نگاهي به اجلاس سران گروه 20 + عكس

سران کشورهاي گروه 20 به رغم همه اختلاف نظراتي که به ويژه آمريکا و انگليس در يک طرف و فرانسه و آلمان در سوي ديگر داشتند، برنامه ضربتي براي مقابله با رکود اقتصادي در جهان را در اجلاس دو روزه خود در لندن پايتخت انگليس تصويب کردند.
بنا بر اين برنامه، قرار است بيش از يک بيليون دلار براي غلبه بر اين بحران، در اختيار بانک جهاني و صندوق بين‌المللي پول (اي.دبليو.اف.) و همچنين احيا و ايجاد تحرک تجارت جهاني قرار گيرد.

اين کمک 1100 ميليارد دلاري، قرار است به شرح زير تقسيم شود:
• اعتبارات صندوق بين‌المللي پول براي «کشورهاي نيازمند» از 250 ميليارد کنوني به 750 ميليارد دلار افزايش مي‌يابد. قرار است 250 ميليارد دلار از اين 500 ميليارد، سريعا و 250 ميليارد دلار بقيه در ميان‌مدت در اختيار اين صندوق قرار مي‌گيرد. اتحاديه اروپا با 105 ميليارد دلار، آمريکا و ژاپن هر کدام با صد ميليارد دلار، قرار است اين اعتبارات را تأمين کنند.
• حق برداشت ويژه (اس.دي.آر.) صندوق بين‌المللي پول نيز 250 ميليارد دلار افزايش مي‌يابد.
• بانک جهاني و بانک‌هاي توسعه‌اي منطقه‌اي، قرار است صد ميليارد دلار دريافت کنند.
• به علاوه قرار است مبلغ 250 ميليارد دلار به شکل ضمانت‌ها و اعتبارات براي ايجاد تحرک در تجارت جهاني از راه صادرات، در اختيار گذاشته شود.

تنظيم صندوق‌هاي پوشش و تأمين سرمايه‌گذاري، پايان دادن به مقررات مربوط به اسرار بانکي، وضع مقررات جديد براي بانک‌ها در رابطه با «پرداخت‌هاي تشويقي» و دادن حق اظهار نظر بيشتر درباره سياست اقتصادي جهاني به کشورهاي در آستانه پيشرفت و صنعتي شدن، موضوعات محوري اين برنامه است که سران گروه 20 شامل آلمان، آمريکا، انگليس، ايتاليا، ژاپن، فرانسه، کانادا، روسيه، آرژانتين، استراليا، برزيل، چين، هند، اندونزي، کره جنوبي، مکزيک، عربستان، آفريقاي جنوبي، ترکيه و اتحاديه اروپا بر آن توافق کردند.
گروه 20 مي‌خواهد به علاوه يک مجمع جديد کنترل جهاني ايجاد کند و «گوردون براون»، نخست وزير انگليس در اين باره گفت: با ايجاد اين مجمع، قرار است همکاري فرامرزي در شناسايي خطرات متوجه بازارهاي مالي بهبود يابد.

نخست وزير انگليس افزود: قرار است مشترکا با صندوق بين‌المللي پول يک «سيستم هشدار دهنده» پديد آيد که اقتصاد جديد جهان نياز دارد.
بنا بر توافقات انجام شده، ساختار صندوق بين‌المللي پول تغيير مي‌کند و مجمع ثبات مالي (اف.اي.اف.) قرار است به يک بنگاه و مؤسسه نظارت مالي جهاني تبديل شود.
براون به عنوان ميزبان اين اجلاس گفت: ضروري است که با تلاش براي ايجاد اعتماد دوباره، اطمينان داده شود که چنين بحراني ديگر تکرار نخواهد شد.
به علاوه قرار است تدابير سريعي عليه مناطق و کشورهاي به نام «بهشت‌هاي مالياتي» اتخاذ و تصويب شود و بنا بر اعلام براون، يک «ليست سياه» از کشورهاي ديگري منتشر شود که با سازمان‌هاي بين‌المللي همکاري نمي‌کنند.

