نگاه شما: ولایت عشق؛ از غربت تا قربت...
موسی کاظم زاده در مطلب ارسالی برای «نگاه شما» نوشت:
دهه کرامت، یادآور زیباترین مطلع غزلهای عاشقی است و سرزمین ایران، این روزها یادآور تمام خوبیهای عالم است.
سرزمین ایران، این روزها یادآور تمام خوبیهای عالم است. به سخن دیگر دهه کرامت، یادآور زیباترین مطلع غزلهای عاشقی، مظهر عصمت خدا، دلداگى، غزل ماندن و بودن، ولایت عشق، از غربت به قربت رسیدن، لطف و احسان بینهایت، استقامت، با برادر تا شهادت، جان سپردن بین غربت، قصه بلند مدینه تا مشهد و صد البته لطیفترین علائق، مهر و وفای یک خواهر نسبت به مقام شامخ و معنوی برادر است.
به بهانه سالروز ولادت امام رضا(ع)، برآن شدیم تا تحلیلی کوتاه از سیره، سبک و شیوه زندگی رضوی و بهویژه آثار، برکات و درسهای زندگی امام هشتم که چه در زمان حیات پربرکتشان و چه اکنون که بارگاه مقدسشان در آغوش ایران است، بپردازیم.
پیامبران، امامان معصوم و اهل بیت(ع) در زمان حیات و پس از وفات و شهادتشان برای همه هستی و جوامع بشری مایه خیر و برکت بوده و هستند. بدینسان به برکات هزاران کرامت وجود حضرت ثامنالائمه، هشتمین سپهر آسمان امامت و ولایت و خواهر مکرمهاش حضرت معصومه(س) امروزه کشورمان ایران به عنوان مهد تشیع در جهان مطرح است.
* ایران، قطب معارف شیعی
به بیان دیگر با ورود امام رضا(ع) به کشورمان بود که جغرافیای تشیع تغییر کرد و این سرزمین به عنوان مرجع و منبع علوم به قطب معارف شیعی تبدیل شد که امروزه میتوان آثار و برکات آن را در سراسر دنیا به عینه مشاهده کرد و اینکه ایران امروز، به برکت ولایت اهل بیت(ع) و اطاعت از آنان، به الگو و سرمشق همه کشورهای آزادیخواه جهان تبدیل شده است.
بدیهیست مهمترین نقش ائمه علیهمالسلام هدایت است. امروزه بر همگان مشخص است که ائمه اطهار(ع) و سبک زندگانی آنان برای هر جامعهای و ملتی مورد استفاده بوده و چه بسا موجب تعالی روح و برکت در زندگی مادی و معنوی و حتی شکلدهی به نوع زندگی مردم شده است.
به دیگر سخن، چنان که خورشید محسوس و مادی در آسمان، افزون بر روشنی بخشیدن، بهطور تکوینی در تکامل مادی آدمیان و موجودات مؤثر است، خورشید معنوی «امام» نیز افزون بر نشان دادن راه تکامل معنوی، به طور تکوینی در تکامل معنوی انسان تأثیر دارد. (نهجالبلاغه، صبحی صالح، نامه147، ص497 و خطبه87، ص119 – 11).
* امامان تنها پیشوا و راهنمای مسلمانان نیستند
نکته درخور تأمل اینکه، امامان(ع) تنها پیشوا و راهنمای مسلمانان نیستند، بلکه همه امتهای دیگر نیز میتوانند با بهرهمندی از سنت و سیرت این گلهاى بىخار جهان هستى برای رسیدن به ساحل سعادت و سربلندى از آئین امامان معصوم(ع) پیروى کنند.
براین اساس، راه سعادت انسانها مکتب حیاتبخش اسلام به رهبرى پیامبر گرامى اسلام(ص) است و امامان معصوم(ع) در حقیقت تجلى وجودى آن پیامبر و تداوم بخش راه او و نگهبان آنند. از دیدگاه روایات، بقاى نظام طبیعى جهان هستى مرهون وجود امام معصوم(ع) است، به گونهاى که اگر زمین لحظهاى از انسان کامل خالى شود، نظم طبیعى آن از هم گسسته خواهد شد.
