«سامرايي» در پي نزديک شدن به ترکيه و دوری از ایران است

سرویس سیاست خارجی «تابناک» ـ هفته گذشته پس از چند ماه کشمکش، سرانجام «اياد سامرايي» به عنوان رئيس جديد مجلس عراق برگزيده شد. همچنين به تازگي ناامني‌ها در عراق از سر گرفته شده است، به همين دليل، در گفت‌وگوي تلفني با دکتر صباح زنگنه، کارشناس ارشد مسائل خاورميانه، به بررسي تأثير اين انتخاب بر تحولات سياسي عراق و مناسبات اين کشور با همسايگانش و تحولات اخير در اين کشور پرداختيم.

وي به خبرنگار «تابناک» گفت: اياد سامرايي از حزب اسلامي عراق است که تقريبا شاخه‌اي از اخوان‌المسلمين بين‌المللي در عراق به شمار مي‌رود. او در دوران حکومت صدام حسين در انگلستان بود و پس از سقوط حکومت سابق عراق، همانند بسياري از عراقي‌هاي مهاجر به اين کشور بازگشت.
سامرايي تحصيلات فني داشته و مجموعه اين عوامل باعث شده از وي شخصيتي متعادل و ميانه‌رو بسازد.

زنگنه افزود: سامرايي به عنوان نماينده حزب اسلامي و مجموعه جبهه توافق وارد مجلس عراق شد؛ بنابراين، پيروزي ايشان را مي‌توان برتري حزب اسلامي در جبهه توافق هم نام گذارد.

هرچند اياد سامرايي، چهره‌اي متعادل و ميانه‌رو از خود نشان داده، اما به دليل عضويتش در اين جريان، از برخي موضع‌گيري‌هاي ملي‌گرايانه به دور نبوده است و به يقين، اين رويه در مجلس هم بر رفتار و مديريت وي تأثير خواهد گذاشت.

اين کارشناس مسائل خاورميانه در ادامه گفت: البته هم‌اکنون به دليل آن‌که اکثريت مجلس عراق را شيعيان تشکيل مي‌دهند، سامرايي نمي‌تواند اعمال نفوذ آنچناني داشته باشد، اما اين امکان هست که با شگردهايي ويژه به برخي امور تسريع ببخشد و يا برخي ديگر را معطل گذارد.

براي نمونه، وي اولويت‌هاي خود و مديريت مجلس را نهايي‌سازي قانون نفت، محدوده مناطق استان‌ها و فدراتيوها، مسأله کرکوک يا انتخابات در کردستان عنوان کرده است که برخي از اينها به شدت براي دولت نوري مالکي دردسرساز خواهد بود.

دکتر صباح زنگنه درباره تأثير انتخاب سامرايي بر رابطه عراق با ايران و کشورهاي همسايه نيز گفت: سامرايي از حمايت گروه‌هاي لائيک و ملي‌گراي عراق، علاوه بر جريان‌هاي اهل تسنن برخوردار است؛ بنابراين، انتظار مي‌رود نسبت به ايران رفتارهاي دوگانه‌اي از خود نشان دهد، هرچند که اهميت انکارناپذير ايران در منطقه سرانجام سبب مي‌شود ايشان هم مانند رؤساي پيشين مجلس در عراق به گسترش همکاري با کشورمان راغب شود.

البته تحليل من اين است که رئيس جديد مجلس عراق راهبرد نزديکي بيشتر به ترکيه و به عبارتي تقويت مناسبات با اين کشور براي تحت تأثير قرار دادن نقش ايران در عراق، را در دستور کار خود قرار دهد.

اين کارشناس مسائل خاورميانه در ادامه، تحليل خود را از انفجارهاي چند روز اخير و احساس بازگشت فضاي ترور و ناامني پس از مدتي آرامش در عراق اين‌گونه بيان کرد: عوامل چندي براي اين رخدادها مي‌توان برشمرد؛ نزديک شدن به زمان انتخابات مجلس در عراق، ترس گروه‌‌هاي افراطي رقيب از موفقيت دولت شيعي نوري مالکي در تأمين امنيت، حساسيت‌هاي «القاعده» و بعثيون نسبت به توسعه کم‌سابقه رابطه ايران با عراق و در پايان چراغ سبز آمريکا.

وي اضافه کرد: از نگاه من، اين ناامني‌ها، پروژه‌اي است که توسط «القاعده» به همراه عناصر باقي‌مانده از حزب بعث با چراغ سبز آمريکا کليد خورده است. درواقع، «القاعده» نسبت به حضور پررنگ شيعيان و شکل‌گيري پايگاه‌هاي معنوي آنان در عراق خشمگين است. سمپاتهاي حزب بعث نيز نسبت به قدرت گرفتن جريان‌هاي نزديک به ايران در اين کشور ناراحتند در کنار اين دو گروه آمريکا در اوضاع کنوني، خواهان نوعي توازن در عرصه سياسي عراق است؛ بنابراين، چنين کارهاي سبب خواهد شد شيعيان در اين فضا محدودتر شوند.

دکتر زنگنه در پايان گفت: به نظر من اين اقدامات، مقطعي و ايذايي خواهد بود و حزب بعث، ديگر توان بازيابي تشکيلاتي خود در اوضاع کنوني عراق را ندارد، زيرا پايگاه اجتماعي آنان در ميان مردم اين کشور به شدت محدود و متزلزل است.