رأي اليوم: اردوغان احتمالا به دمشق سفر می‌کند

روزنامه اینترنتی «رأی الیوم» با ابراز شگفتی از چرخش مواضع رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه در قبال سوریه نوشت کسی انتظار نداشت اردوغان که با تندی و خارج از عرف بین الملل به بشار اسد رئیس جمهور سوریه و نظام او حمله می کرد از مواضع خود کوتاه بیاید.

روزنامه رأی الیوم که مقر آن لندن است در مقاله‌ای افزود اما اکنون شاهد تغییر مواضع اردوغان درباره سوریه هستیم و گمانه زنی می شود که حتی او عازم دمشق شود.

ر‌أی الیوم افزود تصور می کردیم اردوغان به این علت که متعلق به منطقه و وارث امپراتوری عثمانی - با بیش از پانصد سال حکومت - است و همچنین به علت آنکه سیاستمدار کارکشته ای است و معجزه همگون‌سازی بین اسلام و دمکراسی را بر اساس توسعه اقتصادی محقق ساخت، در دیدگاه ها و ارزیابی هایش از اوضاع منطقه خاورمیانه به ویژه سوریه متفاوت از دیگران باشد اما این تصور ما درباره او به ویژه پس از تحولات سوریه و چهار سال مواضع سیاسی تند وی درباره سوریه، درست و بجا نبود.

مقاله نویس رأی الیوم نوشت رئیس جمهور ترکیه در مواضع خود درباره سوریه و حمله به رئیس جمهور این کشور از چارچوب مرسوم بین المللی خارج شد و بر ضرورت کناره گیری او در هر حل و فصل سیاسی و ترجیح دادن گزینه نظامی برای سرنگونی نظام او تاکید می کرد.

ما درباره انتقاد از نظام سوریه در خصوص نقض حقوق بشر و تشدید فساد در محافل نزدیک به دولت یا در داخل دولت سوریه اختلاف نداریم اما در این روزنامه همیشه تاکید کرده ایم که سوریه مانند لیبی، تونس، عراق یا یمن نیست بلکه بافت سیاسی، اجتماعی و طایفه ای خاص خودش را دارد افزون بر این کشورهایی چون روسیه، چین و ایران از آن حمایت می کنند و اجازه تغییر نظام آن را نخواهند داد. 

در ادامه مقاله رأی الیوم آمده است از روز اول گفته ایم که گزینه های نظامی چه از طرف نظام و چه از طرف مخالفان در فیصله دادن به این درگیری به نفع یکی از آنها نتیجه بخش نخواهد بود و هیچ گزینه ای جز گزینه سیاسی برای بحران سوریه وجود ندارد.

زمانی که اردوغان- حامی مخالفان مسلح در سوریه و حامی عبور اموال وتسلیحات و عناصر مسلح به خاک سوریه - اعلام کرد بشار اسد ممکن است بخشی از مرحله گذار در چارچوب حل و فصل سیاسی باشد ما از این سخن وی غافلگیر نشدیم. اردوغان در حالی درباره بشار اسد چنین سخنی گفت که خود او در گذشته گفته بود اسد رئیس جمهور نامشروع است و روزهای محدودی دارد و هیچ جایگاهی در حال و آینده سوریه نخواهد داشت.

ما از این سخنان اردوغان غافلگیر نشدیم زیرا پس از تغییر مواضع آمریکا و کشورهای اروپایی و چشم پوشی از ممنوعیت مذاکره با رئیس جمهور سوریه یا به رسمیت شناختن نقش وی در هر فرآیند و عملیات گذار که نشانه عقب نشینی تدریجی و ضمنی در مواضع است، چنین موضع‌گیری را از او انتظار داشیم.

آنکلا مرکل صدر اعظم آلمان بیش از دیگران در این باره صراحت داشت. او خواستار مشارکت بشار اسد در گفتگوها برای حل بحران سوریه شده است و این فقط یک روز پس از سخنان لوران فابیوس همتای فرانسوی او درباره سوریه بود.

اردوغان با مقامات کشورهای عربی مانند عربستان سعودی و قطر به این علت که از سطح عالی عملگرایی برخوردار است و منافع کشورش را فوق هر گونه اعتبار انتقام جویانه یا شخصی قرار می دهد متفاوت است و هیچ ضرری در عقب نشینی از مواضع سابقش درباره سوریه یا هر منطقه دیگر به شرطی که به نفع منافع عالی کشورش باشد نمی بیند و بر همین اساس است که نقش رئیس جمهور سوریه را در فرایند گذار مبتنی بر تشکیل دولت وحدت ملی شامل شخصیت هایی از نظام و مخالفان می پذیرد.

به طور مسلّم چرخش در موضع اردوغان برای متحدان عربش چه آنهایی که در قدرت هستند و چه آنهایی که در بین مخالفان هستند باعث شوک خواهد شد زیرا مخالفان ، آنکارا را پایگاه اصلی فعالیت های خود می دانستند و روی حمایت های آن حساب می کردند. با وجود این باید گفت که سیاست همین است به ویژه سیاست درباره خاورمیانه با شن های متحرک و نقشه و ائتلاف های متغیر آن.

گام بعدی مورد انتظار از ترکیه این است که اردوغان عازم دمشق شود یا احمد داود اغلو نخست وزیر خود را راهی پایتخت سوریه کند. البته اگر داود اغلو پس از ماه نوامبر آینده همچنان در قدرت باقی بماند زیرا دومین انتخابات پارلمانی در ظرف کمتر از یک سال برگزار خواهد شد و نظرسنجی ها حاکی است که شانس پیروزی با اکثریت قاطع حزب حاکم عدالت و توسعه اندک است. هیچ چیزی بعید نیست و هر کسی که سخنان اردوغان را درباره آغاز تحولات سوریه درباره رئیس جمهور بشار اسد و دولت او دنبال کرده بود، انتظار تغییر موضع او را که پنج شنبه و بلافاصله پس از بازگشت از مسکو نشان داد نداشت.