در این راستا، امام باقر(ع) در وصف امامان مىفرماید: «جعلهم الله عزوجل ارکان الارض ان تمید باهلها؛ خداوند عزوجل امامان را ستونهاى زمین قرار داد، تا زمین نظم و آرامش خود را حفظ کند و موجب دلهره و پریشانى مردم نگردد.» «ولو ان الامام رفع من الارض ساعه لماجت باهلها کما یموج البحر؛ (اصول کافى، ج1، ص198، باب ان الائمه ارکان الارض) اگر امام لحظهاى در زمین نباشد، زمین اهل خود را زیر و رو مىکند آنگونه که موجهاى دریا، دریانوردان را در خود فرو مىبرد.»
حال با توجه به این نکته که تمام ائمه(ع) نور واحد و مشعل فروزانی از نور الهی میباشند، شناخت هر چه بهتر و دقیقتر سیره عملی معصومین(ع) بهعنوان انسانهای کامل و الگوهای برگزیده برای بشریت که خالق انسان و جهان پیروی از آنها را شرط رسیدن به سعادت و کمال میداند، چه از نظر شرع و چه از نظر عقل لازم و ضروری است.
* ایرانیان؛ پیشرو در گرویدن به اسلام و عمل به احکام اسلامی
در این میان، تاریخ پر ماجرای امام رضا(ع) با تاریخ میهن ما ایران پیوستگی ژرف و محکمی دارد و فصل بزرگی از تاریخ ایران را تشکیل میدهد که با مطالعه آثار و برکات امام رضا(ع) در کشورمان میتوان به این نتیجه رسید که امام رضا(ع) امام هشتم شیعیان و از خاندان پاک رسالت است که در طول تاریخ اسلام همواره مورد ستایش مسلمانان از مذاهب مختلف قرار گرفته است و دوست و دشمن، مؤافق و مخالف، به عظمت شخصیت و مقام والا و برتری ایشان در ایمان، زهد و پرهیزگاری بر هم عصرانشان اعتراف دارند.
بدینسان، وجود با برکت مرقد امام رضا(ع) در ایران به زعم بسیاری از کارشناسان مذهبی و جامعهشناسان، موجب تعالی روح و برکت در زندگی مادی و معنوی و حتی شکلدهی به نوع زندگی مردم کشورمان شده است.
از سوی دیگر، یکى از برکات فردى حضرت امام رضا(ع) این است که امام هشتم «چراغ هدایت» و «کشتى نجات» ما ایرانیان است. در این میان عشق و دلبستگی ایرانیان به ائمه اطهار(ع) حدیثی امروزی نیست، بلکه صبغه و سابقهای طولانی داشته که با مطالعه و بررسی در قرآن کریم به آیههایی برمیخوریم که به نوعی به اصالت اعتقاد و ارزش ایمان ایرانیان اشاره داشته و شخصیّت والای ایرانیان را در این زمینه یادآور میشود: « یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ مَن یَرْتَدَّ مِنکُمْ عَن دِینِهِ فَسَوْفَ یَأْتِی اللّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَیُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْکَافِرِینَ یُجَاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَلاَ یَخَافُونَ لَوْمَةَ لآئِمٍ ذَلِکَ فَضْلُ اللّهِ یُؤْتِیهِ مَن یَشَاءُ وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ؛ اى کسانى که ایمان آوردهاید هر کس از شما از دین خود برگردد به زودى خدا گروهى دیگر را مىآورد که آنان را دوست مىدارد و آنان نیز او را دوست دارند اینان با مؤمنان فروتن و بر کافران سرفرازند در راه خدا جهاد مىکنند و از سرزنش هیچ ملامتگرى نمىترسند این فضل خداست آن را به هر که بخواهد مىدهد و خدا گشایشگر داناست». (مائده/54).
