روز پدر یا پدرِ روزهای عالم
برخی وقایع در فرهنگ ما، چنان جای گرفته که وقتی نیک اندیشه کنی، پنداری دست از غیب، آن واقعه را در آن گوشهٔ تقویمِ تاریخ جای داده. درست مثل خورشید که باید همانجا باشد که هست و مثل ماه و زمین که باید همان گونه و جایی باشند که هستند. جایشان عوض شود، زمین به هم میخورد و زمانه دگرگون میشود و گویی نامگذاری زادروز علی ـ علیه السلام ـ به نام «پـدر» یکی از آن وقایع است.
تاریخ مینویسد: زن تا پیش از اسلام، کالایی بود که به راحتی خرید و فروش میشد. هدیهای بود برای پیشکشی به سلاطین. کیسه کشِ بدن چرکین مردانی روسیاه و کوردل بود و بودند قبایلی که دختران را زنده به گور میکردند.
و برگهای این تاریخ سیاه، به دست مردانی ورق میخورد که نام «پدر» را با خود یدک میکشیدند و در حالی که نزدیک بود این رسم شوم، از سرزمین حجاز فراتر رود، بناگاه زمانه دگرگون شد و آن آداب خشن و دونِ حیوانی را قیچی کرد و نیمی از پیکرهٔ رو به مرگ هستی را به جهان باز گرداند. چه شد؟ فاطمه (س) متولد شد.
اما برای آنکه خدای خوبیها به خود ببالد و «تبارک الله احسن الخالقین» را در عرش برای فرشتگان صلا زند، فقط نور زهرا (س) بس نبود؛ هرچند این فرشتهٔ زمینی در دامن مردی پروریده شد که راه و روش تربیت را از خالق خود گرفته است.
باید کفوی و همتایی از جنس خود، در کنارش باشد تا شمع وجودی خلقت و انسانِ کامل استمرار یابد و پدر را نیز که استمرار بخش نسل پاک بشریت است دوباره تعریف کند، زیرا زهرا را فقط «امّ» (مادر) نخوانند. او «امّ ابیها» بود. باید هم مادری را و هم پدری را باز تعریف کند. نیمهٔ گمشدهاش را باید به امر خدا بیابد و خدای محمد (ص) پیش از آن علی (ع) را آفریده بود و به انتظار روزی بود تا به هنگامش، زهرا را بر او عرضه دارد. و فرشتگان، هم مادر بودن و هم پدر بودن را از دامن آسمانی و پاکِ زهرا (ص) و علی از عرش برین به نظاره نشینند.
علی (ع) ده سال پیش از آنکه حضرت محمد (ص) به پیامبری برسد، دیده به جهان گشود و در حالی که هنوز نور رسالت از محمد (ص) هویدا نبود، همپای او شد و نور پیامبری را در جبین مبارکش دید.
و پیامبر که خود رسالت سنگین پدری را بهتر از همه فهمید، دخترش را «ام ابیها» خواند، نه فقط بدین جهت که برای محمد (ص) مادری کرد، بل تا هم مقام «امّ» و هم مقام «اب» را یک جا در او تفسیر کند. علی (ع) نفس و جان فاطمه (س) بود و فاطمه نیز نفسِ علی (ع). فاطمه (ع) باید مادری کند تا به مادران جانی دوباره دهد.
مادرانی را که سالهای سال از ترس پدرانِ کودک کش، وقتی رَحِم مقدس خود را که از صفتی مقدس و آسمانی (رحیم) گرفته شده، حامله میدیدند، ترس و رعشه بر آنها چیره میشد و جز پنهان شدن در پستوهای تاریکِ انتظار و اضطراب، راهی نداشتند و شبها با هر پـرش و لگد نوزادشان در شکم، کابوس پریشانِ گودالی را میدیدند که پس از ماهها سنگینی بار، باید به اجبار پدران، کنارش زانوی درد بغل گیرند تا اگر پسر بود او را در آغوش کشیده، هلهله سر دهند و شتر قربانی کنند و اما اگر دختر بود در همان گودال بیفکنند و خاک حسرت و افسوس را با اشکِ جان سوز در هم آمیزند و بر پاره تن خود بریزند.
و فاطمه (س) باید از دیگر سو، با صبر و استقامت خود زمینهٔ تربیت امت را برای علی (ع) به عنوان پدرِ امت مهیا سازد.
او امّ ابیها بود و باید برای «اب» و پدر بودن واقعی نیز تفسیری ارائه میداد. باید خطبهٔ علی (ع) و فاطمه (س) در لوحی محفوظ بر قلب پیامبرِ مهر و رحمت، ابلاغ میشد، تا از آن رهگذر، هم «مادر» معنی خویش را بیابد و هم پدر و پیش از آن علی متولد شده بود. روزی که به نام پدر خوانده شد. روزی که وظیفه پدران و قداست تربیت فرزندان دوباره گوشزد شد. روزی که آن روز، خودش، پدرِ همهٔ روزهاست. روزی باشکوه. سیزده رجب. تولد علی (ع). روز پدر.
و علی (ع) خورشید عالمتابی بود که رخ نمود تا در کنار ماه درخشان وجود زهرا (س)، پدر شود؛ پدر عدالت، صبر. سکوت، گذشت، مظلومیت، قاطعیت، پدر عشق و عرفان حقیقی، پدر همهٔ خوبیها، پدر حسن (ع) که معمای صبر و سکوت بود و حسین (ع) که آیینهٔ ایثار و از خود گذشتگی بود، و پدرِ زینب (س) که مهر سربسته استقامت و شجاعت بود.
نامگذاری و گرامی داشتِ روز پدر، اگر با نگاهی زمینی و در حد تبریکی ساده و شادباشی مرسوم باش، روزی معمولی است چونان روزهای دیگر که فقط کمی پر رنگتر به آن نگرستهایم. اما اگر به ژرفای پیدایش و استمرار واقعهٔ رخ داده در آن بنگریم، روزی است به تمام معنی آسمانی، برای همه پدرانی که آسمانیاند و فرزندانی که باید این روز را برای پدران خود مبارک و آسمانی کنند و تا همیشه ایامشان، روز پدر باشد؛ آن گونه که پیامبر (ص) علی (ع) را برای همیشه، پدرِ امت خواند.
مهم نیست این روز چگونه و با چه نگاه سطحی یا ژرفی به این نام در تقویم جای گرفته. مهم آن است که بدانیم این روز واقعا روز پدر است، به تمام معنای کلمه. نه روز پدر برای ایرانیان، بل روز پدر برای همه جهانیان. این روز، خود، پدر همه روزهاست در همهٔ تقویمها.
و جهان وقتی علی و فاطمه را بشناسد، دوباره تاریخ را نامگذاری خواهد کرد.
