امام رضا(ع)، چراغ هدايت ايرانيان

موسی کاظم زاده: پیامبران، امامان معصوم و اهل بيت عليهم السلام چه در زمان حیات و هم پس از وفات و شهادتشان برای همه هستی و جوامع بشری مایه خیر و برکت بوده و هستند. بدینسان به برکات هزاران کرامت وجود، حضرت ثامن الائمه، هشتمین سپهر آسمان امامت و ولایت و خواهر مکرمه اش حضرت معصومه(س) نسبت به ما ایرانیان است که امروزه کشورمان ایران به عنوان مهد تشيع در جهان مطرح است.

بي‌شک، بايد حضور امام رضا(ع) را در نيشابور نقطه عطفي در تاريخ تشيّع اين منطقه و به دنبال آن در ايران به شمار آورد. امام رضا(ع) همانند ديگر امامان معصوم(ع) داراي كمالات و فضايل انساني در مرتبه اعلي است كه بعد از شهادت پدر بزرگوارش امامت و رهبري شيعيان را به عهده گرفت و به رغم مشكلات حادّ جامعه مسلمين در مدت 20 سال امامت پر بركت خويش، نقش شايسته‏‌اي در گسترش فرهنگ حيات بخش اسلام انجام داد.

از سویی، بايد به اين نكته هم توجه كنيم كه وجود امام رضا(ع) در كشورمان چه در زمان حياط و چه بعد از وفات ايشان براي ما ايرانيان بزرگترين نعمت الهي بوده و خواهد بود. دراين ميان مي‌توان گفت كه، امام رضا (ع) نقش تعيين‌كننده در استقلال ايران اسلامي داشته است.

* امام رضا(ع)، نقطه اتكا وحدت جهان اسلام

به سخن دیگر، امام رضا(ع) در طول امامت با بركتش، شور و نشاط اجتماعي، علمي و فرهنگي خاصي در جامعه اسلامي و به خصوص براي ما ايرانيان گسترش داد كه در تاريخ زندگي بشر كم سابقه بوده است. وي در ميدان مبارزه با همه جريانات فكري به مخالفت برخاست تا عقايد باطل را بكوبد و انديشه‏هاي منحرف را اصلاح كند و عقايد ناب اسلامي را به تشنگان حقيقت هديه نمايد.

بسياري از تحليگران مذهبي بر اين باورند كه وجود بارگاه ملكوتي امام رضا(ع) در ايران باعث افزايش شعور مذهبي و فكري جامعه ما شده است. حال با مطالعه آثار و بركات امام رضا(ع) در كشورمان در مي‌يابيم كه وجود آن حضرت در همه عرصه‌ها از جمله تاريخ و فرهنگ مهين عزيزمان نقطه عطفي براي توسعه و پيشرفت ما ايرانيان بوده و خواهد بود.

* ایران، قطب معارف شیعی

به بیان دیگر، با ورود امام رضا(ع) به کشورمان بود که جغرافیای تشیع تغییر کرد و این سرزمین به عنوان مرجع و منبع علوم به قطب معارف شیعی تبدیل شد که امروزه می توان آثار و برکات آن را در سراسر دنیا به عینه مشاهده کرد و اینکه ایران امروز، به برکت ولايت اهل بيت عليهم السلام و اطاعت از آنان، به الگو و سرمشق همه کشورهای آزادیخواه جهان تبدیل شده است.

* سبک زندگی ائمه عليهم السلام، راه كمال مطلق

بدین گونه، مهمترين نقش ائمه عليهم السلام هدايت است. امروزه بر همگان مشخص است که ائمه اطهار (ع) و سبک زندگاني آنان براي هر جامعه ای و ملتي مورد استفاده بوده و چه بسا موجب تعالي روح و برکت در زندگي مادي و معنوي و حتي شکل دهي به نوع زندگي مردم شده است.

