نکته‌اي از توصيه‌هاي مرحوم آيت‌الله بهجت(ره)

مرحوم آيت‌الله العظمي بهجت (ره) در توصيه‌هايي که مي‌فرمودند بر روي يک نکته تاکيد فراوان داشتند. ايشان همواره تاکيد مي‌کردند که انسان تا مي‌تواند نبايد از روي اختيار مرتکب گناه شود ويا حتي واجبي را ترک کند.

اختيار همان نيت قبلي براي انجام عملي است که مي‌تواند دلخواهش‌هاي يک انسان را به فعليت برساند. ارتکاب اختياري گناه و يا ترک اختياري واجبات نه تنها اثر تخريبي خود را بر روح و روان آدمي مي‌گذارد بلکه سبب ساز تخريب دروني و شکستن سدهاي مقاومت در برابر دلخواهش‌هاي برآمده از هواي نفس است.

زدست غير ننالم که همچو حباب
هميشه خانه خراب هواي خويشتنم

سوال کننده‌اي از ايشان، راه حصول حضور قلب را مي‌پرسد و ايشان پاسخ مي‌دهند: اگر مقصود حضور قلب است، با نوافل و عبادات مستحبه تحصيل مي‌شود و از آن جمله، تبديل فرادي به جماعت است و تحصيل حضور قلب به اين مي‌شود که در اوقات غفلت به خودش فشار نياورد و در اوقات حضور اختياراً آن را از دست ندهد.

ديگري مي‌پرسد: براي حضور قلب در نماز و تمرکز فکر، دستورالعملي بفرماييد؟

ايشان پاسخ مي‌دهند: در آني که متوجه شديد، اختياراً منصرف نشويد.

مومن ديگري مي‌پرسد: شخصي که ايمان بسيار ضعيف دارد، چگونه اراده را قوي کند تا هر کاري را انجام ندهد و حتي بتواند از کارهايي که خارج از اختيار است جلوگيري کند.

ايشان پاسخ مي‌دهند: آنچه در تحت اختيار اوست، اختياراً خلاف رضاي خدا را بجا نياورد؛ همين راه نجات است.

شخصي که تصميمات اخلاقي را مي‌گيرد و خود را با نذر شرعي ملزم مي‌کند ولي ياراي پايبندي به تصميم خود را ندارد چاره‌اي از ايشان مي‌خواهد.

ايشان پاسخ مي‌دهند: يک دقيقه خود را در ياد خدا ديديد، اختياراً خود را منصرف ننماييد؛ و به انصراف و غفلت غير اختياري، اهميت ندهيد.

آن ديگري مي‌پرسد:چگونه در تمامي کارها و عبادات اخلاص را فراموش نکنيم؟

و ايشان مي‌فرمايند: در عبادات و تمام کارها اختياراً راه ندهد غير از خدا را و غير از ياد او را و همين راه منحصر سعادت است.

مرحوم آقا محمد بيد آبادي که خود از زمره عارفان شيعي است در دستور العملي اخلاقي يکي از راههاي تقرب به خداوند متعال را چنين مي‌نگارد: تصحيح نيّت، كه از اعظم مجاهدات است. و راهش اين است كه:...كمال بنده،اتّصاف به صفات باري تعالي (است) تا به مرتبه‏اي (به حسب اخبار صحيحه) برسد به آن كه گفته‏اش گفته خدا باشد و شنيدنش شنيدن خدا باشد: «بي يسمع و بي ينطق و بي يبصر و بي يمشي» (اصول كافي، كليني، ج 22 / 2) و اين مرتبه را تصوّر صحيح نمي‌توان كرد در ابتدا... و هر عملي كه مي‌كند همه ضايع و او را اصلاً به جناب اقدس الهي راهي نمي‌رسد.

و (با صبر بر مجاهده) در آخر چنين مي‌شود كه همه افعال او ثوابش بلند و آنا فآناً ذوق و شوق و محبتش در تزايد بيند و كمال بندي را مشاهده نمايد كه همه كارهاي (او) خالص شود. «من كان للّه كان اللّه له» شود كه هر چيز در خاطرش خطور كند چنان شود و همه كمالات او را حاصل گردد، تا به معني كمالاتي كه فوق همه كمالات است.

و از مرتبه «ان هم الا كاالأنعام بل هم اضلّ...» (سوره فرقان، آيه 44)خلاصي‏ يافته، به درجه‏اي رسد كه بهتر از ملائكه مقرّبين باشد. چنانچه احاديث صحيحه بر آن دلالت مي‌كند و علومش، حقيقتاً، «لدنيّه» شود و از مرتبه اسفل السافلين طبيعت، خلاص شده، بهتر از مقرّباني شود كه چندين هزار سال بندگي كرده‏اند كه اصلاً غبار عصيان‏ بر دامن عصمت ايشان ننشسته باشد و به مرتبه «علماء امّتي كانبياء بني اسرائيل»( بحار الانوار، ج. 22 / 2 )رسد، هر چند هيچ نخوانده باشد و آنچه علماء در هفتصد سال رياضت كسب كرده باشند، او را آني، حاصل شود "(مجله حوزه شماره 58)

در نگاه عارفان، مؤمن رسالت مدار است. غفلت، انسان را از مدار و صراط خارج مي‌كند. سالك و عابد, اگر در سلوكش مبتلي به غفلت شود, لشگر شيطان به او هجوم مي‌آورد و او را از صراط مستقيم منحرف مي‌كند. زيرا غفلت راه نفوذ لشكر شيطان است. از اين روي, اسلام انسان را از عوامل غفلت اختياري باز داشته است.

لحظه‌ها سكّوي پرش و پرتگاه سقوط هستند. اعمال نيک و بد در لحظه‌ها انجام مي‌گيردوهمين لحظات است که ممکن است سبب رشد و تعالي کسي گردند و يا باعث انحطاط وغفلت او.

در نگاه عالم عارف مرحوم بهجت(ره) استفاده از لحظات عمردائر مدار اختيار انسان است که مي‌تواند پايه گذار نيت صحيحي باشد براي رشد وتعالي ونزديکي به خداوند منان چه آنکه پيمودن راه غفلت از روي اختيار همواره انسان را به مراتب عميق تري از گناه وترک واجبات هدايت مي‌کند.

مرحوم آيت‌الله العظمي بهجت (ره) خود چنين بود و بر ديگران نيز چنين مي‌خواست روحش شاد و دعاهايش در حق ما مستجاب