بر پايه اعلام آنجلا مرکل، صدراعظم آلمان، ليست سياه مشخص مي‌کند که کشورها تا چه‌اندازه مصوبات و مقررات سازمان همکاري اقتصادي (او.اي.سي.دي.) را نقض کرده‌اند.
مرکل با توجه به‌ اينکه ليست سياه درباره همکاري نکردن کشورها در رابطه با مقابله با پولشويي، فرار مالياتي و نظارت مالي است، افزود: با کمک انگليس و همکاري فعالانه باراک اوباما، رئيس‌جمهوري آمريکا موفق شديم همه کشورهاي گروه 20 را متقاعد کنيم که ‌اين ليست سياه سريعا منتشر شود.
در حالي که به ويژه چين در اجلاس لندن، با انتشار اين ليست سياه مخالفت کرد، آلمان و فرانسه بر انتشار هر چه سريعتر آن تأکيد کردند.

اين در حالي است که سازمان همکاري اقتصادي و توسعه (او.اي.سي.دي.) نيز بلافاصله توافقات گروه 20 را به اجرا درآورده و کاستاريکا، فليپين، مالزي و اروگواي (اروگوئه) را در «ليست سياه» قرار داد که بنا بر اعلام اين سازمان، به تعهدات بين‌المللي خود رفتار نکرده‌اند.
بدين ترتيب، به رغم اختلاف نظرات شديد حاکم در اجلاس سران گروه 20، تمام شرکت کنندگان اين اجلاس در پايان خود را به عنوان پيروز معرفي کرده و براي مقابله با بحران اقتصادي جهان، دست‌کم در بيانيه پاياني اين اجلاس اعلام آمادگي نمودند.

در حالي كه براون اجلاس لندن را روزي توصيف کرد که جهان براي مقابله با رکود اقتصادي گرد هم آمده است، اوباما تدابير تصويب شده در اين اجلاس از جمله در اختيار گذاشتن يک بيليون دلار را، تدابيري بي‌سابقه در تاريخ قلمداد نمود.
براون گفت: بيست کشور بزرگ صنعتي و در آستانه صنعتي شدن براي نخستين بار درباره کيفيت مديريت مشترک جهاني شدن توافق نظر دارند و قرار است براي بهبود وضعيت اقتصادي، تا سال آينده (2010) پنج بيليون دلار به بازارهاي مالي جهان کمک شود. نخست وزير انگليس، اين تدابير را برنامه بي‌سابقه براي بهبود وضعيت اقتصادي جهان خواند و افزود: گروه 20 نيز يک بيليون دلار بر اين مبلغ اضافه مي‌کند که قرار است از صندوق بين‌المللي پول و بانک جهاني، به ويژه به بازارهاي مالي کشورهاي در آستانه پيشرفت و صنعتي شدن، جاري شود.

در حالي که آلمان با افزايش کمک‌هاي مالي براي بهبود وضعيت اقتصادي مخالف بود و حتي در يک پيش نويس قديمي بيانيه نهايي اين اجلاس، مبلغ دو بيليون دلار کمک مالي به بازارهاي جهاني را حذف کرده بود، بروان از کمک مالي پنج بيليون دلاري به اضافه يک بيليون دلار از سوي گروه 20 سخن گفت.
سرانجام نيز مشخص شد که اظهارات براون مبني بر اينکه قرار است پنج بيليون دلار تا سال آينده براي بهبود وضعيت اقتصادي در اختيار بازارهاي مالي جهان قرار گيرد، صرفا يک ادعاي اغراق آميز بود و در بيانيه پاياني اين اجلاس قيد نشد.

از ديدگاه ناظران، اين تدابير، تمايلات و علاقه‌هايي را محقق مي‌کند که آمريکا و انگليس پيش از اجلاس گروه 20 آرزو کردند.
اوباما، اين اجلاس را نقطه تحولي در بحران اقتصادي خواند و گفت: پس از هفته‌ها تدارک، در اين اجلاس بر يکسري تدابير بي سابقه تفاهم کرديم تا بار ديگر رشد اقتصادي را ايجاد و از تکرار چنين بحراني پيشگيري کنيم.
اوباما افزود: هم اکنون در اختيار تک تک دولت‌هاست که برنامه بهبود وضعيت اقتصادي را در کشور خود اجرا کنند و هر چه سريعتر اين امر رخ دهد، همه ملت‌ها نيز قوي‌تر و بهتر از آن بهره‌مند مي‌شوند.

صدراعظم آلمان نيز به رغم اينکه براي تحقق اهداف ديگري به لندن آمده بود، اجلاس گروه 20 را يک موفقيت توصيف کرد و ابراز داشت، ما به يک توافق بسيار مطلوب و خوب و تقريبا تاريخي دست يافتيم و بيانيه ‌اين اجلاس، يک سند توافق و معامله است و ما بر ايجاد يک «ساختار مالي شفاف» با مقررات قوي تري تفاهم کرديم.

