استدلال مخالفان و موافقان واردات بنزین چیست؟

هم‌اکنون ایران روزانه 5 میلیون و 500 هزار لیتر بنزین وارد می‌کند، حال آنکه دولت اجازه واردات تا 10 میلیون لیتر را نیز به وزارت نفت داده است.

‌سال 89 زمانی که مسعود میرکاظمی وزیر نفت ایران بود، طرحی با نام طرح افزایش ضربتی تولید بنزین تصویب شد که مدتی بعد با اوج گرفتن تحریم‌های نفتی علیه کشور مورد تحسین بسیار قرار گرفت، به گونه‌ای که رئیس جمهوری وقت، این طرح را یکی از اقدام‌های بی‌سابقه کشور در صد سال اخیر دانست و برای خودکفایی در تولید بنزین جشن برگزار کرد.

به گزارش «تابناک»، در آن زمان با اوج ‌تحریم‌های غرب علیه ایران، تولید این محصول توانست به عبور کشور از تحریم‌ها کمک کند، چراکه تحریم‌ها موجب شده بود، نتوانیم بنزین خود را تأمین کنیم. از سوی دیگر، سوء‌مدیریت موجب شده بود، پیشرفت طرح‌های پالایشی چشمگیر نباشد و نتوانیم به ظرفیت پالایشگاه‌ها اتکا کنیم.

این طرح توانست به عبور کشور از تحریم کمک کند، اما کشور هزینه‌‌هایی از جمله تحویل ارزان‌ترین گاز به پتروشیمی‌ها و خرید بنزین تولیدی واحدهای پتروشیمی به قیمت بین‌المللی پرداخت.

در پی کمرنگ شدن تحریم‌ها در پی توافق اولیه ژنو، برای ما این امکان ‌فراهم شد تا دولت جدید تصمیم بگیرد ‌دیگر بنزین در پتروشیمی تولید نکند و به جای آن بنزین وارد کند.

در همین زمینه، بیژن زنگنه وزیر نفت کشور با بیان اینکه از زمانی که فهمیدم این بنزین آلاینده است، دستور قطع تولید آن و افزایش حجم واردات بنزین را صادر کردم، اظهار کرد: تا پایان سال 94 پالایشگاه ستاره خلیج فارس با ظرفیت تولید روزانه 360 هزار بشکه به بهره‌برداری خواهد رسید که ما تا زمان به بهره‌برداری رسیدن نخستین فاز از 3 فاز این پالایشگاه واردات بنزین را ادامه خواهیم داد و پس از آن ما خود می‌توانیم یکی از صادر‌کنندگان این محصول باشیم.

در این میان، مخالفان وارد کننده بنزین نیز استدلال‌هایی را مطرح می‌کنند. مخالفان استدلال می‌کنند که هنوز آلودگی بنزین پتروشیمی اثبات نشده ‌و دوم آنکه چرا در دورانی که هنوز احتمال تحریم وجود دارد، دوباره ایران به این کالا وابسته شود.

در همین ارتباط سید حمید حسینی از اعضای اتحادیه پتروشیمی کشور و همچنین جلیل جعفری، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با تابناک، استدلال موافقان و مخالفان واردات بنزین را ‌بررسی کرده‌اند.

* سید حمید حسینی

به نظر شما چرا در مقطعی تصمیم گرفته شد که بنزین پتروشیمی تولید شود؟

تولید بنزین پتروشیمی نیازی مقطعی بود و در آن برهه زمانی دلیل مشخصی داشت. بالاخره تحریم ها شدت پیدا کرده بود ‌و کمبود بنزین داشتیم و امکان واردات نبود.

برای جبران این مشکل راهکار دیگری وجود نداشت؟

در آن دوران دولت می‌توانست دو رویکرد در پیش بگیرد. مسئولان می‌توانستند به مردم اطلاع‌رسانی کنند و از مردم بخواهند، مصرف را کاهش بدهند و بگویند به این دلایل نمی توانیم بنزین وارد کنیم. لازم است که مصرف کنترل شده و کاهش پیدا کند و سهمیه کم شود‌ که این کار نشد. یا اینکه دولت برود با کمترین امکانات‌ بنزین تولید کنند.

