در اربعین حسینی چه بخوانیم؟

عزاداران حسینی در حالی خود را برای روز اربعین محیا ساخته‌اند و میلیون‌ها عاشق شیعه راهی نجف و سپس کربلا شده‌اند که میلیون‌ها شیعه از جمله شیعیان ایران، این سفر ویژه نصیب‌شان نشده است و قسمت نبود تا به پابوس سرور و سالار شهیدان بروند و عزاداری‌ها در این ایام نیز نسبت به ایام عاشورا و تاسوعا محدود است. با این اوصاف شاید بتوان قدری در قیام حسین (ع) تامل بیشتری کرد و همزمان با عزاداری، در این باب مطالعه داشت.

به گزارش «تابناک»؛ بعید است کسی بتواند ادعا کند، ایام محرم و صفر مثل همه روزهای دیگر می‌گذرند. هیچ هم که نباشد، تمام شهر و آدم‌ها و حال و هوایش خبر از روزهایی متفاوت می‌دهند. برای همین بیراه هم نیست که در این روزها لازم باشد سبک زندگی متفاوتی داشته باشیم. یعنی چیزی غیر از رفتن به هیأت و نشستن پای روضه.

این روزها که قرار نیست تمام شبانه‌روز در هیأت باشیم، چند پیشنهاد آمده است برای با کیفیی تر کردن عزاداری های این ماه. کارهایی برای تکمیل عزاداری و تاثیرگذارتر کردن هیأت ها و عزاداری ها. «تابناک» در آستانه اربعین پیشنهادهایی برای خواندن ارائه می‌نماید که هم درک بهتری از قیام عاشورا برای هریک از ما حاصل آید و هم در ترویج کتاب‌خوانی مذهبی گامی برداشته شده باشد.


مقتل لهوف

تا یک دهه پیش آن قدرها مرسوم نبود که در مراسم محرم مقتل بخوانند. اغلب روضه (روضه الشهدا) می‌خواندند. اما حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در خطبه‌های نماز جمعه محرم مقتل به دست گرفتند و خواندند، تا روایت حادثه کربلا از روی اسناد محکم و بدون تحریف مرسوم شود.مقتلی که رهبرانقلاب از روی آن خواندند، همین «اللهوف علی قتلی المطفوف» نوشته سیدبن طاووس بود که می‌توان آن را بهترین گزینه برای مطالعه ماجرای کربلا دانست. از نظر صحت اسناد، این کتاب جایگاه خوبی دارد و خرافات و اضافات تاریخی به آن وارد نشده است. این مقتل را می‌توانید از ترجمه محمدمهدی اشتهاردی با عنوان غمنامه کربلا یا ترجمه شیخ عباس قمی (به نام اصلی لهوف) بخوانید.


حماسه حسینی

کتاب حماسه حسینی، مجموعه سخنرانی‌ها و یادداشت‌های شهید مطهری در مورد ماجرای عاشورا و فرهنگ عزاداری در ایران است. به خصوص اگر فکر می‌کنید پای منبرها حرف‌های عجیب و غریب می‌شنوید، یادداشت‌های ایشان در مورد تحریفات واقعه کربلا را از دست ندهید؛ شاید لازم باشد در منبرهایی که پایشان می‌نشینید، تجدید نظری کنید. اگر می‌خواهید کتاب را بخرید، چاپ‌های جدید (دوجلدی) به چاپ‌های قدیمی‌تر (سه‌جلدی) ارجحیت دارند، چون یک ویرایش اساسی شده‌اند که آن را خواناتر کرده است.


کتاب آه

مقتل، به شیوه‌ای بسیار خواندنی. کتاب آه، بریده‌هایی از مقتل« نفس المهموم» نوشته محدث قمی است که حدود 100 سال پیش نوشته شده، اما به قدری روان و گیراست، که همین حالا هم می‌شود آن را دست گرفت و به راحتی خواند. از طرفی، انتخاب قطعات توسط یاسین حجازی بسیار زیبا و به‌جا صورت گرفته و می‌شود هر کدام از این قطعات را به شکل یک مینی‌مال تاثیرگذار خواند. قرمز بودن صفحه شهادت امام هم سلیقه خوب ناشر را نشان می‌دهد. اگر اهل خواندن هستید، این کتاب را به هیچ عنوان از دست ندهید. زودتر شروع کنید، تا مجبور نباشید همه کتاب را یک جا بخوانید. هر بار فقط یک تا چند قطعه را بخوانید و کتاب را ببندید تا وقت برای فکر کردن به همه آن‌ها داشته باشید.


فتح خون

کتابی که شهید آوینی نتوانست تا انتها بنویسد و پیش از تنظیم کامل آن به شهادت رسید، اما به قدری خواندنی و جذاب است که آدم فکر می‌کند اگر شهید آوینی زنده می‌ماند و این کتاب را تمام می‌کرد، می‌خواست چه چیزی به آن اضافه کند؟ کتاب، با نثری ادبی و نگاهی شاعرانه به وقایع پیش و پس از عاشورا نوشته شده است. کافی است گوشه‌ای بنشینید و با تصور صدای گیرای آوینی آن را برای خودتان بخوانید.


