كاهش آلودگی تره‌بار مصرفی در تهران

زندگي در تهران به جز تحمل آلودگي هميشگي هوا، اين سال‌ها آلودگي‌هاي جديد از جمله ميوه وتره بار آلوده گرفته تا گوشت و مرغ را براي مردم، ناچار كرده است. آلودگي‌هاي زيست محيطي و زباله نيز رهنمون زندگي شهرنشيني شده و جملگي تبعات جبران ناپذيري را براي شهروندان همراه داشته است.

در اين ميان، تلاش‌هايي هر چند كم سرعت براي كنترل برخي از آلودگي‌ها از جمله در مصرف محصولات كشاورزي شروع شده كه «رحمت ا... حافظي» رئيس كميسيون شوراي اسلامي شهر تهران در گفت وگو با «قانون» به بخش‌هايي از آن اشاره كرده و در عين حال مي‌گويد همچنان مصرف محصولات كشاورزي در تهران ريسك پذير بوده و سلامتي مردم شهر را با تهديد مواجه مي‌كند. چنانچه در پايش‌هاي فصلي كه در سال گذشته روي نمونه‌هايي از محصولات كشاورزي توزيعي در ميادين ميوه‌وتره‌بار شهر تهران صورت گرفته، درصد‌هاي قابل توجهي از وجود آلودگي‌ها ثبت شده كه نياز مند برنامه ريزي و اقدام عملي در كنترل آن است. در ادامه، گفت وگوي «قانون» با رئيس كميسيون سلامت شوراي شهر را مي خوانيد كه هم از آلودگي‌هاي محصولات كشاورزي و گوشت مرغ گفته و هم از تداوم مشكلات آلودگي زباله‌هاي شهري!

در اينكه اين آلودگي وجود داشته شكي نيست اما نسبت به سال‌هاي قبل كمتر شده است. اقدام اساسي كه براي كنترل و كاهش آلودگي‌ها انجام شد، اين بود كه سازمان‌هاي متولي در فرآيند توليد تا مصرف محصولات كشاورزي دعوت شدند و بعد از جلسات بسيار، وزارت جهاد كشاورزي  قبول كرد تا باركد‌گذاري  روي محصولات كشاورزي را انجام دهد. چرا كه  شما وقتي گزارش آلودگي در موضوعي را داريد، بايد براي حل آن اقدام كنيد تا منبع آلودگي مهار شود. اما در مورد محصولات كشاورزي، چون نمي دانيم محصول از كجا آمده بايد ورود محصولات كاملا شناسايي شده تا بتوان بر رفع الودگي آن اقدام كرد. از اين رو پس از جلسات مستمر، وزارت كشاورزي متعهد شد كه در سال 94 ، 30 درصد محصولات كشاورزي را باركد گذاري كند. همچنين اين روند ادامه يافته و در سال 95 ، 70 درصد و در سال 96 ، 100درصد محصولات باركد گذاري شود. كه اين اتفاق اگر رخ دهد، امكان خواهيم يافت كه محصول شناسايي شده و مداخله براي رفع اشكال شود.

از هندوانه گرفته تا پياز و سيب زميني و شليل جملگي آلودگي دارند اما نسبت به گذشته ميزان آلودگي‌ها كم شده است. پايش محصولات كشاورزي در سال 93 در سه مقطع بهار، تا‌بستان و 6 ماهه دوم انجام شد. بر اين اساس، 1120 نمونه انتخاب شده كه 540 نمونه براي پايش سموم و 580 نمونه براي پايش آلاينده‌هاي سه گانه از جمله سرب و نيترات انتخاب شد. در نتيجه پايش آمد كه در مورد نمونه‌هاي آلاينده‌هاي سه گانه، هيچ گونه فاقد آلودگي وجود نداشت و از ديگر سو  3/ 42 درصد انواع نمونه‌هاي سبزي آلودگي بالا داشته  شليل و هلو 15 درصد، انگور 6 /11 درصد، گوجه فرنگي 4 /3 درصد و در مجموع 7/ 8 درصد نمونه‌هاي محصولات آلودگي داشته كه نسبت به سال‌هاي قبل بهتر شده اما هنوز بايد كار شود.

بر اساس اين گزارش پر ريسك ترين محصولات مصرفي شهروندان نيز انواع سبزي، هلو و شليل و انگور بوده است كه بايد براي رفع آلودگي‌هاي آنها اقدامات اساسي و جدي صورت گرفته تا آثار سوء آن بر سلامت شهروندان به حداقل رسد.

در اين زمينه نمونه‌هاي خيار گلخانه اي 7 /61 درصد محصولات آلودگي داشته است. خيار غيرگلخانه اي 3 /38 درصد ، سيب زميني 7/ 36 درصد، پياز 3/ 33 درصد، هندوانه 22 درصد، گوجه 15 درصد، خربزه 3 /13 درصد، انواع انگور 7 /11 درصد داشته كه در مجموع 23 درصد محصولات داراي آلودگي سموم بوده اند.

فراواني سموم نيز در سم‌هاي پرمترين و پروفمپوس بوده كه هر كدام تبعاتي را براي سلامتي مردم دنبال دارد. چنين پايشي در فصول بعدي سال 93 نيز انجام شد كه در فصل پاييز و زمستان در 40 مورد سم مصرفي در محصولات كشاورزي پايش و 1140 مورد محصول انتخاب شده است. نتايج حاصل از اين پايش نيز نزديك به پايش قبلي بود كه لزوم باركد گذاري  روي محصولات كشاورزي براي كنترل ورود اين محصولات به بازار را دوچندان كرده است. 

