آیا غرب خواهان اعتراف‌گیری از ایران است؟

روز یکشنبه وقتی که حسن روحانی، رئیس دولت یازدهم برای شرکت در مراسم راه‌اندازی و بهره‌برداری از سه دستاورد سازمان انرژی اتمی به این سازمان رفت و به سخنرانی درباره سوابق برنامه هسته‌ای ایران پرداخت، غیرمستقیم درباره موضوعی سخن گفت که اکنون روشن شده از مهم‌ترین موانع بر سر توافق جامع هسته‌ای خواهد بود.

به گزارش «تابناک»، رئیس جمهور در سخنان روز یکشنبه خود اظهار داشت: «آن روز که ما در پی غنی‌سازی بودیم تا در سوخت رآکتور روی پای خود بایستیم، تقریبا به همه مراجعه کردیم، به شرقش و به غربش، اینکه می‌گویند ایران فعالیت مخفیانه انجام می‌دهد، دروغی بس آشکار است، اگر ما می‌خواستیم پنهانکاری کنیم، برای خرید سانتریفیوژ‌ها به بازارهای رسمی غرب و شرق نمی‌رفتیم.

روحانی افزود: برای آنکه بتوانیم در مراحل گوناگون ساخت سوخت نیروگاه و از جمله غنی‌سازی اورانیوم حرکت کنیم، به شرکت‌های شرقی و غربی مراجعه نمی‌کردیم، کسی که می‌خواهد کار سری انجام دهد، با شرکت‌های غربی و شرقی صریحا مذاکره نمی‌کند؛ بنابراین، آن‌ها به تعهدات خود عمل نکردند، ما نیز شروع کردیم روی پای خود ایستادن و تلاش کردن».

این سخنان نشان‌دهنده جدی بودن اختلافات ایران و بعضی کشورهای غربی در مورد سوابق برنامه هسته‌ای ایران به ویژه در سال‌های پیش از شروع مسأله هسته‌ای ایران در سال ۲۰۰۳ است.

چندین سال است که مثلث ایران، کشورهای غربی و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درگیر مجموعه ادعاهایی در مورد ابعاد احتمالی نظامی برنامه هسته‌ای ایران هستند که نخستین بار نظاممند در ضمیمه گزارش نوامبر ۲۰۱۱ مطرح شدند. آژانس ادعا می‌کند این اطلاعات روی هم رفته معتبر است و جنبه‌های نظامی احتمالی در برنامه هسته‌ای ایران را نشان می‌دهد، حال آنکه به باور ایران، این ادعا‌ها توسط سرویس‌های اطلاعاتی غربی و اسرائیل تهیه و میان چند کشور توزیع و توسط آن‌ها به آژانس ارائه شده است.

چندین دوره همکاری ایران و آژانس نتوانسته به این موضوع پایان دهد و به نظر می‌رسد این موضوع به یکی از سخت‌ترین موضوعات مذاکرات ایران و ۵+۱ تبدیل شده است.

در حالی که پیش از این، مذاکره‌کنندگان آمریکایی حل این موضوع را پیش‌شرط رسیدن به توافق جامع هسته‌ای دانستند، در نوروز امسال روشن شد که رژیم اسرائیل از آمریکا خواسته به عنوان بخشی از شرایط توافق جامع هسته‌ای، ایران ملزم به «اعتراف» به این موضوع شود که در گذشته فعالیت‌های پنهان مربوط به ساخت سلاح هسته‌ای انجام داده است؛ درخواستی که ظاهرا در آن مقطع زمانی، مورد موافقت دولت آمریکا قرار نگرفته است.

نخستین نشانه‌ها مبنی بر تلاش رژیم اسرائیل برای راه اندازی پروژه «اعتراف گیری از ایران»، در سپتامبر ۲۰۱۲ و در مقاله‌ای به قلم پاتریک کلاوسون و دیوید ماکوفسکی، از اعضای ارشد مؤسسه مطالعات خاور نزدیک واشنگتن آشکار شد. اعضای این مؤسسه به بازتاب دیدگاه‌های رژیم اسرائیل شهره هستند.

آغاز دور جدید مذاکرات هسته‌ای در وین با سخنان لوران فابیوس درباره این مسأله همراه شد که نشان داد حتی اگر مذاکره‌کنندگان آمریکایی در این باره سخت‌گیری نکنند، طرف فرانسوی این موضوع را جدی خواهد گرفت.