پس از پنجاه سال

اگر اهل پژوهش باشید و از خواندن کتاب‌های تحقیقی خوش‌تان بیاید، این کتاب را از دست نمی دهید. مرحوم سید جعفر شهیدی (که قرین رحمت باد) پژوهشی پیرامون علت‌های رخ دادن وقایع عاشورا کرده است که در این کتاب مجموعه نتایج آن آمده است. این کتاب تاریخی نیست و قرار نیست از تولد تا شهادت امام حسین علیه السلام را فهرست کند، بلکه یک پژوهش علمی و مستند در مورد وضعیت اجتماعی و علت‌ها و پیامدهای واقعه عاشوراست.


شماس شامی

شماس شامی رمانی در فضای آیینی که در متن واقعه عاشورا نیست، اما به خوبی آن را روایت می‌کند. اگر اهل رمان خواندن هستید، این رمان گزینه بسیار خوبی برای خواندن در ایام محرم است. آن هم از نگاه نماینده دولت روم در دربار یزید، در زمان رخ دادن حوادث کربلا.


رسم وفا

امام حسین علیه السلام درباره یاران شان فرمودند: «من یارانی با وفا‌تر و بهتر از یاران خود سراغ ندارم.» در ماجرای قیام عاشورا علاوه بر خویشاوندان امام حسین علیه السلام جمع زیادی همراه ایشان مردانه جنگیدند و شهید شدند. ولی نام بسیاری از آن‌ها مهجور مانده و حرفی از عظمت و فداکاری شان به میان نیامده است.

آنچه در کتاب‌های تاریخی آمده است معمولا شرح حال شهدای هاشمی و تعداد انگشت شماری از شهدای غیرهاشمی مثل حبیب بن مظاهر و... است، ولی درباره بقیه شهدای کربلا کمتر گفته شده است.

این کتاب به دنبال رفع همین کم توجهی است و به شرح حال شهدای غیر هاشمی ماجرای کربلا پرداخته است. مجموعه‌ای خواندنی از زندگی شهدای کمتر شناخته شده عاشورا. آرامگاه جمعی این شهدا در کربلا، در حرم حسینی، در ضلع شرقی حرم و پایین پای حسین بن علی علیه السلام است و نام‌‌هایشان با خطی زیبا، بالای آرامگاه‌شان، ثبت و حک شده است.


اشک روان بر امیر کاروان

این کتاب ترجمه سید محمد حسین شهرستانی است از کتاب الخصائص الحسینیه شیخ جعفر شوشتری. در این کتاب به شرح حال و خصوصیت‌های امام حسین علیه السلام پرداخته شده و ترجمه آن قدر روان و گویا است که می‌توانید با مطالعه این کتاب به یک دایره المعارف مختصر و در عین حال معتبر درباره سید الشهدا علیه السلام دست پیدا کنید.

در بخشی از این کتاب آمده است:

امام حسین علیه‏السلام در کربلا جمیع مناسک حج، احرام و تلبیه و طواف و سعی و بیتوته در منی و حلق و قربانی همه را بجا آورد:

«احرامش: آن لباس کهنه بوده که در وقت وداع از خواهرش زینب سلام الله علیها طلبیده و زیر جامه‏اش پوشیده برای اینکه اشقیاء، بدن مبارکش را بعد از شهادت برهنه نکنند.

تلبیه‏اش: وقتی که حسین علیه‏السلام اذان فرزند عزیزش علی‏اکبر را به لهجه‏ی رسول‏الله صلی الله علیه و آله روز عاشورا شنید «لبیک» گفت، همین‏طور وقتی که علی‏اکبر علیه‏السلام شهید شد و از زین اسب به زمین افتاد، پدرش را صدا کرد و گفت که «این جدم رسول‏الله است که به جام کوثر مرا سیراب نموده، و جام دیگری برای شما از کوثر آورده و می‌‏فرماید: فرزندم! العجل العجل! بشتاب به طرف ما!» امام حسین علیه‏السلام بقول و فعلش «لبیک» گفت.

طوافش: برای طواف، بیت‏الله لازم است، حسین علیه‏السلام این بیت را با خودش به کربلا آورده بود، و آن عبارت بود از «بیت محبة الله» در شب عاشورا با تلاوت و عبادت و ریاضت دور این بیت محبت، طواف کرد.

سعیش: امام حسین علیه‏السلام بر بالین هر شهید آمده و جنازه‏اش را به خیمه‏‌ها آورده، این ایاب و ذهاب بیش از هفتاد شوط بوده، و همین «سعی» می‌‏باشد.

قربانی: امام حسین علیه‏السلام روز عاشورا قربانی‏هایی داد که عبارت بود از شهادت اولیاءالله و اصفیاءالله و در آن‌ها بود یک قربانی که از قربانی ذبیح‏الله حضرت اسماعیل هم افضل بود، و آن قربانی، فرزندش علی‏اکبر علیه‏السلام بود.

حلق: یکی از مناسک حج حلق (یعنی سر تراشیدن) است، امام حسین علیه‏السلام در مقام ادای این عبادت، سرش را تقدیم پروردگارش نمود.

بیتوته: آخرین اعمال حج، بیتوته‏ی سه روزه در منی است، و آن را ح»سین علیه‏السلام این طور به جا آورد که سه روز بدن مبارکش بر ریگزار کربلا عریان افتاده بود.