ارزيابي ورزشي مدارس نيازمند بازنگري

ديگر سال ها مي گذرد از آن زمان که تحصيل کردگان رشته هاي علوم تربيتي، شيوه هاي سنتي آموزش و پرورش را در بوته نقد به محک سپرده و ناصحيح بودن بسياري از آنها را براي همگان آشکار کرده اند.

به نوشته ابتکار، تاکيد بر تحفظ اکنون جاي خود را به خلاقيت و پرسشگري داده، معلمان و مدرسان ديگر مانند قبل متکلم وحده کلاس ها نيستند و دانش آموزان در فرايندي آگاهانه و دوطرفه، همپا و همراه معلم به کشف و حل مسائل دست مي يابند.

در کشور ما نيز اگرچه با تاخيري قابل ملاحظه به مرور شاهد اين هستيم که مسوولان ارشد نظام آموزشي به بازنگري فلسفه آموزشي رايج در مدارس پرداخته، به جاي تاکيد بر نسخه پيچي مطلق مدرسان نقش فعال دانش آموز را مورد نظر قرار داده اند.

اکنون اگرچه در عمل هنوز هم فاصله بسياري با شيوه هاي صحيح و علمي آموزش داريم اما حداقل در ساحت تئوريک ديگر، همگان پذيرفته اند که يادگيري مهم تر از ياد دادن است و پرسشگري و تلاش در جهت حل مسائل واجب تر از حفظ کردن فرمول ها و قوالب بسته بندي شده است.

اما نکته اي که اين مقال به آن مي پردازد برکنار ماندن شيوه ارزشيابي هاي ورزشي در مدارس کشور از تحول به وجود آمده در روش هاي تعليم و تربيت صحيح است.

در مدارس ايران هنوز هم همه دانش آموزان در طول سال تحصيلي زنگ هاي ورزش را بدون هدف و بدون نظارت دقيق مربيان طي کرده در پايان ترم يا سال تحصيلي به شيوه هاي نادرست مورد آزمون قرار مي گيرند.

نادرستي اين آزمون ها تا حدي است که حتي خود مربيان و مدرسان ورزش نيز، نمرات را جدي نگرفته به گونه اي سليقه اي و کيلويي اقدام به رتبه بندي دانش آموزان مي کنند.

ارزشيابي هاي ورزشي در مدارس ما بدون توجه به تفاوت هاي فيزيکي و ژنتيک دانش آموزان در چند آيتم مانند پرش طول، دراز و نشست، دويدن و امثالهم خلاصه شده و به اين توجه نمي شود که دانش آموزان در طول سال در جهت ارتقاي شرايط بدني خود چه تلاشي کرده اند.

به عنوان مثال اگر دانش آموزي قوي بنيه به دليل شرايط فيزيکي و ژنتيک خود قادر باشد 50 دراز و نشست را در يک دقيقه انجام دهد نمره اي بالاتر از آن دانش آموز لاغر اندامي کسب مي کند که با تلاش فراوان و در طول ترم تحصيلي رکورد خود را به 30 دراز و نشست در يک دقيقه رسانده است.

در اين آزمون ها حتي برآوردي از شرايط اوليه فيزيکي دانش آموزان صورت نمي گيردو آن کسي که مبتلا به آسم ريوي است مجبور مي گردد که با فردي سالم در رقابت دوي استقامت شرکت کند.

اينچنين است که ارزشيابي هاي ورزشي در مدارس ما عموما بر مبناي خصوصيات ذاتي افراد بوده و ميزان تلاش و استمرار دانش آموزان براي ارتقاي شرايط جسمي خود ناديده گرفته مي شود.

امروزه با پيشرفت فراوان علوم تربيت بدني روش هاي دقيق و پيچيده اي براي سنجش ميزان ورزيدگي افراد به دست آمده و در مدارس به اجرا گذاشته شده است. اينچنين است که در ارزشيابي هاي علمي تربيت بدني به اين توجه مي شود که يک دانش آموز ممکن است رکوردي پايين در دويدن يا دراز و نشست داشته باشد اما بتواند پينگ پنگ بازي حرفه اي شود يا اينکه ممکن است فردي نتواند حتي يک بارفيکس برود اما در دوي سرعت يا شناي کرال درخشش فوق العاده اي داشته باشد.

از اين منظر متاسفانه شيوه ارائه برنامه هاي تربيت بدني در مدارس و آزمون هاي آن بسيار نادرست بوده در مواردي حتي منجر به بروز آسيب هاي جسمي و روحي در دانشآموز مي گردد. برنامه هاي نرمشي نامسنجم که هفته اي يک بار به صورت ضربتي اجرا مي شود در مواردي حتي سبب ساز پيدايش آسيب هاي قلبي و عروقي مي گردد و فرد را از آنچه که بوده هم ناسالم تر مي سازد.

متاسفانه آمار درستي از آسيب هاي به وجود آمده بر اثر اجراي ناصحيح برنامه هاي ورزشي در مدارس و دانشگاه ها وجود ندارد اما مي توان حدس زد که پارگي هاي مفصل، شکستگي ها، کج اندامي ها، نارسايي هاي قلبي و از اين دست آسيب هاي جسمي، سکه رايج چنين برنامه هاي ورزشي باشد.

اميد است که در کنار عزم همه جانبه اي که براي اصلاح و تحول شيوه هاي آموزشي در کشور به وجود آمده تحول در برنامه هاي ورزشي مدارس و دانشگاه ها نيز مدنظر قرار گرفته، در اولين گام امتحانات ورزشي و آزمون هاي آنها با موازين علمي تطبيق داده شده و شيوه هاي بدوي و ناصحيح کنار گذاشته شود.