جزئيات نحوه بازرسي آژانس از مراکز هسته اي
در هر مجموعه اي که حساسيت هاي کاري آن بالا باشد، وجود نهادها و مراکز تخصصي که بتوانند از رخنه دشمن و چشم هاي ناپاک جلوگيري کنند بسيار ضروري است و اصولا امين ترين و متخصص ترين افراد در اين حوزه را براي اين گونه امور مي گمارند. سازمان انرژي اتمي کشورمان از جمله تخصصي ترين سازمان هاي موجود در کشور است که در سال هاي اخير غربي ها با طرح ادعاهاي واهي به آن رنگ و بوي سياسي و امنيتي دادند. به همين دليل، حفاظت از اشخاص و اسناد اين مجموعه نيز مهم شده است، کما اين که در مقاطعي با برخي خرابکاري هاي صنعتي و ترورها نيز روبه رو بوديم. اصغر زارعان از افراد استخوان خردکرده در عرصه هاي امنيتي کشورمان به شمار مي رود که سکان معاونت راهبردي و مهم حفاظت و امنيت را در سازمان انرژي اتمي برعهده گرفته است. مصاحبه پيش رو که در آخرين روزهاي مردادماه و پس از انجام بازديدهاي خبرنگار خراسان از مراکز و سايت هاي هسته اي کشور و گفت وگو با مديران آن ها انجام شده حاوي نکات جالبي از جمله نقش معاونت حفاظت و امنيت در مذاکرات هسته اي و نوع حضور آن در ادامه کار و همچنين فرآيندهاي جلوگيري از خرابکاري صنعتي است. زارعان در اين گفت و گو نکات قابل توجهي را مطرح کرده است از جمله جزئياتي از چگونگي بازديد از مراکز هسته اي توسط آژانس که بخشي از اين مطالب را امروز مي خوانيد.
لطفا براي شروع بفرماييد معاونت حفاظت و امنيت چه نقش و جايگاهي در سازمان انرژي اتمي دارد ؟
امنيت از ارکان ضروري و اساسي هر جامعه به شمار مي رود و فقدان آن، پيامدها و بازتاب هاي نگران کننده اي داشته و حيات و روند روبه رشد هر سازماني را دچار اخلال مي کند.در واقع نياز به امنيت، در سطح فردي و اجتماعي از بديهيات عقلي است که در متون ديني ما نيز به آن اشاره شده، کما اينکه در حديث معصومين (ع) هم داريم که امنيت و سلامت دو نعمت ناشناخته اند ضمن اينکه حضرت امام راحل (ره)و مقام معظم رهبري نيز در حفظ امنيت و تاثير آن در عرصه هاي مختلف اجتماع، توصيه ها و رهنمودهاي زيادي دارند.
در همين زمينه سازمان انرژي اتمي ايران نيز که از نهادهاي تخصصي و البته مورد چشمداشت دشمنان نظام اسلامي به جهت پيشرفت هاي سال هاي اخيرش محسوب مي شود نياز مبرمي به حفظ امنيت و اصول حفاظتي ويژه دارد لذا براساس رهنمودهاي رهبر انقلاب در اين زمينه و با هدف تامين بهينه حفاظت، امنيت و پايداري صنعت هسته اي در تمامي حوزه هاي مديريتي، تخصصي و فني، اين معاونت، با بيش از 170 فعاليت و ماموريت هاي تخصصي تلاش همه جانبه اي براي حفاظت از دستاوردهاي صنعت هسته اي در ابعاد مختلف دارد و به نوعي حفاظت و امنيت گوش و چشم مديران براي مديريت بهتر و اشرافيت بر فعاليت ها مي باشد.
هم اکنون وضعيت امنيتي و حفاظتي سازمان در چه سطحي است؟
در حوزه حفاظت و امنيت در صنعت هسته اي هم اکنون اشراف امنيتي همه جانبه بر رويکردهاي دشمن از طريق شناسايي شگردهاي سرويس هاي اطلاعاتي در ايجاد انحراف و کند کردن فعاليت هاي هسته اي، پيشگيري و خنثي سازي فعاليت هاي جاسوسي داريم ضمن اينکه در اين حوزه پايش و نظارت فني – تخصصي بر طرح ها و پروژه ها، کنترل فرآيند تامين و انتقال امن تجهيزات، احراز صلاحيت امنيتي پيمانکاران داخلي و خارجي و مبارزه با مفاسد اقتصادي انجام مي گيرد تا هر گونه انحراف يا مشکل امنيتي رصد شده و برخورد مناسب در زمان مناسب صورت گيرد. يکي ديگر از حوزه هاي مهم و حساس اين معاونت بحث حفاظت از نيروي انساني متخصص و ارزشمند سازمان است که در اين خصوص تعيين واحراز صلاحيت امنيتي، سياسي، اخلاقي و تخصصي در فرآيند جذب، نگهداشت و توسعه نيروي انساني و ايجاد انگيزه براي نيروهاي کارآمد، جهت مقابله با عمليات رواني دشمن، پيشگيري از حوادث تروريستي، فضا سازي بيگانگان و خروج افراد تاثير گذار از چرخه فعاليت هاي هسته اي مي باشد.
