راز توفیق تیمهای لیگ برتر انگلیس در لیگ قهرمانان چیست؟
در چهار فصل گذشته لیگ قهرمانان اروپا، از میان 16 تیمی که جواز حضور در مرحله نیمهنهایی این جام را یافتهاند، سهم انگلیسیها 9 تیم بوده که از این میان 5 تیم راهی فینال شدهاند و دو تيم نیز فاتح جام لقب گرفتهاند. در مدت زمان مشابه، اسپانیا 3 نماينده را راهی نیمهنهایی کرده، ایتالیاییها دو تیم و از هلند نیز تنها یک تیم توانسته به این مهم دست یابد.
به نوشته وطن امروز و به نقل از گاردین، با این مقدمه بدون شک به این نتیجه میرسیم که در حال حاضر تیمهای انگلیسی قدرت بیمثال لیگ قهرمانان اروپا هستند.
توفیق بیسابقه انگلیسیها در چهار سال اخیر ممکن است دلایل بسیاری داشته باشد ولی نکات قابل اشارهای نیز وجود دارند که بر عدم توفیق دوباره این تیمها صحه میگذارند. ممکن است بپرسید چرا عدم توفیق؟
پول، پول، پول، بدون سازماندهی صحیح
در پاسخ به سوال بالا باید یادآور شویم تنها پول است که میتواند چنین قدرتی پدید آورد. قراردادهای مختلف تلویزیونی، حضور پرتعداد تماشاگران در ورزشگاهها و پتانسیل تجاری بسیار بالا، لیگ برتر را به ثروتمندترین لیگ دنیا تبدیل کرده است.
بر پایه آخرین گزارش سایت دیلویت، لیگ برتر با درآمدی بالغ بر 700 میلیون دلار در صدر فهرست پردرآمدترین لیگهای فوتبال قرار دارد. سری A ایتالیا با 490 میلیون دلار، بوندسلیگا با 389 میلیون دلار، لالیگا با 275 و لیگ مکزیک نیز در جایگاههای بعدی قرار گرفتهاند. این سیاهه، نشاندهنده میزان تفاوت لیگ برتر با دیگر لیگهاست. با این اوصاف نباید از کیفیت پایین بوندسلیگا یا کیفیت بالای لالیگا سخن به میان آورد. نکته قابل توجه، سرمایه در گردش فوتبال است که به شکل عادلانهای تقسیم نشده.
لالیگا ممکن است در رده چهارم قرار گرفته باشد ولی براساس آمار رئالمادرید و بارسلونا در فصل گذشته نخستین و سومین باشگاههای ثروتمند فوتبال لقب گرفتهاند. در این فهرست منچستریونایتد دوم است و بایرنمونیخ در جایگاه چهارم قرار گرفته است. چلسی، آرسنال و لیورپول پس از بایرن قرار دارند و میلان ایتالیا با آن سرمایه هنگفت و پشتوانه سیاسیاش در رده هشتم قرار دارد ولی همانطور که گفته شد اینها دلیلی برای موفقیت یک باشگاه در جامهای مختلف نیست.
یکی از دلایل را میتوانیم بدین شکل توضيح دهيم: میزان سرمایه گزارش شده یک باشگاه، الزاما به شکل نقدی نبوده وباشگاه نمیتواند در بازار نقل و انتقالات روی آن حساب باز کرده و برای خرید بازیکن موردعلاقهاش دست به جیب شود. این سرمایه ممکن است در دیگر پروژههای باشگاه مورد استفاده قرار گرفته باشد. پروژههایی مانند ساخت ورزشگاه جدید – که آرسنال سالها درگیر برنامههاي آن بود- یا انجام سيستمهاي زیربنایی برای توسعه باشگاه. در این شرایط تنها یک مالک ثروتمند میتواند گرهگشا باشد ولی باشگاههایی که به شکل هیاتمدیرهای اداره میشوند، نمیتوانند به خرید بازیکنان جدید خوشبین باشند.
از یک دید میتوان لیگ قهرمانان اروپا را به سه دوره تقسیم کرد. زمانی که ایتالیاییها در آن حکومت میکردند یعنی بین سالهای 1988 تا 1998، زمانی که قهرمانیها بیشتر از آن اسپانیاییها بود یعنی بین سالهای 1999 تا 2004 و سالهای پس از آن را میتوان متعلق به انگلیسیها دانست که از قهرمانی لیورپول در سال 2005 آغاز شده است، یعنی درست از زمانی که باشگاههای انگلیسی شروع به خرج کردن پولهای بسیاری در بازار نقل و انتقالات کردهاند. در سالهای پیش از آن اوضاع بدین شکل نبود.
در فاصله بین سالهای 1984 تا 2000، رکورد نقل و انتقال بازیکنان، 9 بار توسط باشگاههای ایتالیایی شکسته شد. تنها زمانی که آلن شیرر از بلکبرن راهی نیوکاسل شد و دنیلسون به رئالبتیس پیوست، این رکورد توسط باشگاهی غیرایتالیایی شکسته شد.
انتقال پرسروصدای لوئیس فیگو به رئالمادرید در سال 2000 و زینالدین زیدان در سال 2001، رکوردشکنی در بازار نقل و انتقالات را به اسپانیا منتقل کرد یعنی درست در دورهای که اسپانیاییها در اروپا حرف اول را میزدند. از آن پس دیگر آنچنان انتقال سرسامآوری در فوتبال رخ نداده ولی چهار انتقال بزرگ اخیر دنیای فوتبال مربوط به لیگ برتر انگلیس است که پس از سال 2004 صورت گرفته است، یعنی در زمان سلطه آنها بر فوتبال اروپا. تاثیر دیگر پول بر باشگاههای انگلیسی این است که آنها به نوعی باشگاههای ویژهای شدهاند.
به تعبیر روشنتر، تفاوت آشکار میان باشگاههای انگلیسی با باشگاههای اسپانیایی و ایتالیایی حضور بازیکنان بومی در این تیمها نیست بلکه میزان تاثیرگذاری آنهاست. در بازی دو هفته پیش رئالمادرید و لیورپول، چهار بازیکن ملیپوش اسپانیایی در ترکیب لیورپول حضور داشتند. این در حالی است که رئالیها تنها دو بازیکن ملیپوش اسپانیایی در ترکیب خود داشتند!
بازیکنان و مربیان خارجی ایدههای جدیدی را به دیگر لیگها میبرند و این در حالی است که چهار تیم بزرگ انگلیسی هر کدام به شیوهای خاص بازی میکنند و به تعادلی در ترکیب بازی تکنیکی و بازی فیزیکی دست یافتهاند.
این چیزی است که لیورپول و منچستریونایتد در دور رفت مرحله حذفی لیگ قهرمانان که دو هفته پیش برگزار شد به نمایش گذاشتند، آن هم در خانه حریفانشان. این را میتوان جهشی رو به جلو برای باشگاههای انگلیسی دانست زیرا آنها در دهه 90، در خارج از خانه هیچگاه نتایج دلخواهشان را نگرفتند.
