خطر در کمین سلامت ایرانیان!

sokhany1383@yahoo.com
 
در احاديث از ائمه معصومين (ع) آمده است: «نعمتان مجهولتان، الصحّة و الامان»؛ دو نعمت قدر و منزلتشان پوشيده است: سلامت و امنيت.

اگر به دل خود رجوع کنيم، مي‌بينيم که موي لاي درز اين کلام چون درّ معصوم نمي‌رود و به راستي، قدر سلامتي را هيچ‌کس تا آن را دارد، نمي‌داند و براي وجود اين نعمت بي‌بديل،سر به سجده شکر به درگاه الهي نمي‌سايد و آنگاه که خداي ناخواسته آن را از دست داديم، قدر آن را تا اندازه‌اي مي‌شناسيم.

با خود بينديشيم چند بار در روز در کشاکش پر استرس دنياي ماشيني، روي به خدا کرده و از اين که چشم‌هايمان مي‌بيند و گوش‌هايمان مي‌شنود و دست‌هايمان قوت و پاهايمان توان دارد و ذهنمان فعّال است و بوي همه چيز را حس ّ مي‌کنيم و مزّه همه چيز را مي‌چشيم و توان خوردن و خوابيدن و لذّت بردن از نعمت‌هاي الهي را داريم، او را سپاس گفته‌ايم؟

خدا مي‌داند که کارکنان پرتلاش و خدوم شاغل در حرف گوناگون پزشکي که با بيماران سرکار دارند، مي‌دانند چه رنجي مي‌کشند بيماراني که عضوي از اعضاي مهم بدنشان خوب کار نمي‌کند يا به کلّ آن را از دست داده‌اند. تا کسي بر بالين بيمار دياليزي، شاهد درد و رنج او نباشد، قدر کليه‌هاي خود را نمي‌داند و هيچ گاه خدا را به خاطر عملکرد خوب کليه‌هايش شکر نمي‌گويد و از همين نوع فراوانند بيماران اعصاب و روان و قلبي و تنفسي که در هر بار تنفس‌هاي سخت و جانفرسا، مرگ را پيش چشم خود مي‌بينند و ما به راحتي نفس مي‌کشيم و هيچ گاه به خاطر اين نعمت ثناگوي خدا نيستيم. يا نابيناياني که در حسرت ديدن خلقت‌هاي خدا و چهره اطرافيان و گل‌هاي نورسته بهاري و خورشيد عالمتاب و هزاران صحنه مهيّج مي‌سوزند و مي‌سازند... .

از امروز هفته سلامت (22-18 فروردين) آغاز مي‌شود. چقدر خوب است که در اين هفته به پاس سلامت خود و خاندانمان، سري به بيماران فاميل و حتّي ناشناس بزنيم و اگر کاري در حق آنها از دستمان برمي‌آيد، دريغ نکنيم.
از بلاهاي مدرنيته که متأسفّانه، به طور ثانيه‌اي از شمار ساکنان کره زمين مي‌کاهد و چون اژدها، گوهر زندگي انسان‌ها را پياپي مي‌بلعد و سير نمي‌شود، کم تحرّکي، رژيم‌هاي غذايي نامناسب، استفاده از غذاهاي آماده يا زود پخت و پر چرب و پر نمک، مصرف انواع دخانيات و مواد مخدّر و ... است. روزگاري مردان ما براي انجام کارهاي خود و رفتن به سر کار، مسافت‌هاي نسبتا طولاني را پاي پياده مي‌رفتند و اکنون دريغ از دو قدم پياده‌روي! براي خريد يک کيلو گوجه از ميوه فروشي سر کوچه هم بايد سوار خودرو شويم!

زنان ايراني، روزگاري با انجام فعاليت‌هاي فيزيکي متنوع، سلامت خود را تضمين مي‌کردند. لباس و ظرف مي‌شستند، در طبخ غذا با نهايت سليقه و دقّت ساعت‌ها به غذا سرکشي مي‌کردند و آن را مي‌چشيدند، از سبزيجات و پياز و ميوه تازه استفاده مي‌کردند، فرزندان کوچک خود را به پارک مي‌بردند و ... اما امروز لباس‌ها و ظرف‌ها با فشار يک دکمه شسته مي‌شوند، غذا‌هاي آماده با فشردن دکمه اي در مايکروفر، دقيقه‌اي بعد گرم مي‌شوند و از فرط کسلي و فشلي و يا شايد شاغل بودن، ميوه و خريد‌هاي خوراکي يک ماهمان را يکجا خريداري مي‌کنيم و در يخچال و فريزرهاي سايد باي سايد! انبار مي‌کنيم، سبزيجات را از بي حوصلگي پاک کردن! اصلا مصرف نمي‌کنيم. فرزندان کوچکمان را به مهد کودک‌ها مي‌سپاريم و علاوه بر ايجاد خلأهاي شديد عاطفي، تازه در صورت اطمينان از کار بلد بودن مربّيانشان خودمان را هم از پياده‌روي در پارک‌ها و استفاده از طبيعت محروم مي‌کنيم.