روش اصلي دشمن در اين نوع خرابکاري ها چگونه است؟
خرابکاري هاي انجام شده به 2 گروه عمده شامل اختلالات نرم افزاري و سخت افزاري تقسيم مي شوند. هدف اصلي خرابکاري هاي نرم افزاري، سيستم هاي کنترل و تجهيزات مرتبط با آن ها و در نهايت ايجاد اخلال در فرآيندهاي توليد و بهره برداري بوده و در اين راستا توليد و تزريق انواع بدافزارها مثل استاکس نت که شهرت زيادي پيدا کرد در دستور کار بيگانگان بوده است. اما در نوع دوم خرابکاري که خرابکاري هاي سخت افزاري است عمدتاً هدف، ايجاد اختلالات فيزيکي، انفجار و انهدام سيستم ها و تجهيزات بوده و اقداماتي نظير جاسازي مواد منفجره، دستکاري المان هاي تجهيزات، اضافه کردن مدارات موازي داخل يک قطعه و اضافه کردن سامانه هاي الکترونيکي براي به دست گرفتن کنترل آنها از جمله اين خرابکاري هاي سخت افزاري مي باشد.
در زمينه خرابکاري ها و اقدامات معاونت مي توانيد نمونه هاي مصداقي ذکر کنيد؟
درخصوص تجهيزات مي توان به دستکاري در تجهيزات فرآيندي که قرار بود در صنعت به کار گرفته شود اشاره داشت به عنوان مثال خرابکاري در دستگاه اسپکترومتر گاما از جمله اين موارد مي باشد. يکي از اقدامات راهبردي در صنعت هسته اي، اکتشاف مواد اوليه ( اورانيوم ) چرخه سوخت بوده که از دير باز سرويس هاي اطلاعاتي بيگانه با تمام توان و امکانات و بکار گيري روش هاي مختلف از جمله تحميل تحريم در اين حوزه فعاليت داشته اند. در همين راستا خرابکاري در دستگاه اسپکترومتر گاما با هدف عدم کارکرد صحيح و نمايش اشتباه گاماي اندازه گيري شده در فعاليت هاي اکتشافي براي تشخيص ميزان اورانيوم معادن زير زميني (اندازه گيري دقيق اشعه گاما جهت شناسايي لايه هاي اکتيو) از طريق جمع آوري و اطلاع از نيازمندي سازمان به اين دستگاه و عدم آگاهي پيمانکار به گونه اي برنامه ريزي گرديد تا تجهيزات خرابکاري شده در فرآيند خريداري قرار گرفته و به کشور منتقل گردد. در اين فرآيند پس از جدا سازي قسمت هاي مختلف دستگاه مذکور، مشخص گرديد بخش هايي از مدار الکترونيکي به صورت انحرافي دستکاري و لحيم کاري شده که انرژي طيف مربوط به اندازه گيري تشعشعات گاماي مواد راديو اکتيو توسط نرم افزار به طور صحيح نمايش داده نمي شود.
با توجه به پيچيدگي خرابکاري مذکور و وجود موارد متعدد مشابه، مشخص گرديد اين اقدام توسط سرويس اطلاعاتي آمريکا با همکاري کارخانه سازنده عملياتي گرديده که به مدد الطاف الهي قبل از بهره برداري و ايجاد هرگونه اخلال احتمالي، مورد شناسايي قرار گرفت.
