بهمن تورم و سه توجيه ناشيانه
در حالي كه با نزديك شدن به ماههاي پاياني سال و فرا رسيدن موج گرانيهاي شب عيد، نگرانيهاي جدي شهروندان از كاهش قدرت خريد و افزايش قيمتها تشديد شده، مسئولان اقتصادي كشور و رسانههاي هوادار دولت، سه دليل را براي تورم موجود در جامعه عنوان مي کنند و تلاش دارند علت آن را به اين سه دليل نسبت دهند كه عبارتند از:
• افزايش قيمتهاي جهاني و طبيعتا افزايش قيمتهاي وارداتي در بازار داخلي،
• شدت گرفتن پروژههاي عمراني و تورم ناشي از سرمايهگذاري در بخشهاي توليدي،
• استفاده از درآمدهاي نفتي براي افزايش رفاه عمومي و تورم ناشي از آن.
اما آيا به راستي اين سه علت باعث تشديد موج تورم و گراني در جامعه شدهاند يا اينها از دلايل انحرافي يا دستكم حاشيهاي تورم هستند؟
بخش تحلیل اقتصادی «تابناک» براي پاسخ به اين پرسش، هر يك از سه علت را جداگانه ارزيابي كرده است:
* هماكنون با افزايش رقابتهاي جهاني، نه تنها صاحبنظران اقتصادي و صاحبان صنايع، بلكه بيشتر شهروندان نيز به خوبي ميدانند كه محصولات صادراتي به ويژه در كشورهاي صنعتي، از قيمت پايينتري نسبت به همان محصول در بازارهاي داخلي آن كشور برخوردارند و اين به دليل تشويق افزايش صادرات از سوي دولتها و حذف بخش عمده تعرفه مالياتها در بازارهاي صادراتي و حتي ارايه تسهيلات ارزان حملونقل و بازاريابي از سوي برخي كشورها به محصولات صادراتي است؛ بنابراين، در صورتي كه ادعاي افزايش قيمت كالاهاي وارداتي، درست باشد، بايد تورم ناشي از آن نخست در كشورهاي صادركننده ظاهر شود، حال آن كه كشوري چون آلمان كه بزرگترين صادركننده به ايران به شمار ميرود، از تورم كمتر از 3 درصد برخوردار است و ديگر كشورهاي صنعتي صادركننده به ايران نيز شرايط مشابهي دارند.
...اثر ديگر افزايش قيمت نفت، ركود حاصل از آن در اقتصاد كشورهاي صنعتي است كه به كاهش تقاضا منجر و موجب ميشود توليدكنندگان اين كشورها براي تحريك تقاضا، اقدام به كاهش حاشيه سود خود براي جلوگيري از اثر افزايش قيمت نفت و مواد اوليه در كاهش تقاضا كنند....
*ـ تشديد فعاليتهاي عمراني نيز هرچند در سبد هزينههاي دولت وجود دارد، اما آيا صورت واقعي نيز يافته است؟ گزارش بانك مركزي از اقتصاد ايران در سال 1385 نشان ميدهد كه بنا بر ادعاي دولت، تنها 6.2 درصد در توليد ناخالص داخلي رشد اتفاق و اين در حالي است كه رشد هزينههاي عمراني دولت، ده برابر اين رقم بوده است.حال پرسش اينجاست كه اگر اين هزينه هنگفت، منجر به تشديد فعاليتهاي عمراني نشده، صرف چه كاري شده است؟.....
متن کامل را در ستون گزارش بخوانید.
