اسلام، كلياتي از حكومت اسلامي (چاپ چهارم با ترجمه آن به انگليسي) چهار رساله، پيام به جهان اسلام به سه زبان درباره وجوب مقابله با اسرائيل، رساله نماز و ترجمه نماز و اصول دين، راه تهذيب و كمال انساني، فتواي تحريم دخانيات و مواد مخدر، فلسفه انقلاب حسين، خاطرات آيت‌الله نوري (توسط مركز اسناد انقلاب اسلامي در حال نشر)، هزار پاسخ.

از آخرين آثار مؤلف كه شرحي هم درباره زندگي خود در آن به دست داده، كتاب «ريشه‌هاي انقلاب اسلامي ايران و شرحي از 17 شهريور» (538 صفحه) است كه انتشارات «نويد نور» آن را در مرداد ماه 1381 چاپ كرده است. وعده نشر اين اثر در كتاب «خاتميت پيغمبر اسلام»، يعني در سال 1360 داده شده بود كه پيداست با تأخير فراوان به چاپ رسيده است.

يحيي نوري در كتاب «ريشه‌ها» نخست از مباحث تئوريك انقلاب و تاريخچه قيام‌هاي اسلامي و شيعي ياد كرده و از اواسط كتاب به بعد، شرحي از فعاليت‌هاي خود بر ضد بهاييان و نقش خود در رويداد هفدهم شهريور به دست داده است. آن حادثه در نزديكي دفتر و حسينيه وي در ميدان ژاله (شهداي كنوني) روي داد و به دنبال آن، وي چند ماهي را در زندان كميته بود كه شرح آن در اين كتاب آمده است.

يكي از آثار وي كتاب «سيستم حكومت اسلامي» است كه در اوج رخدادهاي سال 42 نخست به عنوان بخشي از كتاب «اسلام و عقايد و آراي بشري» و سپس به صورت مستقل به چاپ رسيد و به گفته خود ايشان، سال‌هاي پيش از انقلاب، جزو كتاب‌هاي ممنوعه بود. وي در اين كتاب، شرحي از چگونگي حكومت اسلامي، ويژگي‌ها و مميزات آن، شرايط رهبري و نيز وظايف حكومت اسلامي به دست داده است. جلسات درس تفسير وي در شب‌هاي جمعه و شب‌هاي شنبه، يكي از نشست‌هاي فرهنگي ـ مذهبي شهر تهران پيش از انقلاب بود كه گويا تا چندي پيش ادامه داشت.

منبع: كتاب جريان‌ها و سازمان‌هاي سياسي مذهبي ايران