وصول مالیات بر ارزش‌افزوده با کمک کره‌ای‌ها

سازمان امور مالیاتی و معاونت مالیات بر ارزش‌افزوده تاکنون بخشنامه‌های متعددی را در مورد چگونگی استقرار سامانه صندوق فروشگاهی(POS) صادر کرده که عملا از ابتدای سال١٣٩٤، تمامی مشاغل کشور زیر پوشش مالیات بر ارزش‌افزوده قرار گرفته و باید دارای صندوق فروشگاهی باشند. این صندوق‌ها باید مشخصات خاصی داشته باشند که بتوانند علاوه‌بر حداقل اطلاعات مورد نیاز اداره مالیات بر ارزش‌افزوده، نیازهای اطلاعاتی استفاده‌کنندگان دستگاه را نیز برآورده کنند.

به گزارش شرق، براساس ماده (٢١) پیش‌نویس قانون دایمی مالیات بر ارزش‌افزوده، مقرر‌شده «در‌صورتی‌که مودیان به‌موجب مقررات، از سامانه‌های فروشگاهی (صندوق مکانیزه فروش-POS) استفاده کنند، خروجی‌های چاپی این سامانه‌ها و همچنین خروجی‌های الکترونیکی یا اطلاعات مندرج در آن حسب نظر سازمان، جایگزین صورت‌حساب خواهد بود.» به‌این‌معنا که خروجی این دستگاه‌ها می‌تواند به‌عنوان اسناد و دفاتر قانونی مشاغل به اداره مالیات بر ارزش‌افزوده ارایه شود.

در همین رابطه شرکت کره‌ای SAM4 وابسته‌به هلدینگ Shin Heang Group، که از شرکت‌های پیش‌رو در زمینه تولید و صادرات ماشین‌های محاسب الکترونیکی، کامپیوترهای فروشگاهی و لوازم صوتی و تصویر است، از چندسال پیش با مطالعه بازارهای ایران و برقراری ارتباط با یکی از موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران اقدام به طراحی نرم‌افزارهای خاصی در ماشین‌های فروشگاهی SAM٤ کرده و نیاز صاحبان مشاغل و اداره مالیات بر ارزش‌افزوده را برآورده می‌کند.

در اولین همایش سراسری که روز جمعه ١٥اسفند سال‌جاری، در دانشگاه شهیدبهشتی با حضور کارشناسان‌ارشد مالیات بر ارزش‌افزوده و برخی موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی و نمایندگان مشاغل بیش از ١٢٠استان کشور برگزار شد، محصولات جدید این شرکت به‌ویژه محصولات مرتبط با سامانه‌های فروشگاهی، شامل کامپیوترهای ملحق‌به صندوق‌های الکترونیکی در معرض نمایش گذاشته شد. به‌نظر می‌رسد با توجه به تعدد ماشین‌های محاسبه‌گر و نیز اینکه سازمان امور مالیاتی عملا اجرای ماده(١٢١) قانون برنامه پنجم توسعه را عهده‌دار است،

باید از طریق الزام ثبت‌نام تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان ماشین‌های محاسبه‌گر فروشگاهی و بررسی چگونگی کارکرد آنها، نسبت‌به صدور گواهی خاص برای آنها اقدام کند تا خریداران و صاحبان مشاغل بدانند کدام نوع ماشین‌های موجود در بازار را می‌توانند خریداری کنند تا از این طریق امکان اتصال به سامانه فروشگاهی مالیات بر ارزش‌افزوده را داشته باشند. می‌توان این پیشنهاد را مطرح کرد که در طرح جامع مالیاتی کشور، سازمان امور مالیاتی اختیار داشته باشد نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای مالیاتی را مورد آزمایش قرار داده و در‌صورت تایید نرم‌افزار و سخت‌افزار مالیاتی نسبت‌به معرفی آنها برای بازاریابی اقدام کند، زیرا در غیر‌این‌صورت شاهد آن خواهیم بود که سوداگران بازار با فروش نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای غیراستاندارد، در روند وصول مالیات اخلال ایجاد کنند.

