گزارش برنانيوز از ازدواج‌هاي سياسي در ايران

در ميان همه انواع ازدواج از فاميلي، گروهي و قبيله‌اي گرفته تا انواع سنتي و مدرن آن، شايد بتوان از ازدواج سياسيون يا ازدواج‌هاي سياسي به شکلي متفاوت ياد کرد.

در اين بين، عقد و ازدواج آقازاده‌ها يا فرزندان شخصيت‌ها و مقامات کشور، از اهميت و جذابيت بيشتري برخوردار است.
درکشورهاي جهان، مسئولان کشور در تيررس توجه بيشتر افکار عمومي هستند، به گونه‌اي که مردم ازدواج، تولد و روابط عادي، غيرمتعارف و عجيب و غريب سياسيون و وابستگان آنان را به دقت دنبال مي‌کنند.

ازدواج‌هاي سياسيون، مسأله شگفتي نيست، اما در هر نظام سياسي، بسته به تسلط افکار محافظه‌کار يا ميانه‌رو، اين مسأله از ابعاد گوناگوني برخوردار است. تأثير پارادايم چيره هر نظام سياسي در آشكار يا پنهان کردن ازدواج يا روابط زناشويي سياسيون يا اطرافيانشان، تا بدانجاست که تا به امروز، کمتر اطلاعات موثقي درباره کيفيت و نحوه ازدواج اين افراد منتشر شده است.

 

معمولا سيستم‌هاي فکري سياسي وابسته به جريان‌هاي محافظه‌کاري، کمتر حاضرند اطلاعات شخصي از زندگي زناشويي خود و فرزندانشان را در معرض کنکاش افکار عمومي قرار دهند، چرا که بر اين باورند اين مسائل امور شخصي افراد تلقي شده و تفحص درباره آنها درست نيست.

اما از ديگر سو، در برخي نظام‌ها، سياسيون با مطرح کردن زندگي شخصي خود و رنگ و لعاب دادن به برخي زواياي روابطشان، تلاش مي‌کنند در ميان افکار عمومي، از مقبوليت و اعتبار نسبي برخوردار شوند. مثلا در يکي از رقابت‌هاي انتخاباتي در غرب، يکي از کانديداها، خود را اين گونه به حضار معرفي کرد: من در نهايت فلاکت بزرگ شدم و در اوج نداري ازدواج کردم، اما همسر خود را دوست دارم و به زندگي خود افتخار مي‌کنم.
در سيستم‌هاي غربي سياسيون از عنصر خانواده و علاقه به همسر به عنوان يکي از فاکتورهاي مورد توجه افکار عمومي بهره‌برداري‌هاي سياسي خاصي مي‌کنند.

از يک منظر، شايد بتوان آنچه را که ازدواج‌هاي سياسي ـ مصلحتي ناميده مي‌شود نيز در زمره انواع ازدواج قرار داد.
در ازدواج‌هاي سياسي! اصلي‌ترين اولويت طرفين ازدواج و خانواده‌هاي آنان، آينده‌نگري در راستاي حفظ مقام و موقعيت سياسي است، به گونه‌ا‌‌ي که حسابگري سياسي فوق‌العاده جريان‌هاي سياسي حتي در گاه، مانع از رعايت کامل جوانب امر و توجه به اصول و مقدمات اوليه عرفي در هر ازدواج است.

نگرش مصداقي‌تر به ترتيب و روند ازدواج‌هاي سياسي در ايران با نگاهي تاريخي به روند وقوع آنها، نشان مي‌دهد که اساسا اين امر امروز از دوران قاجار تا دوره كنوني، افزايش چشمگيري داشته است.

در آن دوران، نگرش به مسأله ازدواج به شدت مصلحتي و برخاسته از انگيزه‌هاي سياسي بود؛ مثلا خواهر ناصرالدين شاه، عزت‌الدوله، نخست با اميرکبير و پس از توطئه‌هاي سياسي، به عقد ميرزا آقا خان نوري عامل انگليس درآمد.
ازدواج‌هاي درباري ـ اشرافي از سابقه طولاني در تاريخ ايران برخوردار است و حتي در ميان سران خاندان سلطنتي و فرزندان آنان نيز اين موضوع به شدت رواج داشته است.

با اين حال، نمي‌توان صرف سابقه تاريخي به اين‌گونه ازدواج‌ها، آنها را از اساس مردود دانست.
نگرش منفي به ازدواج‌هاي سياسي، بيش از آن‌که متأثر از نگاه اشرافي به بي‌بندوباري در انجام مراسم باشد، برخاسته از جهت‌گيري و انگيزه‌هاي بعضا ناگفته‌اي است که در اين ميان هست.
براي مثال، در رژيم گذشته، خاندان سلطنت به شدت نگران مراودات بيرون از چهارچوب فرزندان دختر و پسر با افرادي خارج از محدوده نهاد سلطنت بودند.

