از آزادسازی نرخ بلیت‌هواپیما چه نصیب مردم شد؟

اوایل امسال بود که دستور رسمی آزادسازی نرخ بلیت هواپیما صادر شد؛ اتفاقی که قرار شد با هدف افزایش کیفیت خدمات‌دهی به مسافران اجرا شود.

به گزارش جهان صنعت، طبق آنچه در آن زمان به عنوان استدلال برای اجرای آزادسازی نرخ بلیت هواپیما مطرح شد این بود که با متنوع کردن قیمت پروازها امکان کاهش قیمت در برخی مسیرها و افزایش کیفیت و خدمات‌دهی رخ می‌دهد.

به عبارت دیگر قرار بود با مولفه‌ای به نام «رقابت» همه چیز در بازار به سود مردم تمام شود اما در نهایت آنچه نصیب مردم شد تنها گرانی بود.

طبق آنچه در آمار اعلام می‌شود افزایش قیمت 30 درصدی بلیت هواپیما پس از آزادسازی رخ داده است اما آمار دیگری وجود دارد که نشان می‌دهد برخی از آژانس‌ها قیمت را تا صددرصد افزایش داده‌اند؛ این درحالی است که در آبان 91 قیمت بلیت هواپیما به دلیل اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها 65 تا 70 درصد گران شده بود یعنی در یک معادله ساده با اجرای دو قانون متفاوت بلیت هواپیما را حدود 200 درصد گران کردند.

در چنین شرایطی با وجود اینکه نمایندگان مجلس پای ثابت انتقاد از چنین شرایطی بودند اما بازار فروش بلیت هواپیما راه خود را می‌رفت و همواره در حال صعود قیمت بود.

همان‌طور که مشاهده شد نمایندگان مجلس همواره نسبت به گرانی بلیت هواپیما انتقادات صریحی را مطرح کردند و معتقد بودند که افزایش بی‌رویه قیمت‌ها به بهانه اجرای قانون آزادسازی یکی از نابسامانی‌های صنعت حمل‌ونقل و نقاط ضعف وزارت راه و شهرسازی است زیرا آزادسازی نرخ‌ها به معنای لجام‌گسیختگی قیمت‌‌ها در این صنعت نیست.

این تذکرها در اربعین امسال شدت بیشتری گرفت زیرا بلیت 400 هزار تومانی یک‌باره یک میلیون و 800 هزار تومان فروخته شد و مجلس به آخوندی هشدارهایی داد اما متاسفانه حوادث هوایی و تاخیرهای مکرر باعث شد بحث اصلی به فراموشی سپرده شود.

حال آنچه مورد بحث است اینکه در این میان هر کس سنگ خود را به سینه می‌زند و به منفعت سیستم خود فکر می‌کند، به عنوان مثال انجمن شرکت‌های هواپیمایی که همواره از نرخ پایین بلیت هواپیما و زیان‌آور بودن آن برای شرکت‌های هواپیمایی انتقاد دارد این‌بار به سراغ سازمان هواپیمایی رفته و به صراحت اعلام می‌کند که این سازمان در اجرای کامل قانون آزادسازی نرخ بلیت کوتاهی کرده است زیرا سازمان هواپیمایی هنوز اجازه اجرای قانون آزادسازی قیمت بلیت هواپیما را به شرکت‌های هواپیمایی نداده است! و حتی دبیر این انجمن اعلام کرده که آزادسازی تکلیف قانون برنامه پنجم توسعه است و دولت باید آن را از ابتدای 92 به اجرا می‌رساند.

این اظهارات درحالی مطرح می‌شود که همگان می‌دانند صنعت هوایی کشور در حال حاضر زمینه اجرای کامل قانون آزادسازی را ندارد و طی همین مدت و با آزادسازی نصف و نیمه نتوانسته خدمات بهتری به مسافران ارایه دهد.

جالب اینجاست که انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرت هوایی در یک کلام اعلام کرده که «اگر بلیت گران است، مردم سوار هواپیما نشوند».

که این نگرش تنها نشان از همان «سنگ خود را به سینه زدن» دارد زیرا از سویی یک مدیر به دنبال اجرای کامل هدفمندی و افزایش دوباره قیمت‌هاست و مدیر دیگر معتقد است «هر کس ناراضی است هواپیما سوار نشود».

سوالی که برای هر فردی پیش می‌آید این است که اگر قرار است قیمت‌ها به‌طور سلیقه‌ای بالا روند پس نقش نهادهای مسوول و نظارتی چه می‌شود.

آنچه تاکنون در بحث افزایش قیمت‌ها از سازمان‌ها دیده شده تنها هشدار و خط و نشان بوده که در نهایت به جایی نرسیده است. بارها مشاهده شده هر از چند گاهی مسوولان اعلام می‌کنند که افزایش نرخ بلیت هواپیما غیرقانونی است و آژانس‌ها حق ندارد بلیت را گران کنند اما در عمل بلیت گران می‌شوند و آب هم از آب تکان نمی‌خورد.در بحث آزادسازی هم همین اتفاق افتاد زیرا دست‌اندرکاران این صنعت به ویژه آژانس‌ها از آزادسازی فقط بخش گرانی بلیت را اجرا کردند و مابقی موارد را از این گوش شنیدند و از آن گوش دیگر در کردند.

درحالی که پیش از اجرای این قانون همواره هشدارهایی با عنوان اینکه برای اجرای آزادسازی قیمت نباید عجله کرد داده می‌شد زیرا اجرای آزادسازی تصمیم حساسی است و باید به دقت اجرا شود و مدل اجرایی شدن این موضوع نیازمند پیش‌بینی لازم و فراهم شدن زمینه‌هایی است و همان‌طور که بررسی‌ها نشان می‌دهد در دیگر کشورها از جمله آمریکا از زمان تصویب قانون آزادسازی تا زمان اجرایی شدن آن شش سال طول کشیده است.

در عین حال با توجه به اینکه برخی ایرلاین‌ها سیستم مناسبی برای فروش بلیت ندارند آزادسازی ممکن است تبعاتی به همراه داشته باشد بر همین اساس شرکت‌های هواپیمایی قبل از آزادسازی باید نسبت به راه‌اندازی سیستم رزرو بلیت اقدام کنند.

حال کمتر از یک ماه دیگر تا سال 94 باقی مانده است؛ بازار آژانس‌های هواپیمایی حسابی داغ است و در هیچ‌یک از آژانس‌ها و شرکت‌های هواپیمایی خبری از بلیت هواپیما با نرخ ارزان و معمولی نیست، حتی مسیرهای پررفت‌وآمد افزایش قیمت سه برابری داشته‌اند.

در این میان باز هم جای نظارت بر قیمت‌ها و سیاست‌گذاری‌ مسوولان خالی بود!