آزادی بدون عدالت، آزادی تجاوز، غارت، فساد و ظلم است

اجلاس بین‌المللی گفت‌وگوی تمدن‌ها و تنوع فرهنگی از سوی سازمان علمی، فرهنگی، تربیتی و آموزشی جهان اسلام (آیسسکو) و سازمان کشورهای فرانکوفون، ساعت 6 بعداز ظهر سه‌شنبه، دوازدهم خرداد با سخنرانی چهره‌های برجسته جهانی از جمله سید محمد خاتمی، رئیس مؤسسه بین‌المللی گفت‌وگوی تمدن‌ها در شهر باستانی قیروان  (150 کیلومتری پایتخت تونس) گشایش یافت.

 به گزارش «تابناک» ،رئیس‌جمهور سابق کشورمان، سخنرانی خویش را با نام «گفت‌وگو، راهی به سوی تفاهم و صلح و رهایی از وحشت و بی عدالتی و ناامنی» و با اشاره به موقعیت ممتاز قیروان در تمدن اسلامی آغاز کرد و به تصویر آمیخته با بیم و امید جهان بشری و نقش گفت‌وگو در فراهم آوردن فرصت‌های آزاد برای انسان و جامعه امروز پرداخت.

وی گفت: گفت‌وگو می‌تواند ظرفیتی جدید برای زندگی امن و مطمئن انسان در جهان دلهره آفرین کنونی پدید آورد و اشتراک‌ها را در تاریخ و فلسفه بیابد و افق‌های معنایی مشترک خلق کند؛ امری که می‌تواند در عین تفاوت‌ها به با هم بودن و با هم ماندن و با هم شدن معنا بخشد.

خاتمی در تبیین این ضرورت در بخش دیگری از سخنانش اظهار داشت: استقرار و توسعه مدنیت چه در صحنه کشورها و چه در پهنه جهانی، در گرو گفت‌وگو میان جوامع و تمدن‌ها با سلایق و آرا و نظرات متفاوت است.

رئیس مؤسسه بین‌المللی گفت‌وگوی فرهنگ‌ها و تمدن‌ها، اساس نظم مطلوب جهانی و «حکومت حق» را در این دوران، عدالت، دمکراسی و مشارکت مردم در تعیین نظام حکومت و افراد حکم‌گذار دانست و با رد تعارض میان عدالت و آزادی گفت: عدالت بدون آزادی در حقیقت عدالت نیست، بلکه توهمی از عدالت است، زیرا چگونه می‌توان سهم هر یک از شهروندان را از آزادی مصادره کرد و ادعای عدالت داشت؟ عدالت مستلزم سپردن حق اشخاص به ایشان است و نبود آزادی و گرفتن آن غیر عادلانه‌ترین کار یک حکومت به شمار می‌رود.

خاتمی با اشاره به تعبیر قرآن از آزادی که زنجیر از پای گرفتن است، اظهار داشت: عدالت شأن انسان آزاد است، وگرنه عدالت میان بردگان شایسته انسان نیست، چنانکه آزادی میان گرسنگان و محرومان هم وهم آزادی است نه آزادی.

رئیس‌جمهور سابق کشورمان در بخش دیگری از سخنانش به بیان مفهوم آزادی پرداخت و گفت: اگر عدالت بدون آزادی چیزی جز ظلم نیست، آزادی بدون عدالت نیز آزادی تجاوز و غارت و اشاعه فقر و فساد و ظلم است. جدایی آزادی و عدالت هرچند به لحاظ مفهومی درست است، اما هر کس معتقد به جدایی عینی آن دو در زندگی اجتماعی شود ـ هرچند واقعا طرفدار عدالت و آزادی باشد ـ باید بداند کوشش‌های او از قبل محکوم به شکست است.

خاتمی برای استقرار عدالت و آزادی، نقش ادیان بزرگ به ویژه اسلام و مسیحیت و رهبران روشن بین آنها را مهم شمرد و تفکیک وجه تاریخی ادیان و تکیه بر حقایق مشترک را برای حرکت به سوی تفاهم و چاره‌اندیشی برای حل مشکلات مشترک بشری ضروری دانست.

بنا بر این گزارش، در این اجلاس بین‌المللی، متفکران و سیاستمداران برجسته جهان اسلام چون عبدالعزیز تویجری، دبیرکل آیسیسکو، عبدوویف، دبیرکل کشورهای فرانکوفون و رئیس‌جمهور سابق سنگال، عمرو موسی دبیر کل اتحادیه عرب، مختار امبو دبیرکل اسبق یونسکو، محمد الغنوشی نخست وزیر تونس و خانم نجاح عطار معاون رئیس جمهور سوریه به سخنرانی پرداختند.

همچنین در این نشست بیش از 350 تن از محققان و روشنفکران شرقی و غربی در دو روز به ارزیابی گفت‌وگوی تمدن‌ها و تنوع فرهنگی، شرایط و مجاری گفت‌وگو و تنوع فرهنگی و چگونگی همکاری‌های بین‌المللی در این زمینه می‌پردازند.

گفتنی است، قیروان که همان واژه فارسی کاروان است، در سال 50 هجری با ورود مسلمانان به شمال آفریقا تأسیس شده و اکنون پس از اصفهان عنوان دومین پایتخت فرهنگی جهان اسلام را از آن خود کرده است.