سیاست اجتماعی هماهنگی در مورد زنان نداریم
یک جامعهشناس گفت: متاسفانه دچار نبود سیاست اجتماعی هماهنگ بویژه در حوزه زنان هستیم.
به گزارش ایسنا، دکتر امیر رستگار خالداظهار کرد: مسئله اشتغال زنان موضوعی پیچیده و چندبعدی است و به جای شناخت و حل آن به شیوههای علمی و کاربردی به وضع سیاستهای تجویزی و القای تمایلات و آرزوهای خود در قالب دستورات پرداختهایم اما این دستورات عملی نمیشود چراکه با واقعیت انطباق ندارد.
وی افزود: دو معیار و ضابطه برای تعریف مشاغل به زنانه و مردانه وجود دارد. یکی از آنها معیار کمی و دیگری معیار کیفی است. معیار کمی شامل درصد شاغلان مشغول به کار در نوع خاصی از شغل میشود. به عنوان نمونه شغل معلمی یا مربیگری در مهدکودک مشاغل زنانه قلمداد میشوند چرا که بیشترین شاغلان در این حرفهها را زنان تشکیل میدهند.
وی در ادامه گفت: رابطه کیفی تابع دو عامل یا دو شاخص فرعیتر است که یکی از آنها شاخص فرهنگی است. فرهنگ جامعه برخی مشاغل را برای زنان و بعضی دیگر را برای مردان مناسب میبیند. بعد از تعریف زنانگی و مردانگی، شغلهای مناسب برای هر دو گروه تعیین میشود.
این جامعهشناس اضافه کرد: جامعهای که زن بودن را در نقشهای خانوادگی و عاطفی تعریف میکند، در حوزه اشتغال نیز مشاغلی را برای او مناسب میبیند که در امتداد همین صفات شخصیتی باشد؛ به گونهای که در بیشتر جوامع مربیان مهدکودک را زنان تشکیل میدهند چرا که این شغل امتداد نقش خانوادگی آنهاست که از عرصه خصوصی به عرصه عمومی تسری پیدا کرده است.
وی با بیان اینکه عامل دوم در رابطه کیفی مشاغل زنانه و مردانه، نابرابریهاست گفت: از نظر برخی افراد جنسیت به عنوان عامل ایجاد کننده نابرابری و سلسله مراتب ، نبود دسترسی یکسان به حرفهها و امتیازات زندگی اجتماعی است. در نتیجه شغل و جایگاه شغلی همبستگی زیادی با تحصیلات، پاداشها و منابع مالی در جامعه دارد.
این جامعهشناس افزود: مشاغلی که بیشتر به مشاغل مردانه معروف هستند شامل شغلهای با پایگاه اجتماعی بالاتر میشوند که دسترسی فرد را به انواع سرمایه به میزان زیاد فراهم میکند. از سوی دیگر مشاغل زنانه دارای پایگاه اجتماعی پایین و دسترسی ناچیز به سرمایههاست. در این شرایط مناقشه به وجود میآید.
وی تاکید کرد: علت اصلی سوق دادن زنان به مشاغل خاص تعریف از زنانگی و مردانگی نیست بلکه همین عامل محصول ساختار سلسله مراتبی و نابرابری اجتماعی است که مردان علیه زنان ایجاد کردهاند.
وی ارزشهای دینی را یکی دیگر از عوامل موثر در رابطه کیفی تقسیمبندی مشاغل دانست و اظهار کرد: ارزشهای دینی با بافت فرهنگی و عرف جامعه توام شده است تا جایی که نمیتوان آنها را از یکدیگر تفکیک کرد. ارزشهای دینی بیشتر زنان را در حریم خصوصی میبیند تا اختلاط بین دو جنس کمتر باشد.
این جامعهشناس در ادامه گفت: بر اساس این دیدگاه در صورت نیاز به ورود زنان به حوزه عمومی بهتر است که آنها به زنان خدمات ارائه کنند آن هم در شرایطی که مردان نباید ارائه دهنده این خدمات به زنان باشند. از سوی دیگر بر مبنای ارزشهای دینی لازم است زنان در نقشهایی به اشتغال بپردازند که کمترین ارتباط را با مردان داشته باشند بنابراین آنان به گروهی از مشاغل مانند پزشک زنان سوق داده میشوند. در واقع توصیه به داشتن رابطه حلال بین دو جنس دستیابی به چنین شغلهایی را برای زنان تسهیل میکند.
رستگارخالد درباره آسیبهای ناشی از اشتغال زنان به مشاغل مردانه اظهارکرد: این وضعیت موجب ایجاد تعارض بین ارزشهای اخلاقی، عرفی و دینی جامعه میشود بویژه زمانی که ارزشهای ابزاری جای ارزشهای غایی را میگیرد وزن برای امرار معاش تن به شرایط کار مردانه میدهد. به عنوان نمونه در صورت اشتغال به رانندگی تاکسی برای کسب درآمد بیشتر مسافران خارج از شهر را قبول کند این در حالیست که چنین کاری خطرات بالقوهای به همراه دارد.
وی تاکید کرد: اشتغال زنان در مشاغل مردانه تا زمانی که موجب ایجاد تعارض ارزشی نشود و در کارکرد نهادهای عمومی تر اختلالی به وجود نیاورد ،هیچ پیامد منفی را به دنبال ندارد اما به محض تغییر این شرایط ممکن است موجب بروز ناسازگاریهای زناشویی شود.
رستگارخالد اضافه کرد: زمانی که زن خسته از کار روزانه به خانه میآید و نمیتواند نقشهای خود را به درستی ایفا کند. در واقع تا زمانی که حضور زنان در مشاغل مردانه نقشهای دیگر آنها را دچار اختلال نکند و کارکردهای دیگر آنها را در خانواده و جامعه دچار مشکل نکند و زمینه ساز جرایم، آسیبها شود، فعالیت آنان در این گونه مشاغل اشکالی ندارد البته حضور زنان در جامعه لازم است چرا که آنان میتوانند به زنان دیگر خدمت رسانی کنند.
وی خاطرنشان کرد:زنان علاقه دارند در مشاغلی که پایگاه اجتماعی بالاتری دارند و غالبا مردانه هستند مثل وکالت و مهندسی فعالیت کنندبنابراین شاهد وقوع تحول فرهنگی و هویتی به گونهای هستیم که زنان برای دستیابی به جایگاه اجتماعی بالاتر در تعاریف سنتی از شغل بازاندیشی میکنند.
رستگارخالد در پایان با اشاره به زنان سرپرست خانوار اظهار کرد: فعالیت زنان در مشاغلی که انجام آنها برای مردان نیز دشوار است مانند رانندگی تاکسی نشاندهنده آن است که آنان به ناچار و برای ادامه زندگی و کسب درآمد، مشاغل مردانه را انتخاب کردهاند و بیشتر آسیب ها در این بخش از اشتغال نهفته است.
