نقش آموزش و پرورش در مولفه‌هاي قدرت ملي

سيدباقر پيشنمازي در سرمقاله رسالت نوشت:

يكي از راهبردهاي قرآن كريم در تامين امنيت مسلمانان، توسعه قدرت با هدف بازدارندگي است. برابر آنچه كه در آيه 20 سوره انفال امر شده است، مسلمانان مكلفند همه مولفه‌هاي قدرت را شناسايي و در اختيار بگيرند تا هيچ دشمني نتواند جامعه اسلامي را تهديد و يا مورد هجوم قرار دهد.

اگر كشور ما به جزيره امني در درياي توفاني و امواج سهمگين حوادث منطقه تبديل شده است محصول اهتمام نظام، به مولفه‌هاي قدرت است. آنچه كه نظام را از جهت ساختاري در برابر انواع فتنه‌هاي داخلي وخارجي و توطئه‌هاي براندازي مقاوم و پايدار ساخته است، مدل حكومتي بديع و بي‌بديل آن است، و اين مديون فقاهت سياسي بنيان‌گذار انقلاب اسلامي و ولايت و امامت فقيه است. يعني در راس هرم حكومتي فقيهي قرار مي‌گيرد كه تسليم خدا و حافظ دين او است و همچنين در مراقبت دائم از خود در برابر خواسته‌هاي نفس است.

امنيت يكي از دو موهبت بزرگ الهي است كه در آيه چهار سوره قريش به عنوان "نعمت ويژه" از آن ياد شده است وبرابر آنچه كه در آيه 112 سوره نحل ذكر گرديده است، يکي ازدوتهديدخداوند درموارد ناسپاسي هم، "سلب امنيت" خواهدبودواين ازجمله دلايل اهميت ونقش آن درسلامت وسعادت انسان است.

"احساس امنيت و آرامش" نيز بنابر آنچه كه در آيه چهار سوره فتح آمده است از زمينه‌هاي رشد «ايمان» مومنان است، و لذا توجه به مولفه‌هاي قدرت با هدف تامين امنيت و آرامش جامعه اسلامي از اهميت فوق‌العاده‌اي برخورار است و كساني كه به هر بهانه و يا هر "فتنه" ‌اي امنيت و آرامش جامعه را براي قدرت طلبي و يا ثروت اندوزي ويازمينه سازي براي ورود دشمن ياعوامل تروريست اش، هدف‌گيري مي‌كنند مصداق بارز "فساد كننده روي زمين" هستندوکساني که مي‌خواهندفتنه گران رادوباره به صحنه بياورند نيزملحق به آنان اند.

درجامعه اسلامي مولفه‌هاي قدرت متنوع و متكثرند و از هر منظر كه فهرست شوند، راهبري آنها به دست انسان‌هايي صورت مي‌گيرد كه از صلاحيت‌هاي لازم برخوردار باشند.اماچنين انسانهايي چه صفاتي بايدداشته باشندودرکجا وبه دست چه کساني بايد پرورش يابند؟

مقام معظم رهبري مي‌فرمايند: آنچه كه در درجه اول در ايجاد «قدرت ملي» مهم است به نظر من دو چيز است يكي علم است، يكي ايمان. (13/11/88)

بسياري از مولفه‌هاي قدرت محصول "علم" هستند مثل فناوري در عرصه قدرت نظامي، سياسي، اقتصادي و فرهنگي و آنچه در برابر تهديد و فشار و ارعاب و جنگ رواني و "جنگ نرم" و سخت ، مقاومت و پايداري و حماسه را به ارمغان آورده است، "ايمان" است.

مومنان بدون علم، از افتادن به بيراهه و هدر رفت فرصت‌ها درامان نيستند و دانشمندان بي‌ايمان نيز، از لغزش و خيانت، و هم اينان به شهادت تاريخ بارها به پايگاه‌هاي فرهنگي و سياسي و اجتماعي و ابزار نفوذ و "عوام فريبي" دشمنان تبديل شده‌اند.

بدون ترديدکادرسازي وتربيت نيروي انساني درطرازانقلاب اسلامي "محوراصلي"

مولفه هاي قدرت ملي است واين اولين ومهم ترين انتظارازنظام است.

مقام معظم رهبري: براي يک کشورنيروي انساني "همه چيز" است. مااگرنيروي انساني نداشته باشيم هيچ چيز نداريم....توليد "نيروي انساني کارآ مد" براي اداره انقلاب، ازدبستانها وحتي تاحدودي ماقبل دبستانها شروع مي شود.....(21/9/68).