مالیات بر ارزش‌افزوده(VAT)، نوعی مالیات چندمرحله‌ای است که در مراحل مختلف زنجیره واردات، تولید و توزیع، براساس درصد مشخصی از ارزش‌افزوده‌های فروخته‌شده یا خدمات ارایه‌شده در هرمرحله اخذ می‌شود، به‌این طریق که مالیات پرداختی در هرمرحله از زنجیره واردات، تولید و توزیع به عنصر مرحله بعدی زنجیره انتقال می‌یابد تا در آخر توسط مصرف‌کننده نهایی پرداخت شود. 

زنجیره اصلی ارزش‌افزوده، مشاغل محسوب می‌شوند زیرا مالیات ارزش‌افزوده اشخاص حقوقی (شرکت‌های تولیدی و شرکت‌های خدماتی) به‌دلیل ارایه اظهارنامه مالیاتی و ارایه الزامی صورت‌های مالی به‌سادگی قابل‌تشخیص و وصول است، اما در حوزه فعالیت‌های کوچک و متوسط نظیر مشاغل و کسبه، به‌دلیل تعدد مشاغل این امر به‌همان سادگی امکان‌پذیر نیست و به‌همین‌دلیل مبدعان مالیات بر ارزش‌افزوده از چنددهه پیش با تولید ماشین‌های محاسب و بعدها نیز با تولید انواع دستگاه‌های (Point On Sale POS)، عملا مشاغل و کسبه را نیز تحت‌کنترل مالیات بر ارزش‌افزوده درآوردند. در ایران به‌دلیل فقدان کاربرد ماشین‌های محاسب مخصوص این مالیات از یک‌طرف و درصد قابل‌توجه بی‌سوادی یا ناآشنایی کاربران مشاغل از طرف دیگر، عملا وصول مالیات مشاغل با مشکلاتی خاص موجه شده است. مضافا آنکه نقطه الکترونیکی اتصال مشاغل و کسبه با پایگاه مالیات بر ارزش‌افزوده به‌دلیل مسائل ساختاری مخابرات در ایران به مشکل خاصی تبدیل شده است.

در‌همین‌راستا در ماده(١٢١) قانون برنامه پنجم توسعه اقتصادی آمده است که:

ماده ١٢١- به‌منظور شفافیت در مبادلات اقتصادی و تشخیص درآمدهای مودیان مالیاتی و مالیات بر ارزش‌افزوده، وزارت بازرگانی مکلف است با هماهنگی سازمان امور مالیاتی کشور و شورای اصناف کشور تا پایان سال دوم برنامه، صاحبان مشاغل را براساس اولویت، ملزم‌به استفاده از سامانه‌های صندوق فروش (مکانیزه فروش) کند. معادل هزینه‌های انجام‌شده بابت خرید، نصب و راه‌اندازی دستگاه سامانه صندوق فروش (مکانیزه فروش) توسط صاحبان مشاغل مذکور از درآمد مشمول مالیات مودیان مزبور (در اولین سال استفاده از سامانه‌های مذکور) قابل‌کسر است. عدم‌استفاده صاحبان مشاغل از سامانه صندوق فروش (مکانیزه فروش) در هرسال، موجب محرومیت از معافیت‌های مالیاتی مقرر در قانون، برای سال مربوط می‌شود.

سازمان امور مالیاتی موظف است به‌تدریج و براساس اولویت، آن‌دسته از صاحبان مشاغل که ملزم به استفاده از سامانه صندوق فروش (مکانیزه فروش) هستند را تعیین کند و تا شهریورماه هر‌سال از طریق اطلاع کتبی و رسمی به اتحادیه صنفی مربوطه و نیز درج در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار و رسمی کشور اعلام و از ابتدای فروردین‌ماه سال بعد از آن اعمال کند.