 

ازدواج توطئه يا توطئه ازدواج؟
نمونه اين امر مراودات غيرعادي اعضاي سلطنتي در انگلستان به قصد ازدواج است که حتي ممکن است به قيمت از دست دادن جان يا توطئه‌هاي برنامه‌ريزي شده تمام شود. مصداق اين قضيه، «پرنسس دايانا» و مراودات عشقي وي با يک پزشک پاکستاني و يک فرد مصري و پافشاري‌اش به تداوم اين روابط بود که سرانجام به يک تراژدي منتهي شد.
در آمريکا بنا به روايت محققان سياسي، ازدواج‌هاي سياسي در ميان طبقه حاکم کمتر ديده شده است، اما با اين حال، تعلقات حزبي به هريک از دو حزب جمهوريخواه و دمکرات به برخي ازدواج‌هاي حزبي منجر شده است.
هم‌کلاسي‌هاي آمريکايي هم عاشق مي‌شوند

در ايالات متحده به اين لحاظ که معمولا تجار و سياسيون در دانشگاه‌هاي خاص تحصيل مي‌‌كنند، آشنايي‌هاي در حين تحصيل، گاه به ازدواج منجر مي‌شود. مثلا افرادي که در دانشگاه yale درس مي‌خوانند، به خاطر آنکه بيشترشان بعضا در مناصب سياسي و کليدي آمريکا عهده‌دار مسووليت مي‌شوند، پيش از احراز هرگونه پست با يکديگر آشنا شده و ازدواج مي‌کنند.

«هيلاري رادهام» به عنوان کارآموز دوره رياست‌جمهوري نيکسون در کاخ سفيد کار مي‌کرد، اما وي با هم کلاسي‌اش بيل کلينتون، دانشجوي حقوق که مدتي هم شاگرد خواربارفروشي بود، در دانشگاه آشنا شد و با هم ازدواج کردند.
رئيس‌جمهور كنوني آمريکا نيز پس از يک ماجراجويي عشقي و شکست در آن از طريق يک دوست به خانم کتابداري معرفي شد که پدر دختر يک بساز و بفروش بود. دبليو بوش با آن‌که خاندانش به شدت سياسي و حزبي بودند، خود همسرش را برگزيد و شخصا اعتراف کرد که در آغاز كار، رقابت و ستيزه پنهاني ميان عروس و مادر شوهر وجود داشت که به تدريج بهبود يافت.

سريال ازدواج‌هاي جنجالي سارکوزي، رئيس‌جمهوري كنوني فرانسه نيز جالب است. او نخست با دختر يک داروساز ازدواج کرد، اما پس از مدتي از وي جدا شد و سپس با سيسيليا که مدل مد بود ازدواج کرد.

سيسيليا وقتي شنيد نيکلا سارکوزي روابط نامناسبي با برخي خانم‌ها برقرار کرده، از اين قضيه عصباني نشد، اما به تلافي آن، چند وقت بعد با يک مرد مشهور آمريکايي مراوداتي برقرار کرد که به شدت به نيکلا برخورد و باعث شد که سارکوزي، تکليف سيسليا را که يک پسر ده ساله هم از او داشت، يکسره کند.
سارکوزي پس از اين شکست در ايتاليا با کارلا بروني، آوازه‌خوان 39 ساله که او نيز در کار مد لباس است، آشنا شد و براي سومين بار ازدواج کرد.

 

عشق‌هاي عربي؛ پادوهاي اجير شده
در نظام کشورهاي عربي ازدواج‌ها به شدت سياسي و تحت تأثير ملاحظات و علقه‌هاي قومي است. در بيشتر اين کشورها، شاهزاده‌ها به علت در اختيار داشتن منابع مالي بسيار، کار‌چاق‌کن‌ها و پادوهايي را براي خود در اختيار دارند که در ازاي مبالغي، زنان و دختران از مليت‌هاي گوناگون را در اختيار آنان مي‌گذارند و به اين ترتيب روابط پيش از ازدواج در بسياري از موارد در بين شاهزادگان جوان ديده مي‌شود.

درحکومت صدام حسين، وي به پافشاري خيرالله طلفاح دايي‌اش با ساجده دختر دايي خود ازدواج کرد که به قول خود صدام، اين ازدواج کاملا سياسي بود و از فرداي عقد اين دو، اختلافات و درگيري‌ها ميان زن و شوهر آغاز شد. صدام در خلال زندگي زناشويي‌اش، روابط بسيار گسترده‌اي با مجموعه‌اي از زنان و دختران داشت که اين امر نارضايتي شديد ساجده را در پي داشت و در حادترين شکل آن، وي پس از افشاي يکي از اين روابط، قصر صدام را ترک كرد و به منزل پدرش بازگشت که ماجرا تا حد يک بحران خانوادگي پيش رفت.

پسر صدام، عدي نيز روابط نامشروع متعددي با دختران عراقي که کارچاق‌کن‌هاي خاصي برايش فراهم مي‌کردند، داشت و سرانجام پس از ترور و عليل شدن در سال 1996 و نشستن روي ويلچير با دختر رئيس پارلمان عراق ازدواج کرد.