فابیوس که رسیدن به توافق موقت ژنو را با مواضع تند خود چندین هفته به تأخیر انداخت، این بار هم سه شرط برای رسیدن به توافق نهایی هسته‌ای لازم دانسته است. وی گفته توافق با ایران باید جامع باشد، در مورد سوابق برنامه هسته‌ای ایران شفاف باشد و موضوع زمان گریز ایران به سوی بمب هسته‌ای را حل کند.

پس از فابیوس، دیوید آلبرایت نیز اکنون مسأله ابعاد نظامی احتمالی پیشین برنامه هسته‌ای ایران را در کانون توجه خود قرار داده است. این بازرس سابق سازمان ملل ـ که مؤسس و مدیر کنونی مؤسسه دانش و امنیت بین‌المللی است ـ از جمله افرادی است که نفوذ بسیاری در کنگره آمریکا دارد.

وی در مقاله‌ای مشترک با برونو ترترائیس، محقق مؤسسه مطالعات استراتژیک در پاریس برای روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال به بیان دیدگاه‌های تند خود در این باره پرداخته است.

آن‌ها با ادعای کند بودن روند همکاری ایران با آژانس درباره مطالعات ادعایی و ابعاد نظامی برنامه هسته‌ای ایران، پیش‌شرط رسیدن به توافق را پاسخ ایران به پرسش‌های مطرح می‌دانند و می‌پرسند اگر ایران اکنون و در شرایط فشار تحریم‌ها از پاسخ به این پرسش‌ها بگریزد، چه تضمینی هست که با برداشته شدن تحریم‌ها به آن‌ها پاسخ دهد و توافق با ایران چه ارزشی خواهد داشت؛ اگر ایران این توانایی خود را مخفی نگاه دارد که بتواند مخفیانه بمب هسته‌ای بسازد.

آن‌ها تمرکز صرف بر توانایی کنونی غنی‌سازی و فرآوری پلوتونیوم ایران را اشتباه دانسته و اطمینان کشورهای غربی از توان خود برای جلوگیری از رسیدن ایران به توان تولید مواد شکاف‌پذیر برای ساخت بمب در آینده را کافی دانسته‌اند؛ اگر بنا به ادعای آن‌ها ایران پیش از این قصد ساختن سلاح هسته‌ای را نداشته بود. از نگاه آن‌ها ژاپن مثالی است از کشورهایی که غنی‌سازی هسته‌ای انجام می‌دهند، ولی کسی به آن‌ها مشکوک نیست.

از دید آن‌ها، اطلاع از اینکه ایران در گذشته یک برنامه ساخت سلاح داشته است یا خیر، برنامه تولید کلاهک هسته‌ای در ایران چقدر پیشرفت داشته و اینکه هنوز ادامه دارد یا خیر اهمیت حیاتی دارند.

بنا به ادعای آن‌ها، ده سال تلاش آژانس در این باره به نتیجه‌ای نرسیده و ایران می‌پندارد اگر به وقت‌کشی خود در این باره ادامه دهد، با نزدیک شدن به مهلت توافق جامع هسته‌ای در ماه جولای، موضع غربی‌ها در این باره نرم خواهد شد.

آلبرایت و همکارش سپس اهداف اصلی خود از اتهام‌زنی به ایران را در قالب دسترسی آژانس به اماکنی چون پارچین و نیز دانشمندانی چون محسن فخری‌زاده و سید عباس شاهمرادی زواره روشن می‌سازد.

تن‌ها دو ماه تا پایان مهلت شش ماهه تعیین شده برای توافق جامع هسته‌ای ایران و  ۵+۱ باقی مانده است و به نظر می‌رسد تلاش برای اعتراف‌گیری از ایران در مورد گذشته برنامه هسته‌ای ایران، کانون تحرکات هواداران اسرائیل برای وادار کردن ایران به پذیرش وضعیتی استثنایی علیه ایران است. این موضوع از جانب مقامات ایرانی‌، بار‌ها و بار‌ها رد شده است.

افزون بر سخنان رئیس جمهور که تأکید کرده ایران زیر بار آپارتاید هسته‌ای نخواهد رفت، کمالوندی، سخنگوی سازمان انرژی اتمی نیز تأکید کرده است: «قطعا کشور ما نمی‌پذیرد که بخواهند یک رژیم حقوقی خاص را برای ایران وضع کنند و برخورد با ایران باید یکسان و مانند برخورد با دیگر اعضای آژانس بین المللی انرژی اتمی باشد».