توهین‌های عجیب به هویت ایرانی: ایرانی باش!

خطایی که به تازگی در ترجمه برخی الفاظ در مشهورترین و پرکاربردترین نرم افزار آنلاین ترجمه شناسایی شده، در روزهای اخیر به سوژه شبکه‌های مجازی بدل شده بود؛ سوژه‌ای که «ایرانی بودن» را به چالش کشیده‌ ‌و احتمالاً محصول یک شوخی عجیب و ‌هضم‌ناشدنی با هویت ایرانی بود؛ شوخی که منجر به طرح چنین پرسشی شد: چه میزان زمان لازم است تا قواعد فرهنگی حضور در فضای مجازی در ایران فراگیر شود؟

به گزارش «تابناک»، در روزهای اخیر، یکی از موارد عجیب که در نرم‌افزار آنلاین ترجمه گوگل دیده شد، حکم توهینی آشکار به هویت ایرانی را داشت. بنا به اصلاحات اعمال شده، پس از نوشتن یکی از عبارات بسیار هتاکانه به همراه علامت تعجب، ترجمه فارسی ارائه شده در پراستفاده‌ترین نرم‌افزار ترجمه چنین می‌آمد: «ایرانی باش!»؛ اتفاقی که در روزهای اخیر باعث ایجاد جوی تازه در شبکه‌های اجتماعی شده بود و برخی تعبیر به توهین گوگل به هویت ایرانی کرده بودند!

ماجرا اما تنها یک شوخی عجیب و بی‌مزه با هویت ایرانی بود که ظاهراً اشخاصی با استفاده از دسترسی فراهم شده برای بهبود ترجمه گوگل، چنین توهینی را در میان ترجمه‌ها گنجانده بودند و گروهی نیز امروز اقدام به اصلاح این ترجمه کردند؛ شوخی که برای نخستین بار نیز اتفاق نیفتاده و کاملاً ‌سابقه‌دار بوده، تا جایی که در سال ۱۳۹۰، وقتی کلمه Initiation به معنی آغاز کردن را وارد می‌کردید، مترجم گوگل این کلمه را معارفه رسمی رحیم مشایی ترجمه کرده بود.

نکته قابل توجه اینکه اگر حرف اول را با حروف کوچک درج می‌کردید، معنی واقعی کلمه Initiation می‌آمد یا در این اتفاق تازه، اگر علامت تعجب را درج نمی‌کردید، معنای اصلی این توهین می‌آمد و ظاهراً پیش فرض علامت تعجب در نظر گرفته شده بود تا گوگل دیر‌تر متوجه اصلاح اشتباه ترجمه‌هایش توسط برخی کاربران شود و معنی کلمه برای مدت بیشتری به این شکل توهین‌آمیز ‌بماند!

در این میان آنچه از اصل این شوخی توهین‌آمیز با «ایرانی بودن» به عنوان هویت ملی دارای افتخار، افسوس‌آور‌تر است، ‌ترحم نکردن حتی به فرهنگ ملی‌مان در بی‌فرهنگیِ مجازی است. هرچند طرح این موضوع که فرهنگ استفاده درست از فضای مجازی هنوز به قدر کفایت وجود ندارد، دیگر تازگی ندارد، ولی اینکه در این بی‌فرهنگی به هویت خودمان نیز رحم نمی‌کنیم و پیرنگ داستانِ ایرانی بودن را هدف قرار دهیم، رخداد تازه‌ای است.

شاید این اتفاق، ‌تلنگر جدی برای همه ما باشد تا بیندیشیم و اندکی در رفتارمان در شبکه‌های مجازی تجدیدنظر کنیم و در قبال اشتباهات دیگران نیز از شیوه‌های اخلاقی برای تذکر دادن بهره ببریم و بکوشیم تا فضای مجازی را که وقایع در آن، به سرعت جهانی می‌شوند، با اصالت‌های فرهنگی‌مان و نه لزوماً با فرهنگِ روزمره که آغشته به بسیاری از ناهنجاری‌هاست، آشنا کنیم.

فراموش نکنیم با گسترش اینترنت، این پیش‌فرض که تنها قشر تحصیل‌کرده و دانشگاهی در این فضا هستند، برای کشورمان تغییر کرده و تقریباً هر شخصی به تلفن همراه هوشمند دسترسی داشته باشد، امکان حضور در فضای آنلاین و شبکه‌های اجتماعی را دارند و اتفاقاً بخشی از گسترش سریع بی‌فرهنگی‌ها نیز از فراگیری سریع‌تر فضای مجازی در قیاس با سرعت توسعه فرهنگِ مجازی در کشورمان است.

البته نباید این نکته را نیز از نظر دور داشت که چنین رفتارهای ناهنجاری در فضای مجازی مختص به فارسی زبان‌ها نیست، ولی در عین حال نمی‌توان این حقیقت را پرده‌پوشی کرد که کثرت چنین بی‌فرهنگی‌هایی در فضای مجازی با کیبورد فارسی گسترش بیشتری داشته و از این منظر انتظار می‌رود، اخلاق‌گرایان، راهکارهای عملی برای تغییر این وضعیت و یا دست‌کم برای توقف بی‌فرهنگی‌هایی که بعضاً هویت ملیِ ایرانی را نیز نشانه می‌رود، ارائه دهند.