فرزندانمان تا ديروز اوقات فراغت خود را با قايم باشک و فوتبال و بازي‌هاي فعّال مي‌گذراندند و امروز پس از خوردن پيتزا و لازانيا و ساندويچ کالباس و سوسيس و سيب زميني با پنير پيتزا و سالاد پوشيده شده با سس‌هاي چرب و پرادويه (که همگي مضرّ و تهديد کننده سلامتي هستند) و با همراهي شاه نوشيدني مضر ّ عالم وجود! يعني نوشابه‌هاي پر از قند و گاز، به جاي دست‌کم دويدن و فعاليت و بازي‌هاي اکتيو، پاي رايانه‌ها دراز مي‌کشند يا مي‌نشينند و مهمترين فعاليت فيزيکي‌شان، چرخاندن يک «موس» است که براي اينکه ضرر در ضرر شود، تازه دست ديگرشان که آزاد است در پاکت چيبس و پفک است.

خلاصه که بايد با احترام به تکنولوژي و استفاده درست از آن، به ياد داشته باشيم که سلامت خودمان را هم که مهمترين سرمايه هر انساني است، حفظ کنيم و  به ويژه سلامت رواني خود و ديگران را پاسداري کنيم.
دوست دارم از اين نوشته که بسيار تلاش کردم طولاني نشود  ـ ولي شد ـ اين چند نکته را در اين هفته به ياد بسپاريم و با رعايت آنها به ارتقاي سلامت خود و ديگران کمک رسانيم و به ويژه تأکيد مي‌کنم که به بهداشت روان ـ که متأسفانه در کشور ما هميشه از آن غفلت شده است ـ بيشتر بها دهيم.

هيچ ترديد نکنيد، در جامعه‌اي که به بهداشت روان بها داده شود، بسياري از بيماري‌هايي خطرناک و مرگ آفرين کاهش محسوس مي‌يابد. چون بدون هيچ بزرگ‌نمايي، مادر همه بيماري‌ها در عصر جديد، «استرس و تنش‌هاي روحي و رواني» است که با کمي تلاش و همّت و تمرين و تقويت قواي معنوي و تسلّط بر خود، مي‌توانيم خود و اطرافيانمان را از خطر اين بيماري‌ها در امان نگهداريم. باور کنيد که شدني است.

مي‌توانيم با کمي حوصله از کنار بسياري از رخدادهاي ناخوشايند پيرامون، با کمي چشم‌پوشي گذر کرده و البتّه با حفظ مسئوليت‌هاي اجتماعي‌مان، از کنار خطاهاي اطرافيانمان که خطر عمد‌ه‌اي براي ما و خود پديد نمي‌آورند، بگذريم. در هفته سلامت، نکات زير را بخوانيم و در توان خود به کار ببنديم و به بهداشت رواني خود پيش و پس از اجرا، نمره بدهيم:

1 ـ با ديگران مهربانتر باشيم. محبّت‌هايمان را به همديگر ابراز کنيم و از خطاهاي دوستانمان بگذريم.
2 ـ براي ديگران بدون محاسبه سود و زيان و معامله‌گري مفيدتر باشيم.
3 ـ در برابر‌ هاي و هوي ديگران سکوت کنيم و بر خود مسلّط باشيم و بدانيم که کرامت ما را کسي ترس و ناداني فرض نمي‌کند.

4 ـ راهکار هر مشکلي، اگر انتخاب ساده‌ترين راه، متضمّن تضييع حقوق ديگران است، راه مشکلتر را برگزينيم.
5 ـ هنگام سخن گفتن با ديگران از کلمات درشت استفاده نکنيم. با آنها به گونه‌اي سخن بگوييم و رفتار کنيم که دوست داريم آنها با ما رفتار کنند.
6 ـ تا مي‌توانيم دروغ نگوييم و باور کنيم که صداقت به ما و ديگران آسودگي خيال را هديه مي‌کند.

7 ـ در پس هر نااميدي، بدانديشي هست، پس خيرانديش باشيم.
8 ـ به ديگران حسن ظن داشته باشيم. همه رفتار و گفته‌هاي ديگران را مبتني بر توطئه يا بدجنسي و دشمني با خود نپنداريم و باور داشته باشيم که خوش خلقي و خوش باوري هوشمندانه، موجب آرامش و آسايش زندگي ماست.