ازجمله در روایتی میخوانیم، هنگامی که از پیامبر(ص) درباره این آیه سؤال کردند، دست خود را بر شانه سلمان زد و فرمود: او و یاران او و هموطنان او هستند و به این ترتیب، از اسلام آوردن ایرانیان و تلاشهای پرثمر آنان برای پیشرفت اسلام در زمینههای مختلف پیشگویی کرد.
از این رو، در برخی دیگر از روایات، سلمان به عنوان نمونهای از ایرانیان معرفی شده که مظهر پاکی، لیاقت و بزرگی است و این تجلیل با تغییرات بسیار بلند انجام پذیرفته است، مانند آنکه حضرت رسول(ص) میفرماید: «السَّباقُ اَربَع: اَنَا سابقُ العَربِ وصُهَیبُ سابِقُ الرُّوم وَ سَلمانٌ سابِقُ الفُرسِ وَ بِلالُ سابِقُ الحَبَشـةِ؛ پیشگامان چهار نفرند: من پیشتاز عرب به اسلام هستم، صهیب پیشگام رومیان، سلمان پیشگام ایرانیان و بلال پیشگام مردم حبشه است».
* حضور امام رضا(ع)، نقطه عطفی در تاریخ تشیّع در ایران
بیشک باید حضور امام رضا(ع) را در نیشابور نقطه عطفی در تاریخ تشیّع این منطقه و به دنبال آن در ایران به شمار آورد. امام رضا(ع) همانند دیگر امامان معصوم(ع) دارای کمالات و فضایل انسانی در مرتبه اعلی است که بعد از شهادت پدر بزرگوارش امامت و رهبری شیعیان را به عهده گرفت و به رغم مشکلات حادّ جامعه مسلمین در مدت 20 سال امامت پر برکت خویش، نقش شایستهای در گسترش فرهنگ حیاتبخش اسلام انجام داد.
ازسویی باید به این نکته هم توجه کنیم که وجود امام رضا(ع) در کشورمان چه در زمان حیات و چه بعد از وفات ایشان برای ما ایرانیان بزرگترین نعمت الهی بوده و خواهد بود. دراین میان میتوان گفت که، امام رضا(ع) نقش تعیینکننده در استقلال ایران اسلامی داشته است.
آری این خواست خدا بود که امام رضا(ع) به خراسان سفر کند و آخرین سالهای عمر خود را در ایران باشد و در آنجا هم به دعوت حق لبیک گوید، جائیکه هم اکنون بارگاه ملکوتی حضرت امام رضا(ع) در کشورمان نقطه اتکا وحدت جهان اسلام، کعبه آمال و قبله نیاز مردم این آب و خاک و بسیاری از مردم پاکباز دیگر کشورها شده است.
به دیگر سخن اینکه، امام رضا(ع) در طول امامت با برکتش، شور و نشاط اجتماعی، علمی و فرهنگی خاصی در جامعه اسلامی و به خصوص برای ما ایرانیان گسترش داد که در تاریخ زندگی بشر کم سابقه بوده است. وی در میدان مبارزه با همه جریانات فکری به مخالفت برخاست تا عقاید باطل را بکوبد و اندیشههای منحرف را اصلاح کند و عقاید ناب اسلامی را به تشنگان حقیقت هدیه کند.
بسیاری از تحلیگران مذهبی نیز براین باورند که درسهای زندگی آن امام همام در زمان حیات و نعمت وجود بارگاه ملکوتیاش در ایران، باعث افزایش شعور مذهبی و جنبش فکری جامعه شده است. حال با مطالعه آثار و برکات امام رضا(ع) در کشورمان در مییابیم که وجود آن حضرت در همه عرصهها از جمله تاریخ و فرهنگ مهین عزیزمان نقطه عطفی برای توسعه و پیشرفت ما ایرانیان بوده و خواهد بود.