مرکل اولا نتوانست هر چند که از حمايت نيکولاس سارکوزي، رئيس‌جمهوري فرانسه نيز برخوردار بود، ديدگاه‌هاي خود را به کرسي بنشاند تا اين اجلاس پيام ديگري براي جهانيان داشته باشد، دوم آن که مرکل مي‌داند اين کمک‌هاي مالي به کشورهاي در آستانه پيشرفت و در حال توسعه، در حد بالايي به سود آلمان است، زيرا اين کشورها، شرکاي تجاري آلمان هستند. بدين خاطر، مرکل تأکيد کرد، بهبود وضعيت مالي و اقتصادي هر کشوري، به سود آلمان است.
از ديدگاه صدراعظم آلمان، اجلاس گروه 20 بايد بيشتر از اين‌که در رابطه با کمک‌هاي مالي براي رهايي از بحران اقتصادي جهان سخن مي‌گفت، پيرامون تدابير و پيشرفت‌ها در تنظيم بازارهاي مالي، ليست کشورهاي به اصطلاح «بهشت‌ها و مرغزارهاي مالياتي» يا کشورهاي داراي امتيازات بسيار مطلوب مالياتي از جمله بدون ماليات بر درآمد و ثروت، کنترل توليدات و مؤسسات تمام بازارهاي مالي بحث و تبادل نظر شود.

رئيس‌جمهوري فرانسه نيز نسبت به مصوبات اجلاس لندن ابراز رضايت کرد و گفت: نتايج اين اجلاس بيش از انتظار بود. اين در حالي است که سارکوزي پيش از اجلاس تهديد کرده بود که چنانچه نتايج شفافي به دست نيايد، اين اجلاس با شکست روبه‌رو خواهد شد.
اين اجلاس در پايان، پيامي دوگانه داشت و در حالي که انگليس و آمريکا، به دنبال تدابيري براي ايجاد تحرک و ديناميک در اقتصاد جهان بودند، آلمان و فرانسه بر تنظيم بازارهاي مالي و اقتصادي تأکيد کردند. به همين خاطر نيز براون و اوباما در يک کنفرانس مطبوعاتي مشترک و سارکوزي و مرکل نيز در يک کنفرانس مطبوعاتي مشترک ديگر جداگانه ‌اين ديدگاه‌هاي خود را حتي پيش از آغاز رسمي اجلاس گروه 20 اعلام کردند، اما اين اختلاف نظرات حتي پس از پايان اين اجلاس همچنان باقي ماند. در اين اجلاس نيز چون هر اجلاس جهاني ديگري، هر يک از سران کشورهاي شرکت کننده در آن، صرفا به منافع خود و واکنش رسانه‌ها و مطبوعات کشور متبوع خود انديشيد و در پايان همه به يک توافق نسبي دست يافتند.

در حالي که رئيس‌جمهوري آمريکا در آغاز اجلاس تأکيد کرد که نمي‌خواهد درباره عامل و مقصر بروز بحراني مالي کنوني در جهان سخن بگويد، بلکه بايست درباره چشم‌اندازهاي آينده بحث و تبادل نظر شود، اما اروپايي‌ها اصرار داشتند که نبايد عامل و مقصر در اين بحران را ناديده گرفت و سارکوزي تأکيد کرد، بحران اقتصادي جهان در اروپا ايجاد نشده است.
اوباما با توجه به‌ اين انتقادهاي شديد اروپا نسبت به آمريکا گفت: من اين اتهام را که بحران در آمريکا ايجاد شده است، بارها در صحبت‌هاي اين اجلاس شنيده‌ام و نمي‌خواهم آن را تکذيب کنم، اما همتاهاي من در اجلاس با من بسيار مهربان و دوستانه برخورد کردند.

اين در حالي است که براون به عنوان ميزبان اجلاس گروه 20 نيز از کنفرانس مطبوعاتي مشترک مرکل و سارکوزي پيش از آغاز اين اجلاس غافلگير شده بود. از سوي ديگر، در حالي که معمولا با آغاز هر اجلاس، قطعنامه و بيانيه پاياني آن نيز در حد زيادي تدوين شده و به توافق همه رسيده است، اما بيانيه پاياني اين اجلاس، دستخوش تغييرات زيادي شد و سارکوزي حتي پيش از اجلاس اعلام کرد که هنوز توافق نهايي درباره بيانيه کسب نشده است و اين پيش‌بيني رئيس‌جمهوري فرانسه با واقعيت نيز مطابق بود و تغييرات و تصحيح آن تا نيمه شب طول کشيد و بندهاي درباره کشورهاي «بهشت مالياتي» که ديدگاه آلمان و فرانسه بود، اندکي پيش از کنفرانس مطبوعاتي نهايي سران اين اجلاس به بيانيه اضافه شد.