درواقع این روش برای جبران کمبود بنزین انتخاب شد. البته باز هم باید روی این موضوع اطلاع‌رسانی می شد. باید به مردم می گفتند، ما ‌از روش غیر معمول و غیر استاندارد بنزین تولید می‌کنیم و در معرض مستقیم بنزین قرار نگیرید، زیرا این رویداد به دلیل ‌استاندارد نداشتن خطرناک خواهد بود.

مخالفان غیراستاندارد بودن بنزین پتروشیمی می‌گویند، بنزین تولید پتروشیمی دارای استاندارد یورو4 بوده است. نظر شما چیست؟

بنزین یورو 4 استاندارد مشخصی دارد؛ بنزینی است که ارومایک آن کمتر از 30‌، بنزن آن کمتر از یک‌ و سولفور آن‌ کمتر ار 50 پی پی ام باشد. بنزینی که میرکاظمی تولید کرده، اروماتیکش بالای 60 درصد، بنزن آن بالای 15 درصد ‌‌و سولفور آن نیز بالا بود. مسلم است که این بنزین غیر استاندارد و آلوده کننده بوده است. مردم می توانند هوای امسال را با سال دیگر مقایسه کنند و ببینند‌ آلودگی بسیار کم شده است.

آیا نمی‌شود طوری برنامه ریزی کرد که اصلا نیاز به تولید بنزین پتروشیمی و یا واردات بنزین نداشته باشیم؟

الان کشور نزدیک به بیست میلیون بنزین نیاز به واردات دارد. ما هیچ گاه بیشتر از 45 میلیون بنزین تولید نمی‌کردیم و بقیه بنزین مورد نیاز را با همین روش‌های غیر استاندارد معروف به بنزین پتروشیمی تولید می‌کردیم. بنابراین با توجه به اینکه بخشی از محدودیت ها تحریمی برداشته شده است، بهترین اقدام واردات بنزین برای جلوگیری از مشکلات زیست محیطی است.

به هر حال این موضوع مطرح است، کسانی که از واردات بنزین دفاع می کنند، به دلیل میزان سودی است که واردات بنزین دارد. ارزیابی شما از این موضوع چیست؟

اینکه برخی تهمت می‌زنند که بعضی‌ها در واردات بنزین ذی نفع هستند و‌ بحث آلوده بودن بنزین پتروشیمی را مطرح می‌کنند، سخن اشتباهی است و هیچ مستندی ندراند، چرا که در کشور ما می شود به همه‌ به این دلیل که در فلان کار منافعی دارد، تهمت بزنند. مثلا همین الان بگویم که عده ای در دوران گذشته برای منافعی که در قرارداد‌ها با پتروشیمی بود، تلاش داشتند‌ بنزین به این صورت تولید کنند.

هر دو حرف کاملا بی ربط و اشتباه است. در آن دوران به دلیل بعضی از محذورات مجبور شدند ‌بنزین پتروشیمی تولید شود؛ اما در دوران اخیر به دلیل مشکلاتی که این بنزین دارد و از میان رفتن تحریم‌ها، رویه نادرست گذشته اصلاح شده است. این کاری که امروز انجام می شود، کار اصولی و مربوط به منافع مردم است.

راه دیگری به غیر از واردات بنزین وجود ندارد؟

اینکه اینها به جای این کارها باید پالایشگاه خلیج فارس را تمام‌ و مملکت را از واردات بنزین بی نیاز می کردند‌و این بحث‌ها، فرافکنی، تهمت و افترا است.

آیا واردات بنزین از لحاظ اقتصادی به صرفه است؟

‌بنزین پتروشیمی غیر استاندار است. اینکه بگوییم، بنزین پتروشیمی تولید کنیم که واردات نکنیم، حرف غیر کارشناسی است. پتروشیمی بنزین اروماتیک دارد. این کار در هیچ جای دنیا مرسوم نیست. اگر این ها مدعی هستند، خود پتروشیمی ادعا ندارد که بنزین استاندار است. عده ای روی چیزهای بدیهی چالش می‌کنند.

خود پتروشیمی باید به جای اینکه مواد پتروشیمی تولید کند، بیاید بنزین تولید کند. این به نفع هیچ کس نیست. پتروشیمی می تواند با قیمت خوب و با کیفیت کالای پتروشیمی تولید کند. ما که نباید پالایشگاه ها را افزایش دهیم که واردات نداشته باشیم.