به ديگر سخن، چنان كه خورشيد محسوس و مادي در آسمان، افزون بر روشني بخشيدن، به‏طور تكويني در تكامل مادي آدميان و موجودات مؤثر است، خورشيد معنوي "امام" نيز افزون بر نشان دادن راه تكامل معنوي، به طور تكويني در تكامل معنوي انسان تأثيردارد؛ (نهج البلاغه، صبحي صالح، نامه147، ص‏497 و خطبه87، ص‏119 – 11).

* امامان تنها پيشوا و راهنماي ما مسلمانان نيستند

نکته در خور تامل اینکه، امامان(ع) تنها پيشوا و راهنماي ما مسلمانان نيستند، بلكه همه امت‌هاي ديگر نيز مي‌توانند با بهره‌مندي از سنت و سيرت اين گلهاى بى‌خار جهان هستى براي رسيدن به ساحل سعادت و سربلندى از آيين امامان معصوم(ع) پيروى كنند.

براين اساس، راه سعادت انسان‌ها مكتب حيات‌بخش اسلام به رهبرى پيامبر گرامى اسلام(ص) است و امامان معصوم(ع) در حقيقت تجلى وجودى آن پيامبر و تداوم بخش راه او و نگهبان آنند. از ديدگاه روايات، بقاى نظام طبيعى جهان هستى مرهون وجود امام معصوم(ع) است، به گونه‌اى كه اگر زمين لحظه‌اى از انسان كامل خالى شود، نظم طبيعى آن از هم گسسته خواهد شد.

* ائمه(ع)، مشعل فروزاني از نور الهي مي‌باشند

در این راستا، امام باقر(ع) در وصف امامان مى‌فرمايد: «جعلهم الله عزوجل اركان الارض ان تميد باهلها؛ خداوند عزوجل امامان را ستون‌هاى زمين قرار داد، تا زمين نظم و آرامش خود را حفظ كند و موجب دلهره و پريشانى مردم نگردد.» «ولو ان الامام رفع من الارض ساعه لماجت باهلها كما يموج البحر؛ (اصول كافى، ج1، ص198، باب ان الائمه اركان الارض) اگر امام لحظه‌اى در زمين نباشد، زمين اهل خود را زير و رو مى‌كند آن‌گونه كه موج‌هاى دريا، دريانوردان را در خود فرو مى‌برد».

حال با توجه به اين نكته كه تمام ائمه(ع) نور واحد و مشعل فروزاني از نور الهي مي‌باشند، شناخت هر چه بهتر و دقيق‌تر سيره‌ي عملي معصومين(ع) به عنوان انسان‌هاي كامل و الگوهاي برگزيده براي بشريت كه خالق انسان و جهان پيروي از آن‌ها را شرط رسيدن به سعادت و كمال مي‌داند، چه از نظر شرع و چه از نظر عقل لازم و ضروري است.

* در کلاس درس امام رضا(ع)

در اين ميان، تاريخ پر ماجراي امام رضا(ع) با تاريخ ميهن ما ايران پيوستگي ژرف و محكمي دارد و فصل بزرگي از تاريخ ايران را تشكيل مي‌دهد كه با مطالعه آثار و بركات امام رضا(ع) در كشورمان مي‌توان به اين نتيجه رسيد كه امام رضا(ع) امام هشتم شيعيان و از خاندان پاک رسالت است كه در طول تاريخ اسلام همواره مورد ستايش مسلمانان از مذاهب مختلف قرار گرفته است و دوست و دشمن، موافق و مخالف، به عظمت شخصيت و مقام والا و برتري ايشان در ايمان، زهد و پرهيزگاري بر هم‌ عصرانشان اعتراف دارند.

بدينسان، وجود با بركت مرقد امام رضا(ع) در ايران كه به زعم بسياري از كارشناسان مذهبي و جامعه‌شناسان، موجب تعالي روح و بركت در زندگي مادي و معنوي و حتي شكل‌دهي به نوع زندگي مردم كشورمان شده است.

