امپرياليسم خبري و جنگ رواني
با نگاهي به تاريخ گذشته بشريت، جنگهاي متعددي در اقصي نقاط جهان رخ داده كه همواره جنگ رواني پيشقراول اين نبردها بوده است به طوري كه قدمت جنگ رواني و تبليغات به اندازه قدمت تاريخ جوامع انساني مي باشد. اما اين مسئله در عصر جديد از اهميت به سزايي برخوردار گشته است. امروزه با پيشرفت فناوري رسانه اي، جنگ رواني تاثير شگرف و عميقي در باورها و اذهان مخاطبان داشته و تعريف هاي مختلفي از جنگ رواني ارائه شده است.
آمريكا جنگ رواني را چنين تعريف مي كند: جنگ رواني يعني استفاده از هرگونه وسيله به منظور سرمايه گذاري بر روحيه و رفتار يك گروه با هدف نظامي مشخص.
در مارس سال 1955 ميلادي، آمريكا دست به انتشار كتابي با عنوان "در صحنه نبرد" زد و جنگ رواني را استفاده برنامه ريزي شده از تبليغات و ساير اعمالي كه قبل از هر چيز با هدف تاثير بر نظرات و احساسات، مواضع و رفتار جوامع دشمن، بي طرف يا دولت به شيوه هاي خاص با دستيابي به اهداف ملي صورت مي گيرد، عنوان كرد.
آمريكا وظيفه عمده جنگ رواني را تحميل اراده خود بر اراده دشمنان به منظور حاكم شدن بر آنان از راههايي غير از راههاي نظامي مي داند و در اين راستا از تبليغات راهبردي بين المللي بهره مي گيرد. جنگ رواني و امپرياليسم خبري در ابعاد گوناگون عليه دولتهاي مستقل و آزاد با اهداف سياسي، فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و نظامي صورت مي گيرد.
نمونه بارز آن تبليغات غير عادلانه رسانه هاي وابسته به بنگاههاي خبر پراكني رژيم صهيونيستي در جنگ 33 روزه لبنان و جنگ 22 روزه غزه مي توان ياد كرد. هم اكنون از رسانه هاي جمعي به عنوان ركن چهارم دولتها نام برده مي شود.
ابزارهاي رسانه اي همانند راديو، تلويزيون، ماهواره، اينترنت، مطبوعات و خبرگزاريها مهمترين عوامل در اشاعه اخبار، رويدادهاي درست و يا نادرست هستند كه صاحبان تكنولوژي و سياست مداران و جنگ سالاران به اهميت آن واقفند و همواره براي پيشبرد اهداف خود از آن استفاده مي كنند.
يكي ديگر از شيوه هاي جنگ رواني شايعه است. شايعه به منظور تغيير افكار عمومي ملتها و فروپاشي دولتها توسط امپرياليسم خبري نقش به سزايي در تنظيم روابط و مناسبات بين المللي داشته است. دو عنصر عمده در جنگ رواني محور تبليغات و ضريب القاء آن در اشاعه خبر و پيام بسيار مهم مي باشد.
دولتمردان و گردانندگان سلطه گر رسانه اي و خبري جهان از واژه هايي همانند: صلح، آزادي، حقوق بشر، دموكراسي، مبارزه با تروريسم و تسليحات نظامي غير متعارف به عنوان سر فصل جنگ رواني براي جلب هر چه بيشتر مخاطبان استفاده مي كنند، اما در عمل ما شاهد زير پا گذاشتن آن توسط اين مدعيان دروغين هستيم. اقدامات تبليغي و رواني درگذشته عليه حكومتهاي آلنده در شيلي، و بحران كوبا دليلي بر اين ادعا است.
از اهداف بنگاههاي خبري تامين منافع دولتمردان كشورهاي سلطه گر در عرصه هاي بين المللي است. وارد كردن اتهامات عليه كشورهاي مستقل و آزاد به بهانه هاي متعدد از جمله حمايت از تروريسم، از شگردهاي امپرياليسم خبري مي باشد و در نهايت، آنان با تهاجم فرهنگي، بي هويتي ملي و فرهنگي، غارت منابع طبيعي، سلطه نظامي و سياسي و كشتن انسانهاي بي گناه، منافع نامشروع خود را دنبال مي كنند.
آنچه كه مي تواند تبليغات رواني عليه مخاطبان را خنثي كرده و كاهش دهد به تعدادي از آنها اشاره مي شود:
1- ارائه اخبار و آگاهي به روز از اوضاع منطقه اي و جهاني به مخاطبان.
2- هدايت افكار عمومي به سوي تحليل و نقد و بررسي اخبار منتشر شده.
3-معرفي رسانه ها و بنگاههاي خبر پراكني و حاميان آنان به مخاطبان.
4-تشكيل اتاق فكر با به كارگيري از نخبگان رسانه اي و دانشگاهي.
5- ضرورت داشتن استراتژي و راهبرد رسانه اي به منظور مقابله با جنگ رواني.
كه جملگي مي توانند نقش كليدي در پيروزي يا شكست در منازعات رسانه اي و بين المللي داشته باشند.
*كارشناس ارشد روابط بين الملل
منبع: صلاح نصر، جنگ رواني، مترجم، محمود حقيقت كاشاني
