در کنار اختراع واژگان جدید، به این App هم جایزه ادبی اهدا کنید

عصر دیجیتال عصری عجیب است. آنقدر عجیب و پیچیده و دارای ابعاد گوناگون که اندیشمندانی همچون مانوئل کاستلز در باب ابعاد آن و تأثیرش بر زندگی بشر، قلم فرسایی می‌کنند. این عصر و ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های آن به قدری شایسته توجه است که البته پیرامون آن باید هم قلم فرسایی‌ها کرد.

به گزارش «تابناک»، یکی از ابزراهایی که البته این عصر به واسطه آن در حال توسعه و بروز ظرفیت‌های خود است، App‌هایی است که اکنون در فضای وب و به خصوص در گوشی‌های هوشمند مورد استفاده کاربران قرار می‌گیرد. App‌هایی که از بازی‌های سرگرم کننده و البته اعتیاد‌آور گرفته تا مدیریت کسب و کارهای بزرگ برای شما برنامه دارند.

این App‌ها البته می‌توانند نقشی بسزا در معرفی و جهانی ساختن فرهنگ و تمدن نیز بازی کنند. مستقیم یا غیر مستقیم، با یا بدون قصد و نیت قبلی. امروز نگاهی می‌کنیم به یکی از این App‌ها که اتفاقا محصولی ملی و البته شخصی است و از نظر ما همان طور که اعلام کردیم، شایسته دریافت جایزه ادبی.بدون شک، بخش مهمی از فرهنگ و تمدن هر ملت، به خصوص ملتی مانند ایرانیان که یکی از دیرینه‌ترین تمدن‌های بشری را رقم زده است، در آثار کلاسیک و ادبی آن ملت نهفته است؛ آثاری که در مجموع بیانی از فرهنگ، رویکرد، رفتار، گفتار، اندیشه، ارتباطات و در مجموع همه کنش‌های اجتماعی و بشری آن ملت است.

تاریخ ادبیات ایران مملو از شعرا و نویسندگانی است که آثار برخی از مشهور‌ترین آن‌ها در موزه‌ها و کتابخانه‌های بزرگ دنیا به عنوان آثار جاویدان تاریخی بشر معرفی و نگهداری می‌شود. به جرأت می‌توان گفت، هیچ ملیتی بر ‌کره خاک مانند ایرانیان دارای شعرا و نویسندگانی به این اندازه بزرگ و تا این اندازه پر‌شمار نیست. این را از آنجایی می‌توان فهمید که تعداد این نویسندگان و شعرای بزرگ به اندازه‌ای است که نام بسیاری از آن‌ها برای بسیاری از عموم مردم نا‌آشناست.

یکی از مهم‌ترین دلایلی که البته منجر به این موضوع شده است، در کنار شمار انبوه بزرگان ایرانی، عدم امکان معرفی همه آن‌ها به واسطه ساختارهای فنی و اجتماعی گذشته بوده است که اکنون البته این ساختار‌ها با ورود به عصر اطلاعات کاملا تحول یافته و همه چیز تغییر کرده است.

نمونه این تحول ساختاری را در ظهور App‌هایی می‌بینیم که این مجموعه‌های ادبی و کلاسیک را در یک جا جمع کرده و برای استفاده علاقه‌مندان و پژوهشگران، به رایگان قرار می‌دهد. یکی از این App‌ها که البته کاملا اتفاقی با آن برخورد داشتیم ـ و این نشان از مهجور بودن برنامه نویسان خلاق ایرانی دارد ـ App‌ای است که به همین شکل تمامی شعرا و نویسندگان ایرانی و متون کلاسیک آن‌ها را در یک جا جمع کرده است و در الگویی جالب و واسط کاربری ساده و خلاقانه برای کاربران عرضه می‌کند. App با نام مجموعه «اشعار فارسی».
 
البته ما با نسخه وین فون این App آشنا شدیم و جستوی ما برای پیدا کردن نسخه اندروید و iOS آن متأسفانه بی‌نتیجه بود. البته برنامه‌هایی برای اندروید در همین حوزه و به همین شکل وجود دارد، اما نه این جامعیت و خلاقیت.

تقریبا نام هیچ شاعر و نویسنده کلاسیکی که در زمره نویسندگان ادبی باشد نیست که نام آن را در فهرست بلند این برنامه پیدا نکنید. گفتیم که با نام‌هایی برخورد می‌کنید که حتی پیش از این به گوش شما هم نخورده است. نکته جالب آنکه اصلا تصور نکنید ‌تنها با شعرای کلاسیک سر و کار دارید. در اینجا متون شعرای معاصر و حتی خیلی معاصر هم در دست شماست.