به نظر مي آيد که معاونت حفاظت و امنيت با ساير دستگاه هاي نظارتي کشور نيز در تعامل و تبادل امنيتي باشد. در صورت امکان در اين زمينه هم بفرماييد وضعيت چگونه است ؟
امروزه امنيت از الزامات هر طرح و پروژه فني بوده و بدون رعايت و به کارگيري آن، پيشبرد برنامه ها و اهداف ميسر نخواهد بود لذا کليه طرح ها و پروژه هاي صنعت هسته اي از زمان تعريف با مجموعه حفاظت و امنيت هماهنگ شده و سپس مراحل اجرايي آن آغاز مي گردد. بنابراين حفاظت و امنيت جزء لاينفک پروژه ها و طرح هاي سازمان شده است. به همين سبب در هيئت مديره ها، کارگروه ها و کميته ها، مجموعه حفاظت و امنيت حضور داشته و در اجراي پروژه ها در هر فاز عملياتي مشارکت مي نمايد. همچنين در تعاملات برون سازماني نيز با برخي نهادها و ارگان ها از جمله وزارت اطلاعات، شوراي عالي امنيت ملي، شوراي تامين استان ها، سازمان پدافند غير عامل و مديريت بحران، مراجع امنيتي و انتظامي و ... همکاري موثري دارد.
نقش معاونت حفاظت و امنيت در موضوع مذاکرات 1+5 چه بوده است؟
معاونت، نقش پشتيباني را در ابعاد مختلف داشته و تلاش گرديده به صورت همه جانبه با کارگروه هاي فني تشکيل شده در داخل سازمان همکاري نمايد. در همين ارتباط در سال گذشته، کارگروه اقدام مشترک در داخل سازمان انرژي اتمي با حضور 3 عضو اصلي ( معاون حفاظت و امنيت، معاون امور بين الملل و رئيس حوزه رياست سازمان) به رياست دکتر صالحي تشکيل شد. معاونت حفاظت و امنيت در کار گروه اقدام مشترک نقش پشتيباني همه جانبه در تعامل با ساير مديران و مجموعه هاي ذي ربط با مذاکرات هسته اي در خارج سازمان و مديران و مراکز داخل سازمان را بر عهده دارد. کار گروه اقدام مشترک نيازها و درخواست هاي مجموعه هاي خارج سازمان را دريافت کرده و به مديران داخلي منتقل مي کند تا مشورت ها و اقدامات تخصصي و فني - حقوقي لازم از سوي سازمان انرژي اتمي صورت بگيرد. در اين راستا معاونت ما نيز نيازمندي هاي تيم فني را جهت موارد درخواستي با در نظر گرفتن کليه جوانب حفاظتي و جلوگيري از اتهام سازي جديد عليه فعاليت هاي هسته اي يا کند کردن فعاليت هاي عملياتي بررسي نموده و با پاسخ گويي و مشورت به موقع و عالمانه، در روند مذاکرات نقش آفريني کرديم. ان شاءا... در راستاي اجراي مفاد برجام، همکاري با آژانس بين المللي انرژي اتمي را بر اساس سياست هاي امنيتي سازمان، کمافي السابق ادامه خواهيم داد. البته ما نقش سرباز را بر عهده داشته و داريم و افتخار مي کنيم که سرباز نظام، ولايت و انقلاب مي باشيم.
نظر شما راجع به توافق هسته اي صورت گرفته چيست؟
من فکر مي کنم اين توافق که بيش از بيست و دو ماه تلاش مداوم به طول انجاميد موضوع ساده اي نيست، اين توافق يک هماورد حقوقي و سياسي است که توانمندي کشور را در اين حوزه ها نشان مي دهد و موجب افزايش تراز سياسي کشور در سطح بين الملل گرديده است. لذا اين توافق دستاورد مسلم و تاريخي در جهت رشد، توسعه و امنيت کشور و از جمله فعاليت هاي صلح آميز هسته اي خواهد بود و روز به روز به ابعاد مختلف اين دستاورد بسيار عظيم، قابل توجه و قابل اتکا پي مي بريم.
به نظر شما آيا اين توافق، فضاي تهديد را کاهش مي دهد؟
اين روشن است که در کلان و حوزه منطقه اي فضاي تهديد کاهش مي يابد اما در هر حال دشمنان ما بدون بيانيه و قطعنامه قبلا به ما هجوم آورده و حمله کردند. مگر صدام از ما اجازه گرفت حمله کرد؟ مگر آمريکايي ها اين همه توطئه عليه ما کردند و مي کنند و تروريست ها را به جان ما مي اندازند از ما اجازه مي گيرند .زدن هواپيماي مسافربري ايرباس مگر با اجازه قبلي بوده است. بعضي ها مي گويند در متن توافق امکان اين وجود دارد که آنها تهديد کنند اما به نظر ما، با استفاده از توافق نامه،آنها را زمين گير کرديم که البته بايد دشمني دشمن را فراموش نکنيم و توطئه هاي بدخواهان نظام را خنثي کنيم چرا که تکنيک ها و روش ها تغيير مي کند اما دشمني آنها به قوت خود باقي است. ما با آمريکايي ها و رژيم صهيونيستي از نظر ايدئولوژيکي مشکل داريم.