* امام رضا(ع)، چراغ هدايت و كشتى نجات ما ايرانيان

با اين وجود، مدت امامت حضرت رضا عليه السلام حدود 20 سال طول كشيد كه 17 سال آن در مدينه و سه سال آخر آن در خراسان گذشت. وجود با بركت مرقد امام رضا(ع) در ايران كه به زعم بسياري از كارشناسان مذهبي و جامعه شناسان موجب تعالي روح و بركت در زندگي مادي و معنوي و حتي شكل دهي به نوع زندگي مردم كشورمان شده است.

از سوي ديگر، يكى از بركات فردى حضرت امام رضا(ع) اين است كه امام هشتم «چراغ هدايت» و «كشتى نجات» ما ايرانيان است. در اين ميان عشق و دلبستگي ايرانيان به ائمه اطهار(ع) حديثي امروزي نيست، بلكه صبغه و سابقه‌اي طولاني داشته که با مطالعه و بررسي در قرآن كريم به آيه‌هايي برمي‌خوريم كه به نوعي به اصالت اعتقاد و ارزش ايمان ايرانيان اشاره داشته و شخصيّت والاي ايرانيان را در اين زمينه يادآور مي‌شود: « يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ مَن يَرْتَدَّ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَلاَ يَخَافُونَ لَوْمَةَ لآئِمٍ ذَلِكَ فَضْلُ اللّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاءُ وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ؛ اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد هر كس از شما از دين خود برگردد به زودى خدا گروهى ديگر را مى‏آورد كه آنان را دوست مى‏دارد و آنان نيز  او را دوست دارند اينان  با مؤمنان فروتن و  بر كافران سرفرازند در راه خدا جهاد مى‏كنند و از سرزنش هيچ ملامتگرى نمى‏ترسند اين فضل خداست آن را به هر كه بخواهد مى‏دهد و خدا گشايشگر داناست. (مائده / 54).

* ایرانیان، پیشرو پيشرفت اسلام

به هر حال آنچه در این راستا مهم به نظر می رسد، اینکه در روايات اسلامي و سخنان مفسران بحث بسيار زيادي ديده مي‌شود، از جمله در روايتي مي‌خوانيم، هنگامي كه از پيامبر(ص) درباره اين آيه سؤال كردند، دست خود را بر شانه سلمان زد و فرمود: اين و ياران او و هموطنان او هستند و به اين ترتيب، از اسلام آوردن ايرانيان و تلاش‌هاي پرثمر آنان براي پيشرفت اسلام در زمينه‌هاي مختلف پيشگويي كرد.

از این رو، در برخي ديگر از روايات سلمان به عنوان نمونه‌اي از ايرانيان معرفي شده كه مظهر پاكي، لياقت و بزرگي است و اين تجليل با تغييرات بسيار بلند انجام پذيرفته است، مانند آنكه حضرت رسول(ص) مي‌فرمايد: «السَّباقُ اَربَع: اَنَا سابقُ العَربِ وصُهَيبُ سابِقُ الرُّوم وَ سَلمانٌ سابِقُ الفُرسِ وَ بِلالُ سابِقُ الحَبَشـةِ؛ پيشگامان چهار نفرند: من پيشتاز عرب به اسلام هستم، صهيب پيشگام روميان، سلمان پيشگام ايرانيان و بلال پيشگام مردم حبشه است».

آري اين خواست خدا بود كه امام رضا(ع) به خراسان سفر كند و آخرين سالهاي عمر خود را در ايران باشد و در آنجا هم به دعوت حق لبيک گويد، جائيكه هم‌ اكنون بارگاه ملكوتي حضرت امام رضا(ع) در كشورمان نقطه اتكا وحدت جهان اسلام، كعبه آمال و قبله نياز مردم اين آب و خاك و بسياري از مردم پاكباز ديگر كشورها گرديده است.