در حالي که کشورهايي چون آمريکا، انگليس و ژاپن پيش از اجلاس خواستار ارايه برنامه‌هايي براي بهبود وضعيت اقتصادي از سوي کشورهايي اروپا شده بودند، اما سياستمداراني چون مرکل، تدابير مالي بيشتر را به شدت رد کرده بودند.

مرکل و سارکوزي از نخستين لحظات کنفرانس مطبوعاتي مشترک خود در سالن هتل در لندن، هيچ ترديدي نداشتند که در اجلاس سران گروه 20 از ديدگاه خود عدول نخواهند کرد.
ناظران اروپايي بر اين باورند که چنين کنفرانس خبري غير ديپلماتيکي تاکنون در هيچ يک از اجلاس‌هاي سران جهان وجود نداشته است. در اين کنفرانس سارکوزي تأکيد کرد که دوراني که‌ اين‌گونه اجلاس‌ها فايده‌اي نداشتند، گذشته است و در مسأله تنظيم بازارهاي مالي جهان، هيچ سازشکاري و معامله‌اي صورت نخواهد گرفت. مرکل نيز اظهار داشت، ما بايد از بحران اقتصادي کنوني درس بياموزيم و نبايد از آن بي تفاوت گذر کنيم.
مرکل اجلاس گروه 20 در لندن را اجلاسي مهم براي آينده جهان خواند و گفت: آنچه در اين اجلاس تصويب نشود، در پنج سال آينده نيز روشن نخواهد شد، بدين خاطر ما بايد در جزييات، سخت بمانيم.

مرکل خواستار نظارت قوي‌تر بر بازارهاي مالي جهان شد و گفت: صندوق‌هاي پوششي و تأمين سرمايه‌گذاري بايد تنظيم و حقوق مديران کنسرسيوم‌ها و شرکت‌ها نيز بايد کنترل شود. اين اجلاس بايد به مردم نشان دهد که ما از بحران درس آموخته‌ايم و ما بايد جهان را تغيير دهيم و چنين بحران گسترده اقتصادي نبايد تکرار شود.

مرکل گفت: آلمان و فرانسه بر تحقق اهداف اجلاس سران گروه 20 در نوامبر سال گذشته اصرار دارند. صدراعظم آلمان با اشاره به ‌اينکه در اجلاس نوامبر يک برنامه عملياتي براي بهبود نظارت بر بازارهاي مالي تصويب شوده بود افزود: اين هدف بايست محقق شود.
اجلاس گروه 20 در واشنگتن، يک برنامه 47 موضوعي براي پيشگيري از تکرار بحران اقتصادي در جهان را تصويب کرده بود.
سارکوزي نيز با تأکيد بر وحدت نظر با مرکل گفت: آلمان و فرانسه وحدت نظر دارند و اهداف دو کشور شبيه يکديگر است. سارکوزي همزمان نسبت به پايان يافتن اين اجلاس بدون دسترسي به يک نتيجه شفاف هشدار داد و افزود: بدون يک اعتماد جديد، وضعيت اقتصادي بهبود نخواهد يافت.

رئيس‌جمهوري فرانسه افزود: گردهمايي سران کشورهاي گروه 20، فرصتي بي نظير است. ما بايست سيستم مالي بين‌المللي را با يک اخلاق جديد درک کنيم و هدف نبايد سخنان بزرگ باشد، بلکه هدف ما عمل به مسئوليت است.
آلمان و فرانسه خواستار بودند که بررسي روي يک ساختار بازار مالي جديد موضوع اصلي اجلاس لندن باشد، اين در حالي است که به ويژه ژاپن و انگليس بر ارايه برنامه‌هايي جهت بهبود وضعيت اقتصادي تأکيد داشتند. اختلاف نظر شديد گروه 20 نيز درباره همين دو موضوع بود که آيا بايد درباره کمک‌هاي مالي براي احياي وضعيت اقتصادي و يا در رابطه با نظارت شديد بر بازارهاي مالي جهان بحث و تبادل نظر شود؟!