نکته مهمتر در خصوص این App آن است که تصور نکنید از هر یک از این شعرا تنها یک متن اصلی ‌دارید. طراح این نرم افزار تا جایی که امکان داشته است، متون کتب همه نویسندگان و شعرا را کامل در این برنامه جای داده است؛ برای نمونه، نگاهی کنید به فهرست آثار مربوط به حافظ در اینApp:

از جمله خصوصیات خوب دیگر این App این است که خط و قلم آن به رسم ادبی، خط نستعلیق است و همچنین کاربر در بخش تنظیمات این امکان را دارد که نوع قلم و اندازه آن را تعیین کند.

البته این App هنوز نیازمند کمی روتوش و اقدامات تکمیلی است؛ از جمله اینکه برخی امکانات تسهیلی برای جستجوی اشعار و ابیات، ورق زدن آثار بدون نیاز به خارج شدن از غزل یا شعر و امکانات دیگر از جمله امکان اشتراک گذاری آن بر روی شبکه‌های اجتماعی برای کامل بودن این ابزار لازم است.

همچنین برخی از اشتباهات و نقایص در برخی از بخش‌های دیده می‌شود. برای مثال در گلستان سعدی برخی ‌حکایات‌ کامل درج نشده و قسمت‌هایی از برخی حکایات، گویا جا مانده است؛ اما در مجموع این App یک برنامه فوق العاده برای معرفی شعرا و نویسندگان ایرانی و آثار بی‌نظیر آن‌هاست و قطعا در نسخه‌های بعدی با حمایت بیشتر می‌تواند بهتر از این هم باشد.

این App بدون شک زمان زیادی را از طراح خود گرفته ‌و از آنجا‌ که‌ رایگان در اختیار کاربران قرار گرفته، می‌تواند نشان از ذوق و عشق طراح آن به ادبیات ایران داشته باشد. اکنون شما با یک App رایگان کتابخانه‌ای از دیوان و آثار ادبی شعرای این مرز و بوم ‌دارید؛ کتابخانه‌ای که قیمت کاغذی آن می‌تواند حداقل صد هزار تومان باشد.

اکنون مسئولان فرهنگستان زبان و ادب پارسی باید چند نکته را مد نظر قرار دهند. اینکه این App و بسیاری دیگر از نمونه‌های مشابه آن، خواسته یا نا‌خواسته حرکتی را در راستای معرفی بزرگان این مرز و بوم و پاسداری از میراث ادبی ایران آغاز کرده‌اند. اتفاقا در عصر اطلاعات، راه و ابزار پاسداری این میراث و معرفی آن همین است. پس بدون شک تولید محتوای اینچنینی در کنار اختراع و ابداع واژگان جدیدی برای صیانت از ادب و زبان فارسی از اوجب واجبات است.

نکته دوم آنکه این مسئولان برای حمایت از این گونه طرح‌ها و پروژه‌ها باید همت مسئولانه کرده و از طراحان آن‌ها حمایت‌های مادی و به ویژه معنوی کنند. قطعا این موارد تأثیر به سزایی در شناخت عموم ایرانیان از میراث تمدنی و تاریخ ادبی خود دارد که شاید سال‌ها کار متفرقه نتواند داشته باشد.

از سویی همان گونه که می‌بینید برای حفظ زبان و ادب پارسی نیازی به تعریف پروژه‌های کلان با ردیف‌های بودجه‌ای کهکشانی هم نیست. یک App رایگان شاید مسیری را که قرار است با میلیون‌ها تومان هزینه و ساختارهای عریض و طویل طی شود، در چشم به هم زدنی طی می‌کند و این معجزه عصر اطلاعات است.

و اگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی و سایر نهادهای متولی حمایت از میراث تمدنی و فرهنگی ایران نخواهند پیشگام در این مسیر باشند، باید از چه کسی توقع داشت؟ به واقع زمانی وجوب این موضوع بر ما روشن می‌شود که حکایت‌های گلستان سعدی و غزلیات حافظ و قصه‌های پر مغز و شیرین کلیله و دمنه و نقاشی‌های منوچهری از طبیعت و قدرت زبان خاقانی و هزاران نکته دیگر از ادبیات ایران را در این App ورق بزنیم و ساعت‌ها با آن مشغول باشیم.

البته طراح این ابزار در بخش معرفی آنکه بسیار کوتاه است، آدرس ایمیلی برای تماس و شماره حسابی برای کمک به ترقی این ابزار معرفی کرده است. اما ما معتقدیم که در کنار این کمک‌های مردمی و اغلب شخصی، این طرح‌ها نیازمند حمایت معنوی و مادی حساب شده و با برنامه از سوی نهادهای متولی و ذیربط است.