نقش نظام تعليم وتربيت به همين دليل بيش از پيش اهميت مي يابد. «آموزش» و «پرورش» دو بال براي يكي پروازاند و از منظري يك موضوع است كه از دو «نيم» علم و ايمان تشكيل شده است. مسئوليت تربيت به عنوان مهم‌ترين و اصلي‌ترين محور شكل‌گيري و راهبري مولفه‌هاي قدرت كه همان "انسان عالم و با ايمان" است به عهده وزارت آموزش و پرورش گذاشته شده است. وزير و مديران آموزش و پرورش با پذيرش مسئوليت در اين دستگاه استراتژيك، «بار امانت» بزرگي را بر عهده گرفته‌اند و اگر اين «امانت‌پذيري» آگاهانه و مسئولانه صورت گرفته باشد، فرض بر اين خواهد بود كه همه ظرفيت‌ها و فرصت‌ها را براي به مقصد رساندن آن، به كار گرفته و راهبري خواهند كرد.

وزارت آموزش و پرورش در برنامه عملياتي سال 93 خود، از 131 راهكار ارائه شده در سند تحول، 40 راهكار كه شرايط هموارتري براي تحقق آن وجود داشته است را انتخاب و براي اجراي آن 99 برنامه تعريف كرده است و دولت محترم نيز براي همين منظور 250 ميليارد تومان در سال جاري مصوب و براي سال آينده 300 ميليارد تومان پيشنهاد كرده است.

يكي از 99 برنامه اعلام شده، براساس راهكار1 -7سند تحول: طراحي و تدوين «برنامه جامع تربيت» و فعاليت پرورشي با استفاده از ظرفيت «قانون احياء معاونت پرورشي و تربيت بدني» است.

اكنون كه بيش از 80% فرصت سال 93 سپري شده است نه تنها برنامه جامع تربيت ارائه نشده كه هيچ اقدامي (حداقل) در جهت اصلاح ساختار تشكيلاتي معاونت پرورشي براساس قانون احياء صورت نگرفته است و همچنان برخلاف قانون ياد شده تربيت بدني در معاونتي جداگانه به فعاليت خود ادامه مي‌دهد!

در سياست‌هاي كلي ابلاغي مقام معظم رهبري به وزارت آموزش و پرورش نيز تربيت بدني ذيل حوزه تربيت و پرورش تعريف شده است. در سرفصل 5 آمده است: اهتمام به تربيت و پرورش مبتني بر فلسفه تعليم و تربيت اسلامي و در بند 5-5 (ذيل آن) توسعه تربيت بدني و ورزش مدارس ذكر شده است.

اگر عزم جدي براي اجراي سند وجود داشت حداقل گام‌هاي اول تغيير در اين حوزه تاكنون مي‌بايست برداشته مي‌شد و يا علائمي مبني بر وجود اراده براي تحقق آن مشاهده مي‌شد.

از لوازم و اركان "برنامه جامع تربيت"، ارائه راهکار براي فرصت‌هاي درون مدرسه‌اي و برون مدرسه‌اي دانش‌‌آموزان وارائه راهکار براي تحقق همه ساحت هاي تربيت است. وچون مرجعيت تربيتي مدرسه در محله و ايفاي نقش اجتماعي در فرآيند توسعه وتوليد سرمايه انساني و كاهش آسيب‌هاي اجتماعي و فرهنگي كشور در برنامه شماره 50 و 51 طرح‌هاي عملياتي سال 93 وزارت آموزش و پرورش پذيرفته شده است،لازم است وزير محترم پس از كسب موفقيت براي به صحنه آوردن ظرفيت‌هاي وزارت تحت مسئوليت خود، نسبت به بهره‌برداري از همه ظرفيت‌هاي حكومتي و غيرحكومتي درجهت پيشبرد هر چه بهتر امر تحول درنظام تعليم وتربيت اهتمام نمايند همانگونه كه در بند الف و دال فصل هشتم سند تحول مورد تاكيد قرار گرفته است.

يكي از اين ظرفيت‌هاي بسيار مهم كه مورد غفلت واقع شده است "فرصت‌هاي برون مدرسه‌اي" بيش از 12 ميليون دانش‌آموز است كه اگر مديريت شود به عنوان يك ظرفيت ارزشمند مي‌تواند گره‌گشاي بسياري از مسائل نظام تعليم و تربيت گردد. "انرژي عظيم" وکم نظيري كه اگر تدبير و برنامه‌ريزي شود،

نه تنها دانش‌آموزان براي آن هزينه‌اي مطالبه نمي‌كنند كه با استقبال و مشاركت خانواده‌ها مواجه مي‌گردد. واگر مورد غفلت و يا تغافل واقع شود مي‌تواند به تهديدي پنهان تبديل شود كه در گام اول گريبان وزارت آموزش و پرورش را خواهد گرفت، نمونه آن بعضي رويدادهاي رسانه اي شده تلخ و بي‌سابقه اخلاقي وخشونت آميزچند ماه اخير درمدارس پايتخت و بعضي از استان‌ها بود، كه اين سئوال را علني كرد: پس آموزش و پرورش چه مي‌كند؟!