اوباما نيز خواستار همکاري تنگاتنگ بين‌المللي براي پايان دادن به بحران اقتصادي در جهان شد و در کنفرانس مطبوعاتي مشترک با بروان گفت: چنانچه ملت‌ها با يکديگر همکاري نکنند، بهايي را که ملت بايد پرداخت کند، بسيار سنگين است. آمريکا نمي‌تواند به تنهايي موتور يک رشد اقتصادي در جهان باشد و هر کشوري بايد گام‌هايي بردارد و تدابيري بينديشد.
اوباما، بحران اقتصادي کنوني را شديدترين بحران در نوع خود از زمان جنگ جهاني دوم قلمداد کرد و افزود: بايد قوانين شديدي براي اقتصاد مالي جهان وضع شود و ما به ‌اين بحران پايان خواهيم داد. من به لندن آمده‌ام تا ديدگاه‌ها براي بهبود وضعيت آمريکا را بشنوم و نمي‌خواهم به کسي درس بياموزم.

اوباما در عين حال گفت: گروه 20 نمي‌توانند در همه موضوعات به توافقي دست يابند.
نخست وزير انگليس نيز خواستار کنترل گسترده‌تر و وسيع‌تر سيستم مالي در جهان شد و گفت: بدون مراقبت و نظارت، چشم‌اندازي براي بهبود وضعيت اقتصادي جهان وجود ندارد. گروه 20 بايست در اجلاس خود روي برنامه جهاني جهت بهبود وضعيت اقتصادي توافق کند.
براون همچنين با توجه به تهديدات رئيس‌جمهوري فرانسه، مبني بر اينکه اجلاس گروه 20 با شکست روبه‌رو خواهد شد و چنانچه کشورهاي شرکت کننده در آن نتوانند درباره مقرارت و قوانين روشن و شفافي براي کنترل بازارهاي مالي جهان توافق کنند، گفت: سارکوزي اين اجلاس زودتر از موعد مقرر ترک نخواهد کرد.

بدين ترتيب، اختلاف نظرها و تنش‌هاي آمريکا و انگليس در يک طرف صحنه و فرانسه و آلمان در سمت ديگر، باعث شد که زمان زيادي صرف دسترسي به يک توافق نسبي در رابطه با بيانيه و قطعنامه پاياني اين اجلاس صرف شود.
از سوي ديگر، ناظران بر اين باورند که براون و اوباما مجبور بودند به دلايل گوناگون، ديدگاه‌هاي مرکل و سارکوزي را بپذيرند، زيرا براون سرنوشت سياسي خود را پيرو نتايج اجلاس لندن کرده بود و اوباما نيز نمي‌توانست نخستين سفر اروپايي خود را بدون نتايج مطلوب و درگيري و اختلاف نظر با اروپايي‌ها آغاز کند. مرکل و سارکوزي نيز با اذعان به‌ اين موضوع، بر ديدگا‌ه‌هاي خود پافشاري مي‌کردند.

از سوي ديگر، هدف اوباما در نخستين سفر خارجي خود، نه تنها حضور در کلوپ سران گروه 20 بود، بلکه قصد داشت شناخت بيشتري از صحنه بين‌المللي پيدا کرده و تلاش کند تا تنش‌هاي باقيمانده از زمان بوش رئيس‌جمهوري سابق آمريکا با همتاهاي اروپايي را در حد امکان رفع کند.
اوباما در حاشيه ‌اين اجلاس با رؤساي جمهوري روسيه و چين ديدار کرده و به ويژه با مدودف، رئيس‌جمهوري روسيه نسبت به کاهش زرادخانه سلاح‌هاي اتمي آمريکا و روسيه توافق کرد و قرار است تا پايان سال جاري، قرارداد جديد خلع سلاح بين دو کشور تصويب و جايگزين «قرارداد استارت 1» از سال 1991 ميلادي شود.
هر چند مرکل از به دست آوردن يک توافق تاريخي و اوباما از دسترسي به يک نقطه عطف در اجلاس لندن سخن گفتند، اما متأسفانه، شرکت کنندگان در اين اجلاس، به ‌اين امر پي نبردند که مي‌خواهند بحران اقتصادي کنوني را با همان تدابير و ابزارهايي رفع کنند که ‌اين بحران را پديد آورده است.

گردآوري: مرتضي جواديان