نيمکتهاي آسيا تقديم به اروپا
ناکامي هاي اخير تيم ملي فوتبال و چهار نماينده باشگاهي ايران در مسابقات مختلف سطوح قاره اي، بار ديگر مسأله استخدام مربي خارجي به عنوان يکي از چالشهاي عمده يک دهه اخير را در کانون توجه قرار داد.
به نوشته قدس، آخرين کاميابي فوتبال ايران که در سال 2007 توسط سپاهان به سرمربيگري لوکابوناچيچ به دست آمد، مدلي خوب براي رسيدن به موفقيت را پيش روي مديران باشگاهي و ملي قرار داده است؛ اما بي ترديد آنچه سپاهان را به فينال ليگ قهرمانان آسيا و مسابقات قهرماني باشگاهي جهان رساند، نه فقط حضور لوکا در رأس کادر مربيگري اين تيم، بلکه مداومت در اجراي برنامه هاي اصولي، برخورداري مالي و بهره مندي از بازيکنان استاندارد قاره اي در کنار هم بود. چه بسا هر يک از اين عوامل در ميان نبود، سپاهان به چنين جايگاهي نمي رسيد.
بي ترديد ظرايف کار مربيگري که در بحراني ترين وضعيتها مي تواند گره از کار هر تيمي باز کند، نزد مربيان اروپايي- چه از شرق و چه از غرب اين قاره- به نسبت مربيان آسيايي در سطح بسيار بالاتري يافت مي شود. مرتضي محصص، مدرس ايراني AFC اطلاعاتي را در دست دارد که نشان مي دهد ژاپني ها حدود 5 هزار مربي آموزش ديده مطابق با استانداردهاي جهاني مربيگري را در فدراسيون فوتبال خود سازماندهي کرده اند که تعدادي از اين مربيان شايستگي احراز سرمربيگري تيم ملي ژاپن، حتي براي کسب مقام در مسابقات جهاني را دارند، اما به حکم اينکه مربيان اروپايي تجربه ميداني بيشتري دارند، حتي در سطوح پايه مربيان بومي ژاپن را به عنوان سرمربي تيمهاي ملي به کار نمي گيرند.
تجربه دو دوره اخير جام ملتهاي آسيا و جام جهاني فوتبال نشان دهنده آن است که منهاي کشورهاي صاحب سبک اروپا و آمريکاي لاتين، بيشتر تيمهاي حاضر در اين مسابقات سرمربي و حتي کادر فني خارجي داشته اند و در کار گزينش اين مربيان نيز با وسواس و حساسيت عمل کرده، سعي نموده اند تا فردي متناسب با ويژگيهاي فوتبال خود انتخاب کنند.
رواج استخدام مربي خارجي در قاره آسيا کار را به جايي رسانده است که اکنون ديگر نشاني از مربيان بومي روي نيمکت تيمهاي ملي و باشگاهي قاره ديده نمي شود. در اين باره گفته مي شود، اعمال فشارهايي هم از سوي نهادهاي صاحب قدرت جهاني حوزه فوتبال به عنوان پشتوانه بازاريابي شغلي مربيان غير آسيايي در اين قاره در کار بوده است و حتي فدراسيون شرق آسيا که برنامه هاي آموزشي و مطالعاتي موفقي را براي پرورش مربيان استاندارد بين الملل به پيش برده اند ،لاجرم تسليم اين فشارها شده و چاره اي جز عقد قراردادهاي پياپي با مربيان مختلف خارجي ندارند.
بحث استخدام مربي خارجي در فوتبال ايران بحث تازه اي نيست و ابعاد آن براي کارشناسان فني و رسانه اي معلوم و روشن است. مشکل اينجاست که با جابجايي هاي پياپي مديران خرد و کلان و عدم تسلط آنان بر مسايل و مشکلات حوزه فوتبال، اين بحث هر بار به طور ناقص و يا اشتباه مطرح مي شود و سرانجام هنوز هم به جايي نرسيده است.
مي دانيم که مربيان صاحب کلاس اروپايي برتري زيادي بر مربيان فوتبال در ساير نقاط جهان دارند و عملاً از استخدام آنان براي پيشرفت گريزي نيست. بحث استخدام مربي خارجي همواره با مخالفت مربيان ايراني همراه بوده و آنها ساده انگارانه دلايلي را عنوان کرده اند که هرگز پذيرفتني نيست. اما اين پرسش مطرح است که اصولاً بايد مربي ايراني را از دور خارج کرد و کاري براي آموزش و پيشرفت آنها انجام نداد؟!
بي شک با توجه به پيشرفت فوتبال در نقاط مختلف جهان و برنامه هايي که براي پيشرفت مربيان انجام مي گيرد، طي دهه هاي آينده مربيان غيراروپايي خود را به همتايان اروپايي خواهند رساند و آن گاه است که اگر ما کاري براي پيشرفت مربي ايراني انجام نداده باشيم، نوع جديد عقب ماندگي را احساس خواهيم کرد.