آمايش وهدف گذاري وراهبري اين انرژي عظيم ونحوه بهره گيري ازآن امري محتمل ومقدوراست ودرمجال ديگري نيازمند کالبد شکافي وبرنامه ريزي وارائه راهکاربراي اقدام استدراجي است.ازجمله اينکه سنين دانش‌آموزي، بيش از سايردوره‌هاي زندگي، زمان "تشخص‌طلبي" است و اگر اوليا و مربيان آن را دريابند و پاسخ مناسب و به موقع براي آن ارائه کنند ظرفيت عظيمي را به صحنه خواهند آورد كه بديلي نخواهد داشت. دانش‌آموزان اگر عرصه‌هاي منطقي براي ظهور خود و استعدادهايشان را پيدا كنند حاضرند باهر تلاش و فداكاري به مقصد برسندوهدف را تصرف نمايند.

فراموش نمي‌كنيم در عرصه‌هاي دفاع مقدس حضور همين انرژي عظيم چه حماسه‌ها كه خلق نكرد؟ 36000 شهيد دانش‌آموز نماد فداكاري اين ظرفيت عظيم است که پيامي آشکاربراي متصديان نظام تعليم وتربيت دارد.هرچند ابعاداين ظرفيت کم نظيربعد از سال‌هاي دفاع مقدس، به تدريج مورد غفلت واقع شد. البته اکنون نيزاگر مورد توجه قرار گيرد دوباره به صحنه خواهد آمد ودردشوارترين عرصه هاي "مقاومت وپيشرفت" توفان بپا خواهد کرد. اين يكي از مولفه‌هاي مهم قدرت ملي است كه درحاشيه آموزش و پرورش قرار گرفته است.

اگر براي روزانه 5 ساعت فرصت برون مدرسه‌اي دانش‌آموزان ريل‌گذاري شود سالانه بيش از20 ميليارد نفر ساعت قابل استحصال خواهد بود. اين ظرفيت عظيم در طرح تعالي مديريت مدرسه (برنامه شماره 50اجراي سنددر سال 93) تا عملياتي شدن ساحت‌هاي مختلف تربيت، از جمله "تربيت زيستي و اقتصادي" و امر سازندگي و مهارت‌آموزي و تمرين نقش‌هايي كه قرار است در زندگي فرداي خود به صورت رسمي ايفا كنند و كسب آمادگي و تجربه در عرصه "قدرت نرم" و رقابت‌هاي علمي وکنشهاي اجتماعي وفرهنگي و.... مي‌تواند فعال شود.

اگر دشت‌هاي حاصلخيز به كشاورزاني دلسوز و اهل سپرده شود، بهترين تدبير را براي حداكثر بهره‌گيري در كاشت و داشت و برداشت متناسب فصول مختلف سال خواهند داشت وهيچ فرصتي رابراي ثمره گيري ازدست نخواهندداد.امااگردشتهاي حاصلخيز خودراآفت زده يافتيم وکشاورزان راسرگرم مسائلي ديگر! به معناي چه خواهد بود؟

اكنون توان و "فرصت‌هاي برون مدرسه‌اي" دانش‌آموزان جزمواردي بسيار محدودوناچيز،بدون متولي است و راهبري نمي‌شود ولذا به زمينه مناسبي براي سرايت و گسترش بعضي از آسيب‌ها تبديل شده است كه زير پوست شهر پنهان شده و هنوز جدي گرفته نمي‌شود! بيش از20 ميليارد نفر ساعت سالانه‌اي كه بخش عمده آن به رايگان در اختيار صيادان آشكار و پنهان فضاي مجازي قرار گرفته است!

طرح اين موضوع براي دستگاهي که درنيمه راه ساماندهي فرصتهاي

درون مدرسه اي به کندي حرکت مي‌کندشايد مسئله اي دورازدسترس ودرحد "آرزو" تلقي شود، اما (فراهم آوردن زمينه تربيت پذيري دانش آموزان درتمام ساحتهاي وجودي براي دستيابي به مراتبي از حيات طيبه) دربند1ازصفحه2 نامه وعده هاي وزير محترم آموزش وپرورش به مجلس شوراي اسلامي براي اخذ راي اعتمادآمده است.

براي بهره‌گيري از توان وظرفيت و فرصت هاي برون مدرسه اي دانش آموزان راهكارهايي وجود دارد، كافي است به عنوان «يك مسئله مهم» روي ميز قرار گيرد و مورد توجه و اعتنا واقع شود، در اين صورت پنجره‌اي از "اميد" به روي خانواده‌ها گشوده خواهد شد. نتيجه اينکه:

.... روزي فرا خواهدرسيد كه رئيس دولت توانمندترين وزير كابينه خود را براي وزارت آموزش و پرورش انتخاب خواهد كرد و به او خواهد گفت فارغ از

سهم خواهي دوستان جرياني و حزبي، براي مناصب و مسئوليت‌ها، همه توان وزمان و بيشترين دغدغه خود را صرف تحول در نظام تعليم و تربيت كشوروتربيت نيروي انساني طراز انقلاب اسلامي نمايد و به اعتدال و عدالت و صداقت و خدمت جامه عمل بپوشاند.... اين تقاضاجدي ترازيک آرزو است.