 

ازدواج‌هاي درون تشکيلاتي!
بدترين نوع ازدواج‌هاي سياسي که به شکلي کاملا برنامه‌ريزي شده، رخ مي‌دهد، در ميان اعضاي گروهک منافقين است.

از اين ازدواج‌ها با عنوان ازدواج‌هاي درون تشکليلاتي ياد مي‌شود. در اوايل انقلاب، فيروزه بني صدر، دختر نخستين رئيس‌جمهور ايران با مسعود رجوي، سرکرده گروهک تروريستي منافقين ازدواج کرد و پس از مدت کوتاهي از وي جدا شد.

رجوي پس از آن بارها با نام ازدواج‌هاي سياسي و در اقداماتي نفرت‌انگيز با همسران اعضاي گروهک منافقين تحت نام مصلحت تشکيلات ازدواج کرد.
پس از انقلاب و با استقرار نظام جمهوري اسلامي، گفتمان ارزشي و اعتقادي و همکاري‌هاي انقلابي و نهادي افراد تا حد زيادي در وقوع برخي ازدواج‌ها تأثير داشت. اين در حالي است که بيشتر دست‌اندرکاران ميانسال نظام، پيش از انقلاب ازدواج کرده بودند، اما روند جديدي از ازدواج‌ها در جمهوري اسلامي و در ميان سياسيون کشور ايجاد شد که اشاره به برخي از آنها خالي از لطف نيست.

 

شهيد رجايي، رئيس‌جمهور ساده‌زيست اوايل انقلاب نيز با عاتقه صديقي، همسرش زندگي زناشويي خود را آغاز کرد. خانم صديقي مي‌گويد: در دوران نامزدي با ايشان درباره ويژگي‌هاي رفتاريمان صحبت مي‌کرديم، رجايي عصبانيت خود را در خانه با يک قطعه شعر ابراز مي‌داشت و زماني که در خريد خيلي معطل مي‌کردم با سکوت و رفتار خشک و متين، موضوع را به من مي‌فهماند.

سيد محمد خاتمي، رئيس‌جمهور سابق نيز با خانم زهره صادقي، خواهر زاده امام موسي صدر ازدواج کرد. وي نسبت فاميلي نزديکي با خاندان امام موسي صدر دارد.

برادر وي محمدرضا خاتمي نيز با زهرا اشراقي نوه امام(ره) پيوند زناشويي برقرار کرده است که فرزند اينها نيز به تازگي با يکي از فرزندان صادق خرازي سفير سابق ايران در فرانسه و برادرزاده کمال خرازي ازدواج کرده است.

در ميان ديگر ازدواج‌هاي سياسيون در ايران، وصلت تاج زاده با فخرالسادات محتشمي پور و کديور و مهاجراني در ميان اصلاح طلبان قابل توجه است.

درباره ديگر خويشاوندي‌هاي سياسي، مي‌توان به اين موارد اشاره کرد:
ازدواج جاسبي، رئيس دانشگاه آزاد با خواهر آقاي عباس‌پور، نماينده تهران، وصلت موسي پور معاون پارلماني وزير کشور با خواهر آقاي باهنر، نماينده کرمان در مجلس شوراي اسلامي همچنين آقاي غلامعلي حداد عادل و خانم طيبه ماهروزاده و غلامحسين الهام و فاطمه رجبي، فاطمه کروبي و مهدي کروبي، حسن کامران با نيره اخوان، نماينده اصفهان در مجلس هفتم از جمله اين موارد است.

در همين راستا، بين آيت‌الله موسوي بجنوردي و رياض، رئيس کميسيون بهداشت مجلس هفتم، رابطه پدر زن دامادي است.
در ميان باجناق‌هاي سياسي نيز مي‌توان به اين موارد اشاره کرد:
محصولي، مشاور رئيس‌جمهور با ولايتي نماينده ويژه مقام معظم رهبري در امور بين‌الملل، حسيني نماينده زابل با آقاي کامران نماينده اصفهان و... .

در پايان بايد گفت که بررسي پديده ازدواج در ايران با مد نظر قرار دادن نحوه ازدواج در طبقات گوناگون جامعه از جمله در ميان سياسيون، صرف‌نظر از نوع و گرايش سياسي آنان، از جذابيت خاصي برخوردار است.

شايد بتوان گفت که دليل و انگيزه اصلي وقوع برخي ازدواج‌هاي سياسي، قرار گرفتن در شرايط محيط سياسي و برخي روابط خانوادگي و گپ و گفت‌هاي سياسي است که در ميان سياسيون بسيار ديده مي‌شود.
ازدواج‌هاي سياسي و يا چگونگي ازدواج سياسيون، في نفسه بد نيست، اما اين جذابيت روابط ميان سياسيون است که به اين ازدواج‌ها رنگ و بوي خاصي مي‌بخشد.