چگونه «تابناک» ماهیت اصلی داعش را مدت‌ها قبل پیش‌بینی کرد؟!

به گزارش «تابناک»، پس از آنکه باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا در جریان یک سخنرانی راهبرد آمریکا برای مقابله با داعش را بیان کرد، مقامات وزارت خارجه این کشور، به ویژه شخص جان کری، وزیر خارجه، سفر به کشورهای منطقه را آغاز کرده و روند عملی تشکیل ائتلاف بین‌المللی ضد داعش را کلید زده است؛ ائتلافی که قرار است بر همکاری متحدین منطقه‌ای آمریکا متکی بوده و ایران راهی به آن نداشته باشد.

در این میان و در شرایطی که مقامات جمهوری اسلامی ایران در موضع گیری‌های خود نسبت به نیات واقعی آمریکا در مقابله با داعش ‌تردید کرده‌اند، بازخوانی اعترافات یک فرمانده سابق بعثی ـ که مدتی پیش در عراق دستگیر شده و درباره پشت پرده شکل‌گیری و فعالیت‌های داعش نکاتی را بیان کرده بود ـ نشان می‌دهد ‌ابهامات موجود درباره عزم واقعی آمریکا برای مبارزه با این گروه تا چه اندازه جدی است.

در اوج پیشروی‌های تروریست‌های تکفیری در عراق و در ‌۲۶ خرداد ماه، خبری در سایت «تابناک» منتشر شد که در آن، به اعترافات یکی از فرماندهان بعثی تکریتی که در شمال سامرا دستگیر شده بود، اشاره شد‌. وی در اعترافات خود گفته بود، جریان داعش، صرفا نمای بیرونی گروه‌های تروریستی در عراق و سرپوشی برای جریانات اصلی است که در اختیار فرماندهان لشکرهای گارد صدام حسین هستند.

این فرمانده سابق بعثی در بخش مهمی از اعترافات خود و در پاسخ به اینکه شاید روزی این افراد یعنی اعضای داعش علیه فرماندهان بعثی اقدام کنند، گفته بود: «این پرسش را عزت ابراهیم الدوری، معاون صدام پاسخ داده‌ که وقتی کار سران سابق لشکر صدام با آنان تمام شود، آنان را راهی ایران و سوریه خواهند کرد».

وی در پاسخ به پرسش دیگری درباره موضع آمریکا نسبت به داعش گفته بود: «ما از طریق عربستان سعودی با آمریکا به توافق رسیده‌ایم که پس از اینکه عراق در اختیار یاران صدام قرار گرفت، هیچ تروریست تکفیری در عراق ‌نماند تا آمریکایی‌ها هم نگرانی از بابت داعش نداشته باشند».

وی همچنین اشاره کرد، طرح عربستان برای عراق،‌‌ همان طرحی است که در زمان حمله آمریکا به عراق، سعودی‌ها به آمریکایی‌ها پیشنهاد کردند. در آن زمان عربستان سعودی به آمریکایی‌ها پیشنهاد داده بود، ‌آنان به کناره‌گیری صدام و صد تن از عناصر اصلی حکومت صدام رضایت دهند، ولی اجازه بدهند ‌نظام حکومتی بعثی همچنان ‌بماند. آمریکایی‌ها در آن زمان با این پیشنهاد مخالفت کرده و سرانجام به عراق حمله‌ور شدند.

نگاهی به این اظهارات و مطابقت دادن با شرایطی که طی چند هفته اخیر در سطح منطقه و در رابطه با گروه تروریستی داعش به وقوع پیوسته، نشان می‌دهد که اعترافات این فرمانده بعثی تا چه میزان حقیقت داشته و آمریکا چگونه در همه این مدت، در پی پیاده کردن طرح خود در کشورهای منطقه بوده است.

همان گونه که این مقام سابق بعثی اشاره کرده بود، هدف اصلی از پر و بال دادن به داعش در عراق و در پیش نگرفتن موضعی جدی در مقابل این گروه در ماه‌های اولیه فعالیتش در عراق، صرفاً با توجه به نیت آمریکا برای تغییر ساختار سیاسی عراق قابل تفسیر است؛ بنابراین، باید گفت که آمریکا تلاش داشت با حمایت ضمنی از پیشروی تکفیری‌ها در عراق، دولت بغداد را ناکارآمد نشان داده و بر لزوم تغییر این دولت تأکید نماید.

اما آنچه آمریکایی‌ها آن را یکی از محورهای سیاست خود روی آن حساب می‌کردند‌ و به وقوع نپویست، این پیش بینی بود که نوری مالکی، نخست وزیر سابق عراق، در مقابل درخواست‌ها برای کناره گیری خود مقاومت کرده و به این ترتیب، آمریکا خواهد توانست با هدایت یک جریان بازمانده از حزب بعث و با دور زدن رویه‌های دیپلماتیک، مالکی را کنار زده و مهره خود را در عراق بر سر کار بیاورد، ولی هوشمندی ائتلاف شیعی در عراق سبب شد که روند تغییر ساختار حاکمه در عراق با مسالمت صورت پذیرفته و در یک فرایند پارلمانی، حیدر العبادی جانشین نوری مالکی شود.

در این شرایط، آمریکا که از یک سو بخش نخست نقشه خود را شکست خورده دیده و از سوی دیگر، با توجه به هدف قرار گرفتن مستقیم منافع آمریکا در منطقه ـ در شکل پیشروی داعش به سمت مناطق کردنشین و نفت‌خیز و همچنین سر بریدن اتباع آمریکایی ـ و افزایش فشار افکار عمومی، ناچار شد برای کنار زدن این گروه از عراق وارد عمل شود که این اقدام در آغاز در شکل انجام حملات هوایی علیه مواضع این گروه و اکنون در قالب تلاش برای شکل دهی به یک ائتلاف بین‌المللی نمود پیدا کرده است.

با این حال، مروری بر تحولات اخیر نشان می‌دهد، ‌آمریکا همچنان از رسیدن به بخش دوم اهداف خود، یعنی هدایت جریان تکفیری به سمت دیگر کشور‌ها، به ویژه سوریه ناامید نیست. تأکید مقامات آمریکایی بر اینکه آمریکا مواضع داعش را در هر نقطه‌ای، از جمله در سوریه‌ هدف قرار خواهد داد، از دید بسیاری از تحلیلگران به عنوان تلاش برای زمینه‌سازی جهت هدف قرار دادن مواضع ارتش سوریه و ایجاد شرایط لازم برای روی کار آمدن گروه‌های شورشی موافق آمریکا در این کشور تعبیر شده است.

در این میان، نقش عربستان سعودی در همکاری و همسویی با نقشه‌های آمریکای نیز بسیار قابل توجه است. آمریکا محور اصلی را در ائتلاف خود علیه داعش، بر نقش آفرینی عربستان سعودی قرار داده و در عوض، ایران را در حکم کشوری مهم و تأثیرگذار در مقابله با تکفیری‌ها نادیده گرفته است. همین موضوع نشان می‌دهد که برنامه آمریکا تا چه اندازه با آمریکا هماهنگ شده ‌و ماهیت اصلی آن به چه شکلی بوده است.