يکي از بحث هاي داغ اين روزها نحوه بازرسي بازرسان آژانس و جلوگيري از سوء استفاده هاي احتمالي آن در درز اطلاعات سازمان است. اين بازرسي ها با چه روشي صورت مي گيرد و معاونت شما در اين حوزه چگونه عمل مي کند تا اين مشکل را نداشته باشيم ؟
آژانس جهت تاييد راستي آزمايي و عدم انحراف برنامه هاي هسته اي کشورها بازرسي هاي خود را با روش هاي مختلف از جمله: بازرسي موقت، بازرسي معمولي، بازرسي ويژه و بازرسي هاي موسوم به پروتکل الحاقي انجام مي دهد.
همچنين برابر ماده 4 پروتکل الحاقي، در صورت درخواست آژانس براي دسترسي به هر قسمت از يک سايت که توام با بازديد باشد، مدت اطلاع قبلي حداقل 2 ساعت مي باشد که بايد به صورت کتبي بوده و دلايل دسترسي و فعاليت هاي انجام شده در خلال اين دسترسي مشخص گردد. همچنين در صورت بروز هر سوال يا تناقضي، آژانس بايد فرصتي را جهت ارائه توضيح در اختيار ايران قرار دهد و موجبات تسهيل براي رفع سوال يا تناقض را فراهم سازد. درهر صورت تا وقتي که چنين فرصتي در اختيار ايران قرار نگرفته باشد، آژانس نبايد دست به هيچ گونه نتيجه گيري درباره سوال يا تناقض بزند. معاونت حفاظت و امنيت با همکاري وزارت اطلاعات ابتدا صلاحيت بازرسان را مورد ارزيابي و تاييد قرار داده و سپس درخواست آژانس را بررسي و بازرسان را در تمامي مراحل همراهي مي نمايد. بنابراين با هماهنگي کامل، بازرسان به سايت هاي هسته اي وارد مي شوند. در ابتداي امر کليه تجهيزات الکترونيکي و ذخيره ساز اعم از تلفن همراه، لپ تاپ، تبلت، هارد، فلش، رکوردر و ... از بازرسان اخذ گرديده و براي ورود به سالن هاي فرآيندي کليه لباس هاي آنها تعويض و با لباس هاي مخصوص که در اختيارشان قرار داده مي شود عمليات بازرسي صورت مي گيرد. بنابراين هيچ گونه ضبط تصوير و صدا در حين عمليات امکان پذير نمي باشد. همچنين مشخصات تجهيزات و دستگاه هاي نصب شده در صنعت هسته اي (شناسنامه تجهيزات) پوشيده شده و قابل ارائه نمي باشد. اگر بازرس، خواهان نمونه برداري از محيط باشد بايستي درخواست خود را ارائه کند تا توسط سازمان انرژي اتمي بررسي و در صورت صلاحديد، نمونه توسط طرف ايراني تهيه شود و در اختيار بازرس قرار گيرد.
همچنين طي توافق به عمل آمده با آژانس بين المللي انرژي اتمي تعدادي دوربين عکس برداري در ورودي سالن هاي فرآيندي نصب شده که قابليت فيلم برداري را نداشته و تصاوير ضبط شده با نظارت حفاظت در اختيار آنها صرفا در محيط دسترسي داده شده قرار مي گيرد. درآينده نيز با پذيرش پروتکل الحاقي تغييري در موارد اشاره شده صورت نخواهد گرفت و نظارت ها به همان شيوه گذشته انجام مي گردد. البته با توجه به ساختار آژانس، که در آن تامين بودجه، تامين تجهيزات تخصصي، خدمات فني و همچنين استخدام پرسنل آن از طريق کشورهاي غربي و به ويژه ايالات متحده آمريکا صورت مي گيرد، اين معاونت نيز هوشياري امنيتي و نظارتي قوي تري را در دستور کار قرار داده و دنبال مي نمايد.