آزمايش در واحد مرجعان خاتم كه ليسانس انجام پايش محصولات كشاورزي را دارند انجام شده كه كاملا قابل اعتماد است. در اين بين، نقش توجه مردم به نوع محصولات كشاورزي مصرفي و رعايت بهداشت كامل در مصرف آن بسيار ضروري است تا هزينه‌هاي ناشي از مصرف محصولات كشاورزي آلوده كمتر شود. چرا كه  بعضي از اين سموم با شست و شوي قابل قبول و خوب قابل بر طرف شدن است. خيار و گوجه از اين دست محصولات كشاورزي است كه آلودگي‌هاي آن تا 90 درصد با شست و شوي اصولي حذف خواهد شد و بر آن تاكيد داريم. 

بله، در مطالعات صورت گرفته ميزان سرب موجود در مرغ نيز وضعيت نامناسبي دارد. چراكه بر اساس مطالعات دوسال قبل، میزان سرب موجود در گوشت سفید مرغ بیشتر از استاندارد بود. دانه‌های خوراکی مرغ درون دستگاه‌ تولید می‌شوند و شاید قطعات سربی در این وسایل وجود داشته باشند که در تماس با دانه، سربی می‌شوند اما قطعا باید برای پاسخ به این چرایی بررسی‌های لازم انجام شود. از ديگر سو، درباره ميزان هورمون موجود در مرغ‌ها اخبار متفاوتي مطرح شد كه مشخص شد که نگرانی از وضعیت «هورمون» در گوشت مرغ وجود ندارد و برخلاف تصورات رایج مبنی بر میزان زیاد هورمون در گوشت مرغ‌؛ این‌گونه نیست و در نتایج پایش‌ها مشخص شد که هورمون موجود در مرغ حتی بسیار کمتر از سطح استاندارد بوده است.

   از موضوع آلودگي‌هاي محصولات غذايي كه بگذريم، وضع محيط‌زيست تهران و آلودگي‌هاي آن نيز همچنان تشديد مي شود. يكي از آنها بحث زباله‌هاي شهري است كه آلودگي‌هاي آن بسيار مي‌تواند مخرب باشد.

بله اما لازم است اشاره كنم كه يكي از اصلي ترين وظايف شهرداري جمع آوري پسماند بوده كه در وضع موجود مطلوب نيست. پسماندي كه نه تنها نبايد به مناقصه گذاشته شود بلكه بايد به مزايده گذاشته شده و به جاي آنكه به شركت‌هاي خصوصي پول بدهيم كه زباله را جمع كنند، بايد در ازاي جمع آوري و منبع درآمدي كه براي آنها ايجاد مي‌شود مبالغي هم به خزانه شهرداري واريز شود. اكنون سالانه 600 ميليارد تومان براي مديريت پسماندهاي شهر تهران هزينه مي شود كه بايد از شركت‌هاي جمع‌آوري گرفته شود. معتقدم مديريت پسماندهاي تهران از لحاظ اقتصادي رويه درست ندارد و از نظر سلامت نيز مخازني كه در شهر هست و زباله‌هايي كه از آن بيرون ريخته، مورد تاييد نيست. همچنان بخشي از زباله‌هاي تهران دفع نامناسب شده و حتي دفن مي شود  كه تذكر داديم و خواسته ايم مسئولان شهري راهكار اعلام كنند. 

خير. در بازديدي كه قبل از پايان سال از كهريزك داشتيم، مشخص شد طي سال‌هاي گذشته دفن زباله بسيار مي شده كه دپوي عظيمي با عرض 300 متر ، ارتفاع 80 متر و طول دو كيلومتر ايجاد شده است. اخيرا سايتي در جنوب تهران ايجاد شده است تا زباله را سوزانده و برق توليد كند. ظرفيت آن نيز 200 تن است تا 3 مگاوات برق توليد كرده در حالي كه در تهران روزانه هفت هزار تن زباله داريم! هرچند كه اين سايت هم با تمام ظرفيت كار نمي كند و الان نيمه تعطيل است و از فرداي افتتاحيه به دليل خروج كارشناسان خارجي، به طور نصفه و نيمه كار كرده است.

در مورد زباله‌هاي بيمارستاني نيز مشكل جدي وجود دارد چراكه بيمارستان‌ها زباله‌ها را تفكيك كرده و پول مي‌دهند تا جمع‌آوري شود. در اينجا زباله‌هايي كه آلوده است، بايد امحا شود اما اين زباله‌ها روي زباله‌هاي شهري سال‌ها قبل دفن شده و خطر جدي ايجاد مي كند. زباله هاي عفوني بايد به طور استاندارد امحا شود اما متاسفانه روي زباله‌هاي شهري دفن مي شود. اين حجم زباله‌هاي بيمارستاني سبب ايجاد درياچه چند هكتاري شيرابه كرده است. زباله‌هاي بيمارستاني بايد در مكاني مشخص و استاندارد دفن شود در حالي كه همراه با زباله‌هاي شهري سال‌ها قبل، دفن شده و شيرابه آن همراه شيرابه‌هاي شهري ، جمع شده است. براي درياچه شيرابه نيز تاسيساتي در كنار درياچه شيرابه ايجاد شده تا شيرابه تصفيه شده و براي فضاي سبز استفاده شود . اما به خاطر ضعف در كارشناسي اين تاسيسات ، مشخص شد كه اين تصفيه خانه ظرفيت غلظت شيرابه را ندارد و نمي‌تواند مثمر ثمر باشد. در حالي كه اگر مطالعه دقيق مي شد، مي توانست يك سال و نيمه اين موضوع حل شود.