چرا تانک‌های ترکیه پشت مرزهای سوریه جمع شده‌اند؟

علی‌رغم مجوز دوم اکتبر پارلمان ترکیه برای گسیل نیروهای نظامی این کشور به عراق و سوریه، به نظر می‌رسد احتمال نقش‌آفرینی ترکیه در ائتلاف آمریکایی علیه داعش روز به روز کاهش یابد. علی‌رغم آن که این مجوز از سوی برخی در غرب به عنوان تصمیم نهایی ترکیه برای درگیری با داعش در نظر گرفته شد ولی به نحو روزافزونی روشن می‌شود که اولویت اول اردوغان و داوداوغلو در سوریه، ساقط کردن حکومت بشار اسد است.

به گزارش «تابناک»، سمیح ایدیز تحلیل‌گر اهل ترکیه در مطلبی در این باره در ال‌مانیتور در این باره نوشته: این اولویت البته با هدف اعلامی در اجتماع یازده سپتامبر کشورهای حاشیه خلیج فارس، مصر، عراق، اردن، لبنان و ایالات متحده در جده در عربستان سعودی متفاوت است. تنها هدف اعلام شده ان جمع، تصمیم به نابودی داعش بود.

ترکیه در کنفرانس جده حاضر بود ولی از امضای توافق آن سر باز زد و بهانه اورد که داعش 49 تبعه ترکیه و از جمله کارکنان کنسولگری این کشور در موصل را در اختیار دارد و ممکن است جان آنها به خطر بیفتد. پس از آزادی گروگان‌ها، اردوغان قول داد به هر شیوه ممکن و از جمله به روش نظامی با ائتلاف علیه داعش همکاری خواهد کرد.

حالا داوداوغلو نخست‌وزیر جدید ترکیه مدعی شده است که این حمایت به این منوط است که هدف اصلی ائتلاف حکومت سوریه باشد. وی در این باره اظهار داشته است که « ما آماده هستیم که هر کاری انجام دهیم به شرط این که برای بعد از شکست داعش استراتژی روشنی وجود داشته باشد. ما نمی‌خواهیم دولتی در سوریه بر سر کار باشد که عده‌ای از ترس آن به سوی ترکیه بیایند. ما نمی‌خواهیم سازمان‌های تروریستی دیگر در این منطقه فعال باشند».

داوداوغلو در ادامه پرسش و پاسخش با کریستین امانپور در تکرار اهدافش صریح بود. وی در پاسخ به این سوال که آیا تضعیف دولت سوریه، از جمله شروط ترکیه برای همکاری است، گفت: «البته؛ زیرا ما فکر می‌کنیم اگر حکومت اسد در سوریه باقی بماند و داعش از بین برود، ممکن است یک سازمان افراطی دیگر جایگزین آن شود».

از سخنان داوداوغلو دو موضوع قابل برداشت است. مساله اول این است که اگر داعش شکست بخورد، ممکن است دولت سوریه، کنترل مناطق مرزی با ترکیه را در اختیار بگیرد. مساله دیگر این است که احزاب کرد سوری که با پ‌ک‌ک ارتباطات نزدیکی دارند، ممکن است بخش‌هایی از مناطق شمالی ترکیه را در اختیار بگیرند.

نکته دوم با سخنان اردوغان در 28 سپتامبر نیز در ارتباط است. وی در این روز به جامعه جهانی پرخاش کرد که نسبت به داعش حساس است ولی حاضر نیست علیه کردها اقدامی انجام دهد. این در حالی است که پ‌ک‌ک نیز مانند داعش از سوی آمریکا، گروهی تروریستی دانسته می‌شود.

سخنان داوداوغلو تائیدی بر این ادعای دو حطب اصلی مخالف دولت یعنی حزب جمهوری‌خواه خلق (CHP) و حزب طرفدار کردها یعنی حزب دموکراسی خلق (HDP) است که مدعی هستند اردوغان و داوداوغلو از داعش نسبت به کردها و دولت سوریه کمتر احساس خطر می‌کند. این در حالی است که دولت ترکیه درگیر فرایند صلح با کردها است که شامل گفتگوهای غیرمستقیم با پ‌ک‌ک نیز می‌شود.

این دو حزب با درک همین واقعیت به برنامه دولت برای اعزام نیرو به عراق و سوریه رای منفی دادند. رفتار ترکیه در کوبانی نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است.

اردوغان و نخست‌وزیرش همچنین خواهان ایجاد منطقه پرواز ممنوع و یک منطقه حائل در خاک سوریه هستند تا یک و نیم میلیون آواره سوری را به آن برگردانند. روشن است که درخواست منطقه پرواز ممنوع اقدامی علیه دولت سوریه است.

این در حالی است که تاکنون این دو در رسیدن به این هدف که آمریکا، اسد را هدف اصلی اعلام کند و یا این که از منطقه پرواز ممنوع و یا حائل حمایت کنند راه به جایی نبرده‌اند. جن پساکی سخنگوی وزارت خارجه آمریکا به این مخالفت با ترکیه اشاره کرده است.

نکته جالب دیگر این است که حملات هوایی ارتش سوریه به داعش به طور فزاینده‌ای با موفقیت همراه است. تحلیلگران ترک ریشه این درخواست‌های ترکیه را شکست‌های سیاست ترکیه در سوریه می‌دانند که با پذیرش مشروعیت دولت سوریه از سوی جامعه بین‌المللی تشدید هم خواهد شد.

بعضی تحلیل‌گران هم در باره احتمال وجود انگیزه‌ای پنهان در اصرار مقامات اجرایی ترکیه بر ایجاد مناطق حائل و پرواز ممنوع در سوریه بدبین هستند. آنها احتمال می‌دهند که وقوع یک قتل‌عام توسط داعش در شمال سوریه، به ترکیه برای اقدامات محدود خود علیه این سازمان،‌ بهانه‌هایی را خواهد داد و دولت این کشور مدعی خواهد شد که جامعه بین‌المللی باید با ترکیه همراهی می‌کرد.

دولت ترکیه در حالی از اتهامات مربوط به مواضع خود در قبال داعش ابراز عصبانیت می‌کند که در این کشور که ده‌ها هزار وبسایت فیلتر شده وجود دارد، دسترسی به وبسایت‌های به زبان ترکی طرفدار داعش آزاد است!