چرا تکنیکِ صرف، سینمای ایران را جهانی نمی‌کند؟

استقبال از پوران درخشنده در ترکیه همچون هندوستان و درخواست ترک‌ها برای ساخت اثری مشابه «هیس! دختر‌ها فریاد نمی‌زنند» در این کشور، این پرسش را پیش رو قرار داد که آیا برای جهانی راه اشتباهی در پیش قرار نگرفته و سینمای ایران دستخوش تکنیک‌زدگی نشده است؟

به گزارش «تابناک»، فیلم سینمایی «هیس! دختر‌ها فریاد نمی‌زنند» به کارگردانی پوران درخشنده و با حضور این فیلمساز ایرانی در جدید‌ترین حضور بین‌المللی خود، در سه سانس مختلف در روزهای اول، سوم و پنجم آذرماه جاری در بخش رقابتی پنجمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم «مالاتیا» در شهر مالاتیا در کشور ترکیه به نمایش درآمد و مورد استقبال تماشاگران حاضر در این جشنواره و همچنین زنان خانه‌دار شهر مالاتیا قرار گرفت.

پس از نمایش فیلم سینمایی «هیس! دختر‌ها فریاد نمی‌زنند»، جلسه پرسش و پاسخ این فیلم با حضور کارگردان آن در سالن‌های نمایش دهنده فیلم از جمله سالن شماره ۲ پارک آوشار مالاتیا و سالن شماره ۲ یشیل سینمای شهر مالاتیا برگزار ‌شد و این فیلمساز سر‌شناس ایرانی به سؤالات تماشاگران حاضر در جشنواره پاسخ داد.

در این میان اتفاق جالبی رخ داد و آن، درخواست گروهی از تماشاگران ترکیه‌ای بعد از دیدن این فیلم از پوران درخشنده بود. تماشاگران از درخشنده درخواست کردند تا فیلمی با چنین موضوعاتی را در شهر مالاتیای ترکیه بسازد که ‌دغدغه آنان نیز هست، تا فرزندانشان با دیدن آن، با این مسائل آشنا شده و از موارد اینچنینی در امان باشند.


استقبال مشابه و وسیع از آخرین ساخته درخشنده در هند نیز با همین نگاه بود. در واقع سینمای درخشنده در این کشور نیز به واسطه نزدیک بودن مضمونش با دغدغه‌های مردم این کشور به شدت مورد توجه قرار گرفت و این فیلم در دیگر کشور‌ها نیز به‌‌ همان نسبتی که این دغدغه برای مردم پررنگ‌تر است، بیشتر مورد توجه قرار گرفت.

در این میان، شاید بتوان فیلم «جدایی نادر از سیمین» را نیز از این منظر نگریست؛ هرچند اثر اصغر فرهادی ـ‌چه به لحاظ ساختار فیلم نامه و چه‌ تکنیک ـ فضای متفاوتی با ساخته پوران درخشنده داشت، ولی از یک منظر اشتراک با اثر فرهادی داشت و آن ‌دغدغه بین‌المللی است که به عنوان مضمون اثر بر آن تمرکز شده است. فرهادی نیز بر ‌مضمون «دروغ» تمرکز کرده ‌و همین دغدغه مشترک میان ملل، در توجه بیشتر به این اثر بسیار تأثیرگذار بود.

سینمای ایران در سال‌های اخیر به لحاظ تکنیک رشد سریعی داشته و هرچند فاصله‌ چشمگیر سینمای ایران با تکنیک‌های روز سینمای جهان مشهود است، از نظر تکنیکی به سطحی رسیده که حداقل در سینمای خاورمیانه از موقعیت مناسبی برخوردار است و حتی گاه‌ تکنیک‌زدگی در برخی آثار مشهود است و بر خلاف هزینه کلانی که در حوزه تکنیکی شده، درباره محتوای آثار تأمل جدی نشده است؛ رویکردی که حتی در فیلم‌هایی نیز به شدت مورد توجه است.

در واقع اگر قرار است یک اثر در فضای سینمای مستقل ساخته شود، به شدت سناریو زیر و رو ‌و اثری متفاوت خلق می‌شود و اگر قرار است یک اثر در فضای سینمای صنعتی نیز ساخته شود، به دلیل حجم بالای سرمایه‌گذاری، یک سناریو بار‌ها بازنویسی می‌شود و گاهی سال‌ها دست به دست می‌چرخد تا به مرحله تولید می‌رسد و در این میان آنچه به اندازه دیالوگ‌ها اهمیت دارد، مضمون اصلی داستان است.

حقیقت امر آن است که برای جهان شدن تکنیک صرف کافی نیست و در سال‌های اخیر نیز مشخص شده که نباید بر تکنیک تمرکز کرد، زیرا اساساً امکان رقابت تکنیکی میان ایران و دیگر کشورهای صاحب سینما وجود ندارد اما در مقابل می‌توان بر همین مضامینی که دغدغه مشترک با دیگر مردمان جهان است، متمرکز شد و نتیجه گرفت. این نتیجه می‌تواند در ابعادی به بزرگی «جدایی نادر از سیمین» یا در ابعادی کوچک‌تر نظیر «هیس دختر‌ها فریاد نمی‌زنند» باشد؛ اما بی‌شک این روند موفق‌تر خواهد بود و برای جهانی شدن، باید در پی‌اش بود.