ما مگر الان گندم وارد نمی‌کنیم؟ چه فرقی بنزین با سایر کالا ها دارد. بنزین یک محصولی است که به هر دلیل با کمبود روبه‌روست و بهترین راهکار برای اینکه بنزین با کیفیت بالا  تهیه شود، این است که آن را در پالایشگاه تولید کنیم نه در پتروشیمی.

البته دولت نمی تواند به مردم بگوید‌ به دلیل اینکه بنزین نمی‌توان تولید کرد و نمی‌خواهیم واردات داشته باشیم، بنزین کم مصرف کنید. باید راه‌کارهای دیگری اندیشیده شود. محصولات پتروشیمی بازار دارد و می‌تواند جایگزین درآمد ارزی باشد. با فروش محصولات پتروشیمی می شود بنزین مورد نیاز مملکت را وارد کرد.

*جلیل جعفری
برخی بر این باورند که بنزین پتروشیمی آلوده است و نباید تولید شود و به جای آن باید بنزین وارد کنیم‌؛ نظر جنابعالی چیست؟ 

تولید بنزین در پتروشیمی‌ها کار خوبی بود و هر زمان دیگر که نیاز باشد، می‌توان از این طریق نسبت به تولید بنزین اقدام کرد. اما بهتر است، واحدهای پتروشیمی، محصولاتی را تولید کنند که پیش از این برای آن طراحی شده‌اند. پتروشیمی‌ و پالایشگاه‌ها باید کار خود را انجام دهند، چون پتروشیمی محصولی که تولید می‌کند از نظر ارزش افزوده و آنچه ‌منابع مادی عاید کشور می کند از بنزین بهتر است. الان ما هم شرایط اضطراری و بحث تحریم بنزین نداریم.

البته باید اینجا گفت ‌به هیچ وجه هنوز آلودگی بنزین مشخص نیست و اثبات نشده است. کمیسیون انرژی اعلام کرده ‌که پژوهشگاه وزارت نفت درستی این مدعا را اثبات نکرده است. البته این نکته نیز مبرهن است که هیچ بنزینی نیست که آلوده نباشد. بلکه ممکن است بنزینی میزان آلاینده‌های آن کم باشد و شاید یکی آلودگی کمتر و یکی بیشتر دارد. اگر بنزین پتروشیمی برای بدن انسان مضر است و خطر سرطان دارد، واردات بنزین منطقی می شود. اما تا روشن شدن موضوع باید صبر کرد.

راهکار برای امروز چیست؟

ما نمی توانیم تا ابد وارد کننده بنزین باشیم. باید پالایشگاهایمان را توسعه دهیم و بنزین را در پالایشگاه‌ و محصولات پتروشیمی را تولید کنیم. ممکن است شرایط اضطراری پیش آ‌ید که بخواهیم بنزین پتروشیمی تولید کنیم که حتما این کار را خواهیم کرد.

به هرحال این موضوع مطرح است، کسانی که از واردات بنزین دفاع می کنند به خاطر میزان سودی است که واردات بنزین دارد. ارزیابی شما از این موضوع چیست؟

کسی نمی تواند این موضوع را ثابت کند که مثلا عوامل فلانی به این دلیل از واردات بنزین حمایت می کند که عده ای ‌سود ببرند. مثلا در ایران 10 میلیارد غلات وارد می شود که تنها دست یک نفر است. این فرد چقدر سود می‌برد؟ در کشور ما ‌سالانه نزدیک به 50 میلیارد دلار واردات داریم، که بخش کمی از آن را بنزین تشکیل می‌دهد. باید تلاش کنیم که در واردات رانت ایجاد نکنیم. اگر فقط به این دلیل بنزین وارد کنیم که یک عده ای سود ببرند، کار درستی نیست و اگر کسی این ادعا را کرد، باید این حرف را ثابت کند.

باید نیاز کشور به بنزین را با ساخت پالایشگاه‌هایی مانند ستاره خلیج فارس و اجرای طرح توسعه برخی پالایشگاه‌های کشور تأمین کرد. قبول ندارم که درباره واردات بنزین رانتی وجود دارد، زیرا مدرکی ارائه نشده است. هیچ کس بدون‌ مدرک نمی‌تواند شائبه وجود رانت را مطرح کند.

متن کامل گفت‌و‌گو‌ها را اینجا بخوانید.